Жүнмен тігіс өнері

Кіріспе

Жүнді пайдаланумен кестелеу түрі

Крейль кестелеу немесе крейль жұмысы – жүнді пайдаланумен беттік кестелеудің бір түрі. Матаға салынған эскизді орындау үшін әртүрлі кестелеу тігістері қолданылады. Бұл техника кем дегенде мың жыл бұрын пайда болған. Крейль кестелеуі дизайнның нақты бір стилімен байланыстырылмайды, егер ол осы жүн жіптің қолданылуымен кестеленген жұмыс болса. Дәстүрлі түрде крейль кестелеуі тығыз тоқылған зығыр матасында жасалады, бірақ соңғы кезде Матка жібі, мақта барқыт, раон барқыт, жібек оргаза, тор мата және тіпті жұта сияқты басқа маталар да қолданылады. Тігістің салмағын ұстап тұру үшін берік мата қажет, ол крейль жүнімен жасалады. Бұл жүннің ұзын талшықтары бар, ол жұқа және берік бұрылуға жарайды. Тігістерді орындау үшін крейль инесін пайдалану ұсынылады, себебі ине кең денелі, үлкен көзді және өткір ұшы болуы керек. Кестеленетін эскиздің контурлары көбінесе матаға экран арқылы басылады немесе суға немесе ауаға ерітілетін сиясы бар заманауи қаламдарды, жарық қорабы мен тұрақты қаламды пайдалану арқылы немесе трансферлі қағаздар арқылы темірмен ауыстырылады. Ескіше "тесіктеп, бормен белгілеу" немесе "тесіктеп, ұнтақтау" әдістері де жақсы нәтиже береді. Тесіктеп, ұнтақтау әдісі қағазға басылған эскиздің контурларын инемен тесіп, сызықтар бойында перфорация жасау арқылы жүзеге асырылады. Содан кейін ұнтақталған бор немесе ұнтақталған материалды матаға, эскизді көшіру үшін, фильтрленген мата немесе түйіршік щетка арқылы тесіктерден өткізеді. Эскиздер дәстүрліден заманауи үлгілерге дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Дәстүрлі дизайн стильдері көбінесе Якоб кестесі деп аталады, онда гүлдер мен жануарлардың стильделген суреттері, ағын суреттері мен жапырақтары кеңінен қолданылады. Крейль жұмысында пішін мен түстің әсерін жасау үшін көптеген кестелеу тігістері қолданылады. Жібек немесе мақта жіптерден айырмашылығы, крейль жүні қалың және жұмыстың көлемді сезімін береді. Кейбір техникалар мен тігістерге мыналар жатады:
Стебельді тігіс, тізбекті тігіс және бөлінген тігіс сияқты контурлық тігістер
Дизайн ішіндегі жалпақ, толтырылған аймарларды жасау үшін атлас тігіс
Бір жіпті мата бетіне жатқызып, екінші жіппен бекіту арқылы жасалатын тігіс. Тігіс дизайнда торлы эффект жасау үшін жиі қолданылады.
Аймақта жеңіл көлеңкелі эффект беру үшін кездейсоқ қолданылатын тұқым тігіс
Гүлдер мен жеміс мотивтерінде қосымша текстура үшін француз түйіндері жиі қолданылады
Жатқызылған және бекітілген тігіс
Ұзын және қысқа "жұмсақ көлеңкелеу"
1700 жылдары кревел сөзі иірілген жүн жіпті білдірген, сондықтан крейль кестесі нақты дизайн стилімен байланыстырылмаған, егер ол осы жүн жіптің қолданылуымен кестеленген жұмыс болса. Бейе гобеленін жасаған шеберлер адамдар мен пейзаж үшін жатқызылған тігістерді, контурлар үшін бекітілген тігістерді және егжей-тегжейлі жазу үшін стебельді тігісті қолданған. Күлгінге пайдаланылған жүн Норфолк ауылы Ворстедтен алынған болуы мүмкін.

