Кіріспе

Израиль саясаткері Дэвид Леви (21 желтоқсан 1937 жылы туған) – 1969 жылдан 2006 жылға дейін Кнессет мүшесі болған израильдік саясаткер, сондай-ақ Премьер-министрдің орынбасары, Сыртқы істер министрі, Көші-қон жөніндегі министр, Тұрғын үй және құрылыс министрі және портфелі жоқ министр қызметтерін атқарған. Кнессет мүшесі ретінде көп уақытын «Ликуд» партиясында өткізгенімен, ол 1999-2001 жылдар аралығында Эхуд Барак басқарған Еңбек партиясының үкіметіне кірген «Гешер» фракциясын басқарды.

Өмірбаян

Дэвид Леви Марокконың Рабат қаласында дүниеге келген. 1957 жылы Израильге көшіп келді. Израильдегі алғашқы жұмыстары Еврей Ұлттық қорына ағаш отырғызу және кибуцте мақта жинау болды, онда ол жұмысшылардың ішетін суының сапасына наразылық білдіру үшін ереуіл ұйымдастырды. Кейіннен ол Бейт-Шеанның жұмысшы табының жетекшісі болды. Кәсіби одақ белсендісі ретінде ол үкіметтік Мапай партиясының адал жақтастары басым болған Хистадрут Еңбек Федерациясының атқару комитетіне мүше болу үшін үгіт жүргізді. Леви оппозициялық "Көк-ақ" фракциясын басқарды. Дэвид Леви үйленген және он екі баланың әкесі, соның ішінде Орли Леви мен Джеки Леви бар.

Саяси мансап

1973 жылға дейін Ликуд оңшыл «Герут» және «Гахал» деп аталатын либералдық партиялардың одағы болды. Бұл одақ ешқашан Израильді басқаруда белсенді рөл атқармаған және әрқашан әлсіз оппозицияда болған. Леви партияның көптеген жас жұмысшы табының мүшелерінің алғашқысы ретінде, мизрах (Шығыс) тегінен шыққандығымен ерекшеленді. Осыған дейін «Герут» және либералдардың екеуі де жоғары немесе жоғары орта тапқа жататын зиялылар, кәсіпкерлер, ауыл шаруашылығымен айналысушылар немесе заңгерлердің басымдығын көрсететін. Левидің өркендеуі – мизрах израильдіктерінің жаңа толқынының күшеюін білдірді. 1977 жылы Леви Ликуд көшбасшысы Менахем Бегиннің жеңіске жеткен сайлау кампаниясындағы ең белсенді және ықпалды үгітшілердің бірі болды, бұл кампания Израиль сайлауларында солшыл партиялардың 30 жылдық үстемдігін құлатты. Ол жүздеген мыңдаған мизрах сайлаушыларын Бегинге дауыс беруге шақырды, оның халыққа сіңіп кеткен үгіттері үш онжылдыққа созылған, негізінен ашкеназдық «Мапай» партиясының гегемониясына қарамастан, олардың жүрегіне тиді.

Иммигранттарды қабылдау министрі

1977 жылдан 1981 жылға дейін Леви Бегиннің алғашқы екі үкіметінде көшіп келгендерді қабылдау министрі болды. Осы кезеңде ол министрлікте қызмет еткен кездегі ең маңызды мәселелер – кеңестік еврейлерді КСРО-дан босатуға бағытталған күрес және сол кезде еврейлер ретінде толық мойындалмаған Эфиопиядан келген Бета Израиль тобына қатысты дау-жанжал болды.

