Кіріспе

Американдық ғылыми фантастика авторы (1947 жылы туған)

Джон Герберт Варли (1947 жылдың 9 тамызында туған) – американдық ғылыми фантастика жазушысы.

Өмірбаян

Варли Техастың Остин қаласында дүниеге келген. Ол Форт-Уорт қаласында өскен, 1957 жылы Порт-Артурға көшіп келген, Техастағы Нидерланд орта мектебін бітірген және Мичиган мемлекеттік университетінде Ұлттық лайықтылық стипендиясы бойынша оқуға барған. Ол физика мамандығымен бастады, ағылшын тіліне ауысты, содан кейін 20 жасқа толғанға дейін мектепті тастап, 1967 жылы «Махаббат жазы» кезінде Сан-Францисконың Хайт-Эшбери ауданына келді. Ол жерде түрлі біліктілігі жоқ жұмыстарда жұмыс істеді, тамақ үшін Сент-Энтони миссиясына тәуелді болды және жазу өмір сүрудің жақсы жолы екенін шешкенге дейін Станян көшесіндегі Кала базарының (қазір жабылып қалған) сыртында тірлік тапты. 1969 жылы Вудсток фестиваліне бару кезінде көлігі бір шақырымдай жерде жанармақтан қалды. Ол сондай-ақ әр түрлі уақытта Портленд пен Юджинде (Орегон штаты), Нью-Йорк қаласында, Сан-Францискода, Берклиде және Лос-Анджелесте тұрды. Варли бірнеше роман жазды (оның алғашқы тырабы, «Газ гиганты», оның өзі мойындайтындай, «өте нашар» болды) және көптеген қысқа әңгімелер жазды, олардың көпшілігі «Сегіз әлем» болашақ тарихында. Бұл әңгімелер бір немесе екі ғасырдан кейін құпия және шексіз күшті ғарыштан келген жандар, яғни Инвадерлер, Жер бетінен адамдарды жартылай жойғаннан кейін орын алады (олар киттер мен дельфиндерді ең жоғары тұратын жерлік тіршілік формалары деп санайды, ал адамдарды тек қауіпті жұқпалы ауру деп есептейді). Бірақ адамдар күн жүйесінің басқа барлық бұрыштарында қоныстанды, көбінесе ғарыштан келгендердің байланысын тыңдау арқылы білген биологиялық өзгерістерді пайдалану арқылы. 1983 жылы Варлидің «Жады банктегі шектен шығу» туындысы PBS телеарнасында көрсетілді. Сонымен қатар, оның екі қысқа әңгімесі («Таңдау» және «Көк шамдан») 1998 жылы шыққан, қысқа ғұмырлы Sci Fi Channel телесериалының «Парадоксқа қош келдіңіз» эпизодтарына бейімделді. Ол Голливудта бірнеше жыл жұмыс істеді, бірақ оның бірден-бір нақты нәтижесі «Мыңжылдық» фильмі болды. Ол өзінің «Мыңжылдық» тәжірибесі туралы былай деді:

Варли көбінесе Роберт А. Хайнлайнмен салыстырылады. Ортақ жазу стилімен қатар, олардың арасында еркін қоғамдар мен еркін махаббат та бар. Оның «Болатты жағажай» және «Алтын шар» атты екі байланысты романында Хайнлайншілердің кішігірім қоғамы бар. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: date=2021 жыл қазан. «Алтын шар» романында Плутондағы түрме колониясынан пайда болған қоғам және Плутонның серігі Хароннан пайда болған екінші қоғам бар, бұл жағдай Хайнлайнның «Ай қатал әулет» романындағы жағдайға ұқсас. Хайнлайнның ай қоғамынан айырмашылығы, Варлидің Харон планетасындағы сотталғандар қоғамы өзінің қылмыстық жолдарын сақтайды және мафияға немесе якузаға ұқсас. Оның «Найзағай мен молния» сериясы Хайнлайнпен байланысын көрсетеді, өйткені оның басты кейіпкерлерінің есімдерін Хайнлайнның көптеген кейіпкерлерінен, соның ішінде Джубал, Мануэль Гарсия, Келли, Подкайн, Кэсси және Полиден алған, сондай-ақ диалогте Хайнлайнның романдарынан жиі атауларды қолданады.

Романдар

Жыл Атауы Сериясы Ескертпелер
1977 Офиучидың қызыл желісі Сегіз әлем Локус SF сыйлығының номинанты, 1978
1979 Титан Гая трилогиясы Небула сыйлығының номинанты, 1979; Локус SF сыйлығының жеңімпазы және Хьюгоның номинанты, 1980
1980 Визард Гая трилогиясы Хьюго және Локус SF сыйлығының номинанты, 1981
1983 Миллиниум Филип К. Дик сыйлығының номинанты, 1983; Хьюго және Локус сыйлығының номинанты, 1984
1984 Демондар Гая трилогиясы Локус SF сыйлығының номинанты, 1985
1992 Steel Beach Сегіз әлем Хьюго және Локус SF сыйлығының номинанты, 1993
1998 Алтын глобус Сегіз әлем Прометей сыйлығының жеңімпазы, 1999; Локус SF сыйлығының номинанты, 1999
2003 Қызыл дауыл Күн күркірі мен найзағай Endeavour сыйлығының жеңімпазы, 2004; Кемпбелл сыйлығының номинанты, 2004
2005 Мамонт
2006 Қызыл найзағай Күн күркірі мен найзағай
2008 Адай дауыл Күн күркірі мен найзағай
2012 Баяу апокалипсис
2014 Қара найзағай Күн күркірі мен найзағай
2018 Ирнтаун блюзі Сегіз әлем