Crewel embroidery, or crewelwork, is a type of surface embroidery using wool. A wide variety of different embroidery stitches are used to follow a design outline applied to the fabric. The technique is at least a thousand years old. Crewel embroidery is not identified with particular styles of designs, but rather is embroidery with the use of this wool thread. Traditionally, crewel embroidery is done on tightly woven linen twill, though more recently, other fabrics like Matka silk, cotton velvet, rayon velvet, silk organza, net fabric and also jute have been used. A firm fabric is required to support the weight of the stitching, which is done with crewel wool. This type of wool has a long staple; it is fine and can be strongly twisted. It is best to use a crewel needle to execute the stitches as a needle with a wide body, large eye and a sharp point is required. The outlines of the design to be worked are often screen printed onto the fabric or can be transferred to plain fabric using modern transfer pens containing water soluble ink or air soluble ink, using a lightbox and a permanent pen, or iron on designs applied using transfer sheets. The old fashioned "pinprick and chalk" or "prick and pounce" methods also work well. The prick and pounce method involves transferring the design outlines – printed on paper – by pricking the outline with a needle to produce perforations along the lines. Powdered chalk or pounce material is then forced through the holes onto the fabric using a felt pad or stipple brush in order to replicate the design on the material. Designs range from the traditional to more contemporary patterns. Traditional design styles are often referred to as Jacobean embroidery featuring highly stylized floral and animal designs with flowing vines and leaves. Many different embroidery stitches are used in crewelwork to create a textured and colourful effect. Unlike silk or cotton embroidery threads, crewel wool is thicker and creates a raised, dimensional feel to the work. Some of the techniques and stitches include:
Outlining stitches such as stem stitch, chain stitch and split stitch
Satin stitches to create flat, filled areas within a design
Couched stitches, where one thread is laid on the surface of the fabric and another thread is used to tie it down. Couching is often used to create a trellis effect within an area of the design. Seed stitches, applied randomly in an area to give a lightly shaded effect
French knots are commonly used in floral and fruit motifs for additional texture
Laid and couched work
Long and short "soft shading" The word crewel in the 1700s meant worsted, a wool yarn with twist, and thus crewel embroidery was not identified with particular styles of designs, but rather was embroidery with the use of this wool thread. The creators of the Bayeux Tapestry used laid stitches for the people and the scenery, couched stitches to provide outlines, and stem stitch for detail and lettering. The worsted wool used for the embroidery may have come from the Norfolk village of Worstead.

Англия

Норфолк графтығындағы Ворстедтен алынған жүн тоқу үшін өндірілді, бірақ сонымен қатар сабақ тігісі және себу сияқты шектеулі тігістерді қолдана отырып, кішкентай суреттерді кестелеуге де қолданыла бастады. Бастапқыда олар көбінесе бір түспен орындалған. Дегенмен, түстер мен суреттердің ассортименті кеңейді, және осы кревель жұнымен кестелеу үлкен жобалар мен суреттерде, мысалы, төсекке ілінетін жамылғыларда қолданыла бастады. Сол кездегі кревель кестелерінде жиі қолданылатын мотивтерге бұралатын сабақтар, бұтақтар және жеке гүлдердің суреттері кіретін.

Стюарт дәуірі

Мэри II патшайым (1689–1694 жылдары күйеуі Вильгельм II-мен бірге билік құрған) және оның сарайдағы әйелдер жасаған өте әдемі тігін жұмыстарымен танымал болды. Олар атлас және жүнмен тігіп, жемістер, құстар мен жануарлардың суреттерін бейнелейтін тұрпақтар мен басқа да заттар жасады. Олардың мысалы кревельді кестеге қызығушылықты арттырды. Төсек жабдықтары және басқа да жиһаздар көбінесе көкшіл жасыл түстермен, одан әрі ашық жасыл және қоңыр түстермен безендірілді. Кейде "жарқырамайтын қызғылт сары" түс басты түс ретінде қолданылды. Өмір ағашының дизайнындағы флора мен фаунаға ұлттық және діни себептермен танымал роза, сондай-ақ Стюарттардың екі символы – гвоздика мен көбелек кірді. Зерттеулер мен сауданың әсері Якоб стиліндегі өсімдіктерде байқалады, олар ағылшыздарға жақында ғана таныс болды: картоп гүлі мен шілтекей. Жаңа Англиядағы жас әйелдер 1700 жылдары тігін өнерінде шебер болуға міндетті болды. Бостонның колониялық газеттерінде жарияланған хабарламалардан көрініп тұрғандай, түрлі тігін техникаларын үйрететін күндізгі және пансиондық мектептер болды. Әйелдер сондай-ақ, 1700 жылдардың екінші жартысында танымал болған белге байланатын және ерлер мен әйелдер қолданатын қалташалар сияқты, кревельмен безендірілген кішкентай заттар жасады. Олардың көптеген кестелік үлгілерінде ағаштар, құстар, гүлдер, адамдар немесе жануарлар тобы сияқты ортақ мотивтер кездеседі. Бұл үлгілердің көптеген түпнұсқалардың өзгеруі болуы мүмкін. 18 ғасырдағы пейзаждық үлгілердегі суреттер 17 ғасылғыдан гөрі реалистік болды және бұрынғы үлгілердегідей Библиядан алынған көріністерді сирек бейнеледі. 1700 жылдары Жаңа Англияның көптеген кестелік дизайндары дөңгелек және иілген элементтерді қамтыды. Сақталған колониялық кревель жұмыстары мен хаттар сияқты жазбаша мәліметтерге сүйенсек, көптеген жобалар зығыр матаға тігілген. Дегенмен, ең көп қолданылатын фондық маталар фустиан (көбінесе зығыр ұлдарынан және мақта ұлдарынан тоқылған, бірақ толығымен мақтадан да жасалған) немесе димити (ұсақ тік қабырғалары бар және жіңішке кордуройға ұқсайтын) болды. Жаңа Англиядағы колониялық тігіншілер қолдана алатын жүн түстерінің ассортименті шектеулі болды. Жаңа Англияның көптеген үйлерінде индиго өсірілді, ол жүнге түрлі көк түс беруге мүмкіндік берді. Жүнді бояу үшін қолданылатын басқа табиғи материалдар: жаңғақ қабығы (көк жасыл); қарағай қабығы (қызыл қоңыр); логвуд (көк қоңыр, көк қара, терең қара қызыл); шомырт, жабайы вишня, сумақ және алтын таяқ (сары); пияз қабығы (лимон және алтын сары); және кошениль (көк қызыл, терең шарап қызыл).

