Кіріспе

Ацтектердің құдайы – Xōchipilli – ацтек мифологиясындағы өнер, ойындар, би, гүлдер және ән құдайы. Оның аты науатль тіліндегі xōchitl ("гүл") және pilli ("принц" немесе "бала") сөздерінен құралған, сондықтан "гүл принці" деген мағынаны білдіреді.

Қауымдастықтар

Жазу және сурет салудың қамқоршысы ретінде оны "Жеті гүл" Чикомексохитл деп атады, бірақ оны "Бес гүл" Макуилксохитл деп те атайтын. Ол "патолли" ойынының қамқоршысы еді. Ол көбінесе Xochiquetzal-мен жұптасады, ол оның әйел серігі ретінде қарастырылады. Ксочипилли сонымен қатар гомосексуалдар мен еркектердің жыныстық қызметкерлерінің де қамқоршысы деп түсіндірілді, бұл рөл, мүмкін, оның Толтек цивилизациясынан сіңірілуінен туындаған. Ол, басқа да құдайлармен бірге, анадан жасалған інжу-маржаннан жасалған, көз жас пішіндес салтанатты талисман – oyohualli киген болып бейнеленеді.

Шочипилли мүсіні

XIX ғасырдың ортасында Тлалманалько маңындағы Попокатепетль жанартауының беткейінде XVI ғасырға жататын ацтек Хочипилли мүсіні қазылып алынды. Мүсін ғибадатханаға ұқсас негізде отырған бір тұлғаның бейнесін көрсетеді. Мүсіннің өзі де, оның тұрған негізі де қасиетті және психоактивті организмдермен, оның ішінде саңырауқұлақтармен (Psilocybe aztecorum), темекімен (Nicotiana tabacum), Ololiúqui (Turbina corymbosa), sinicuichi (Heimia salicifolia), мүмкін cacahuaxochitl (Quararibea funebris) және бір анықталмаған гүлмен өрнектелген. Лорет Сежурне былай деп жазды: "Мәтіндерде гүл әрқашан рухани мағынада қолданылады, ал діни оқу орындарының мақсаты – дене гүлін толыққанды ашу болды: Бұл гүл тек жан ғана болуы мүмкін. Гүлдің күнмен байланысы да анық байқалады. Күннің бір иероглифі – төрт жапырақшалы гүл, ал Хвицилопочтлиге арналған тоғызыншы айдағы тойлар гүл шашу рәсімдеріне толығымен арналған". Фигураның өзі негізге отырып, басы жоғары көтерілген, көздері ашық, жақ бұлшықтары керілген, аузы жартылай ашық, ал қолы аспанға қарай жайылған. Қазіргі уақытта мүсін Мексика қаласындағы Museo Nacional de Antropología ацтек залында сақталуда.

Энтеогенді байланыс

Вассон, Шультес және Хофманның пікірінше, Ксочипилли мүсіні энтеогендік экстазға толы тұлғаны бейнелейді. Денесінің күйі мен мінезі, сондай-ақ ацтектердің қасиетті мақсаттарда қолданған галлюциногенді өсімдіктердің нақты бейнелері осы түсіндірмені қолдайды. Мүсіннің көздерінің тым кең болғаны көрінеді, бұл галлюциногенді саңырауқұлақтың әсерін көрсетеді. Вассонның сөзіне қарағанда, мүсіндегі Ксочипилли "темикшох, "арман гүлдері" арқылы сіңіріледі, нахуа тайпасының өкілдері энтеогенді қабылдағаннан кейін болатын керемет сезімді осылай сипаттайды. Мен Еуропа өнерінің ұзақ және бай тарихында осыған ұқсас нәрсені таппадым: temicxoch-қа толы Xochipilli".