Кіріспе

Шпионаж басқару

Ақбарлық ұйымдарда агенттермен жұмыс ілеу – бұл барлау офицерлері, әдетте "іс жүргізушілер" деп аталатын, агенттер (көбінесе құпия агенттер немесе тыңшылар деп аталады), негізгі агенттер және агенттер желілерін ("активтер") басқару болып табылады.

Адамның ақыл-ойы

Ақпараттық ұйымдардың басты мақсаты – адам агентімен немесе адам агенттері желісімен мақсатқа ену болып табылады. Мұндай агенттер мақсатқа сұғына алады немесе "жерінде" жұмысқа алынуы мүмкін. Кейс-офицерлер – адам агенттері мен адам агенттері желілерін басқаратын, барлау ұйымдарының кәсіби біліктілігі жоғары қызметкерлері. Адам көздерінен алынған ақпарат HUMINT аббревиатурасымен белгілі. Кейде агенттермен жұмыс тікелей емес, "басты агенттер" арқылы жүргізіледі, олар кейс-офицерлердің өкілі ретінде қызмет етеді. Мысалы, кейс-офицер бірнеше басты агентті басқаруы мүмкін, ал олар өз кезегінде агенттер желісін басқарады, бұл желі әдетте ұяшықтық принцип бойынша құрылған. Мұндай жағдайда басты агент кейс-офицер үшін "аралық буфер" рөлін атқарып, оны агенттер желісімен тікелей байланыстан қорғайды. Басты агентті аралық буфер ретінде пайдалану және адам агенттері желісінің ұяшықтық түрде ұйымдастырылуын қамтамасыз ету, егер желідегі агент құрылыққа ұшыраса, желідегі басқа агенттерге, сондай-ақ басты агентке және кейс-офицерге де қорғаныс ұсынуы мүмкін. Егер басты агент және желідегі агенттер құпия іс-қимылдың стандартты қағидаларын қатаң сақтаса, құрылыққа ұшыраған агенттер кейс-офицерді немесе желідегі басқа мүшелерді анықтай алмайды. Идеалды жағдайда, агенттер бір кеңседе қатар жұмыс істей алады және тыңшылық қызметін соншалық тәртіппен жүргізеді, олар екеуінің де тыңшылықпен айналысатынын, тіпті бір желінің мүшелері екенін де білмейді. Алайда, кейде агент өзінің басты агенін анықтап алуы немесе тергеу кезінде басты агенттің анықталуына әкелетін ақпаратты жариялауы мүмкін, сондықтан ұяшықтық желі ұсынып отырған қорғаныс уақытқа байланысты болуы мүмкін. Егер құпия іс-қимыл қағидалары қатаң сақталмаса, құрылыққа ұшыраған агенттер желідегі басқа мүшелерді әшкерелейтін ақпаратты жариялауы да мүмкін. Тыңшылықтың нақты әлемінде адамдардың қателіктері жиі кездеседі, ал іс-қимыл қағидаларын бұзу – кең таралған құбылыс. Сондықтан агенттерді белгілі бір уақытқа сұраққа төтеп беруге дайындау маңызды. Егер агент белгілі бір уақытқа сұраққа төтеп бере алса, желідегі басқа мүшелерді құрылыққа ұшырау туралы ескерту мүмкіндігі артады.

Іс жөніндегі қызметкер

Кейс офицері – агенттер мен агенттік желілерді басқарудағы мамандық алған барлау офицері. Кейс офицерлері адам агенттерін және адамдық барлау желілерін басқарады. Олар әлеуетті агенттерді анықтайды, үміткер агенттерді тартады және агенттерді барлау шеберлігіне оқытады. Кейс офицерлері агентке қажетті ақпаратты алуға және кейс офицерге олармен байланыс орнатуға және бақылау жасауға мүмкіндік беретін барлау әдістеріне ерекше мән береді. Ең маңыздысы, кейс офицерлері агенттерді қабылдаушы елдің қарсы барлау қызметтерінен қалай жасыруға болатынын үйретеді.

Агенттер, байқау және жұмысқа алу

"Агент" деген анықтама бойынша, ол басқа адамның, ұйымның немесе шетел үкіметінің тапсырмасымен әрекет етеді. Агенттерді білімімен немесе білімісіз, ал кейбір жағдайларда өз еркімен немесе еркінен тыс жұмыс істейтін деп қарастыруға болады. Агенттер көбінесе бас агент немесе іс жөніндегі қызметкердің басшылығымен жұмыс істейді. Егер агенттер желіге мүше болмай, жалғыз жұмыс істейтін болса, оларды "singletons" деп атайды. Әлеуетті агенттерді анықтау "агентті табу" (сондай-ақ "талантты табу") деп аталады. Әлеуетті агенттерді анықтау және олардың жеке және кәсіби өмірінің мәліметтерін зерттеу олардың сенімділігін мұқият тексеруді қамтиды. Мұндай іс-әрекеттерге әлеуетті агенттерді қысымға салуға, шантажға немесе жыныстық қатынас сияқты басқа да ықпал етуге сезімтал ететін жеке деректерді анықтау кіруі мүмкін. Әлеуетті агенттерге жасалатын ұсыныстар көп түрлі болуы мүмкін, ал әлеуетті агентті жұмысқа алуға қатысты "ұсыныс" жасауға болатын жағдайға жеткізуге көп уақыт кетіп, күш жұмсалуы мүмкін.

Оқыту

Агенттерді даярлау жиі құпия байланыс, оның ішінде криптография, бір реттік блокноттарды қолдану, жасыру құрылғыларын жасау және жасырын байланыс орындарын пайдалану сияқты арнайы техникаларды қамтиды. Арнайы техниканың басқа элементтеріне ақпарат алу, бақылау және қарсы бақылау, фотосурет түсіру, дыбыс жазу құрылғыларын, сенсорларды немесе басқа да хабар таратушыларды орналастыру кіреді. Жедел офицерлер әдетте агенттерді жеке-жеке, оқшауланған күйде дайындайды, тек қолдағы нысанаға ену үшін қажетті арнайы техника элементтерін ғана қарастырады. Жедел офицерлер агенттерге мәртебе үшін және іс-қимыл үшін қалай жамылуды жасау керектігін үйретеді, яғни жинау жұмыстарында болған кезде олардың қатысуы мен мінез-құлқына сенімді сылтаулар қалай құруға болатынын үйретеді. Жақсы даярланған және тәжірибелі агент қатаң бақылауда жасырын тапсырмаларды орындай алады және оны анықтаудан жалтарып кетеді. Күрделірек дайындыққа сұраққа жауап беруге қарсы тұруды дайындау кіруі мүмкін.