Queen Mary II (co reigned 1689–1694 with her husband William II) and the women of her court were known for the very fine needlework they produced. Using satin stitch with worsted wool, they created hangings and other objects showing images of fruits, birds, and beasts. Their example spurred interest in crewel embroidery. Bed hangings and other furnishings were created, often using bluish greens supplemented by brighter greens and browns. Occasionally, "a dull pinkish red" would be the main color. Flora and fauna found in the tree of life designs include the rose, noted for national and religious reasons, and two emblems of the Stuarts: the carnation and the caterpillar. Influence of exploration and trade are seen in plants in Jacobean that have recently become known to the English: the potato flower and the strawberry. Young women in New England in the 1700s were expected to become adept at needlework. Day and boarding schools that taught different types of needlework existed, as evidenced by advertisements in colonial Boston newspapers. Women would also create smaller items decorated with crewel work, such as the detached pockets that were worn tied around one's waist and envelope bags carried by men and women that were popular in the second half of the 1700s. Many of the embroidery patterns they worked from included common motifs: trees, birds, flowers, groups of figures or animals. This indicates that these patterns may have been variations of a small number of originals. Landscape patterns with figures were more realistic in the 18th century than they were in the 17th century, and seldom involved scenes from the Bible, as had earlier patterns. Many of the New England embroidery designs in the 1700s included rounded and curving elements. From surviving Colonial crewelwork and written references such as letters, it is known that most projects were embroidered on linen. However, the preferred background fabrics were fustian (a twill fabric that generally had a linen warp with a cotton weft, though may have been all cotton) or dimity (which has fine vertical ribs and resembles fine corduroy). The range of wool colors that needleworkers in colonial New England could call upon were rather limited. Many New England households grew indigo, which allowed wool to be dyed in various shades of blue. Other natural materials, used with or without mordants, used to dye wool included: butternut shells (spring green); hemlock bark (reddish tan); logwood (purple brown, blue black, deep black purple); broom sedge, wild cherry, sumac, and golden rod (yellow); onion skins (lemon and gold yellow); and cochineal (purple, deep wine red).

Дирфилд көк және ақ иірімшік қоғамы

Массачусетс штатының Дирфилд қаласында Маргарет Уайтинг пен Эллен Миллер есімді екі әйел көк және ақ түстің иірімшік тігісінен тұратын Дирфилд қоғамын құрғанда, кревел кестесіне деген қызығушылық қайта жанданды. Бұл қоғам 18 ғасырда Дирфилдте және оның айналасында өмір сүрген әйелдердің кревел кестесінен шабыт алды. "Көк және ақ" қоғамының мүшелері бастапқыда қалалық мұражайда тапқан осы ертерек туындылардың үлгілері мен тігістерін пайдаланды. Миллер мен Уайтинг жүн жіптерінің түстерін шығару үшін өсімдік бояуларын қолданды, ал фон үшін қолмен тоқылған зығыр мата сатып алынды.