Тұрғын үй және құрылыс министрі

1979 жылдың 15 қаңтарында оған Тұрғын үй және құрылыс министрлігі берілді, ол оған көп уақытын арнады. Леви 1990 жылға дейін министрлікте қызмет етті. Тұрғын үй министрі ретінде Леви тұрғын үйді қолжетімді етуге қол жеткізді (1984 жылғы радикалды инфляция Израиль шекелімен бірге жылжымайтын мүлік пен жалдама құнының күрт төмендеуіне байланысты дағдарыс тудырды). Ликудтың қарсыластары – Қорғаныс министрі Ариэль Шарон мен Денсаулық сақтау министрі Эхуд Олмерт лауазымдарын теріс пайдаланғаны үшін сынға ұшырады, ал бірнеше қаржы министрлері қызметтен алынды, бірақ Леви Тұрғын үй министрлігінде тұрақты қалды. Ол Бегин, Ицхак Шамир және Шимон Перес үкіметтерінде осы лауазымда қызмет етті. Леви, бұрынғы Кириат Малахи мэрі Моше Кацав, кейін Израиль Президенті болған, және көршілес Кириат Гат қаласының мэрі Дэвид Магенді қамтитын, жас Мизрахи Ликуд көшбасшыларының символдық жетекшісі болды. Ликудтың Орталық Комитетінде Леви мүшелердің көп бөлігін бақылады және Шамирдың орнын басатын нақты кандидат деп есептелді. 1987 жылы ол Израильдің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі Бенджамин Нетаньяхумен кездесті. Леви Нетаньяхуды Кнессетте өзінің потенциалды өкілі ретінде қарастырды, өйткені ол дипломаттық қызметі кезінде риторика мен дебаттарда шеберлік танытқан. Нетаньяху Левидің ұсынысын қабылдамады және сол кездегі Қорғаныс министрі Моше Аренстің (Аренс 1980-жылдардың басында АҚШ-тағы елші болған кезде оның бұрынғы басшысы) одақтасы болды. Леви бейбіт процесіндегі өркөкіректігі мен саясатының өзгеруі үшін сынға ұшырады. Иврит, француз және марокколық араб тілдерін білетін Леви ағылшын тілін жетік меңгермеді, бұл американдықтармен келіссөздер жүргізуде қиындық тудырды. Левидің кандидатурасы Ликудтың Мизрахи сайлаушылар базасын жаңартуға және Лейбористерге қарсы жұмысшы табының оппозициясын құруға бағытталған. Левидің бейбіт мәселесіндегі саясаты Ариэль Шарон, Моше Аренс және Ликудтың көптеген басқа да жоғары лауазымды тұлғаларына қарағанда орташа болды. Ол тағы да Бенджамин Нетаньяхумен қатар жүрді, ол қатал ұстанымды ұстана отырып, әрбір израильдіктің есігінде террордың апаттық сценарийін суреттеді. Леви Нетаньяхуды Ликудтың жаңа төрағасы ретінде қабылдаудан бас тартты. Осының нәтижесінде Левидің жеке саяси партиясы – Гешер ("Көпір") құрылды. Леви Ликудтың парламенттік мүшелерінің көп бөлігін өзіне тарта алады және Бенджамин Нетаньяхуды құлатып жібере алады деп сенді. Бірақ Шамирдың соңғы үкіметінде экономика және жоспарлау министрі болған марокколық саясаткер және Кирият-Гаттың бұрынғы мэрі Дэвид Маген ғана Ликудтан бөлінді. Кейін Маген 1998 жылы Левиден ажырасып, Орталық партияға (содан кейін "Орталық Израиль" деп аталды) қосылды. Нетаньяху мен Леви 1996 жылғы мамырдағы сайлауға үш партиядан тұратын бірлескен тізім – "Ликуд-Гешер-Цомет" құруға келісті.

Сыртқы істер министрі

1990 жылы Ытжақ Шамир үкіметінде алғаш рет Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Ехуд Барак басшылығымен Леви қайтадан сыртқы істер министрі болып тағайындалды, оның орынбасары араб израильдік Наваф Мазалха болды. 2000 жылғы сәуірде Израильдің Ливаннан әскерін шығару жоспарына жауап ретінде ол коалициядан шықты. Барактың талаптары орындалмаған кезде Леви үкіметтен кеткен алғашқы министр болды. Максим Леви және жаңадан сайланған заң шығарушы Мордехай Мишанимен бірге «Гешер» партиясын реформалады. 2002 жылғы ақпанда «Бір Ұлт» партиясы Шарон үкіметінен экономикалық саясатына наразылық білдіріп кетті. Олардың басшысы – «Хистадрут» еңбек федерациясының төрағасы Амир Перец. Левидің 16-шы Кнессетке сайлаудағы мүмкіндіктері шектеулі болды. Леви «Гешерден» шығып, «Ликудқа» қайта оралды. Сол кезде партияның коммуникация бөлімінің басшысы Этти (Эсте) Шираз Дэвид Левидің орнына «Гешер» партиясын басқарды және 16-шы Кнессетке сайлауда партияны жетектеді. Леви мен оның жақтастары Шираз бен «Гешер» партиясының қызметін тоқтатуға қарсылық білдіріп, партияны таратуды және оның саяси партиясының толыққанды бірігуі ретінде қарастыруды сұрады. Бұл күрес жылдар бойы жалғасты, Шираз және партияның басқа мүшелері «Гешерді» қайта құруға және оны Израильдің жас буынына, ғалымдар мен мамандарға тартымды, заманауи әлеуметтік партияға айналдыруға тырысты, ал Дэвид Леви мен оның жақтастары оны таратуға ұмтылды. Леви 16-шы Кнессетке депутат болып сайланды, бірақ 17-ші Кнессетке сайлауда «Ликуд» партиясының тізімінде лайықты орын алмай, саяси аренадан шығып қалды. «Кадима» партиясының бөлінуінен кейін Леви «Ликуд» партиясының Кнессет тізімінде жоғары орынға ие бола алмады, нәтижесінде 2006 жылғы сайлауда мандатын жоғалтты.

Марапаттар мен мойындау

2018 жылы Дэвид Леви өмір бойына жеткен үлкен жетістіктері үшін Израиль сыйлығының иегері атанды.