Кіріспе
Дене салмағын азайту мақсатындағы диеталық режим калорияны шектеу (калорияны шектеу немесе энергияны шектеу деп те аталады) – бұл тамақ пен сусындардан алынатын энергия мөлшерін, қабынуға әкелмейтіндейше азайтуды көздейтін диеталық режим. Калорияны шектеутің дене салмағын басқаруға, ұзақ өмір сүруге және қартаюмен байланысты ауруларға тигізетін ықпалы зерттеулердің белсенді саласы болып табылады. Калорияны шектеу диабетпен және диабетке дейін жеткен адамдарға ұсынылады. Артық салмақты немесе семіз адамдар үшін калорияны шектеу салмақ жоғалту арқылы денсаулықты жақсартуға көмектеседі, бірақ салмақ жыл сайын біртіндеп қайта жиналуы мүмкін. Олар 6 ай бойы тамақтанудың шамамен 77 пайызын көмірсулар құрады. Күтілгендей, бұл нашар тамақтану метаболизмдік бейімделулерге әкелді, мысалы, дене майының азаюы, липидтік спектрдің жақсаруы және демалыс кезіндегі жүрек соғу жиілігінің төмендеуі. Эксперимент сонымен қатар темір жетіспеушілігі, ісіну, бұлшықеттердің әлсіреуі, әлсіздік, бас айналу, тітіркену, шаршағыштық және депрессия сияқты жағымсыз әсерлерге де алып келді.
caloric restriction for the purpose of weight loss
Calorie restriction (also known as caloric restriction or energy restriction) is a dietary regimen that reduces the energy intake from foods and beverages without incurring malnutrition. The possible effect of calorie restriction on body weight management, longevity, and aging associated diseases has been an active area of research. Calorie restriction is recommended for people with diabetes and prediabetes, For overweight or obese individuals, calorie restriction may improve health through weight loss, although a gradual weight regain of per year may occur. for six months and composed roughly 77% of their diet with carbohydrates. As expected, this malnutrition resulted in metabolic adaptations, such as decreased body fat, improved lipid profile, and decreased resting heart rate. The experiment also caused negative effects, such as anemia, edema, muscle wasting, weakness, dizziness, irritability, lethargy, and depression.
Мүмкін болатын жанама әсерлер
Калорияны шектеу кезінде салмақ жоғалтқан адамдарда суыққа төзімсіздік, етеккір циклінің бұзылуы, сүйексіздік немесе гормональдық өзгерістер сияқты қосымша әсерлер пайда болуы мүмкін.
Адамдар
Калориялық тұтынуды 20-30% -ға төмендету, қоректік заттар қажеттілігін қанағаттандыра отырып, қарттық ауруларын, оның ішінде қатерлі ісік, жүрек-қантамыр аурулары, деменция және диабетті емдеуге көмектеседі, сондай-ақ орташа салмақ жоғалтуға әкеледі. Бірақ адамның ұзақ өмір сүру мерзіміне байланысты, калорияны шектеудің жасқа байланысты аурулардың алдын алуға қабілеттілігін анықтау бойынша зерттеулер әлі де бастапқы сатыда. Калорияны шектеу салмақ пен майдың азаюына алып келсе де, адамдардың оңтайлы денсаулығы үшін қабылдануға тиіс калория мөлшері мен оған байланысты май массасы әлі белгісіз.
Миннесотадағы аштық сынағы
Миннесотадағы аштық эксперименті 32 жас, бойы жіңішке 24 жастағы ер адамдарға 6 ай бойы күшті калория шектеуінің (энергия мөлшері 40% қысқартылды) физиологиялық және психологиялық әсерлерін зерттеді. Зерттеудің мақсаты Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі тамақтану жағдайларын модельдеу болды. Қатысушылар күніне 1800 ккал ғана жей алатын, сонымен қатар күніне 5 км қашықтықты жүріп, 3000 ккал энергия жұмсауға міндетті болды. Адамдар дене салмағының шамамен 25% -ын жоғалтты, оның 67% -ы майлы тіндер, ал 17% -ы майсыз тіндер еді. Эмоционалдық күйзеліс, ұйымсыздық, әрекетсіздік, депрессия, гистерия, гипохондрия, өзіне қол жұмсау туралы ойлар және жыныстық құштарлықтың жоғалуы – бұл алты апта ішінде байқалған аномальді психологиялық мінез-құлықтардың бір бөлігі ғана. Дегенмен, бір сыншы ақуыз мөлшерін тиімді бақыламағанын айтып, нашар тамақтанған, ауыр сырқаттарға калориялық шектеудің қауіпсіздігін қосымша бағалау қажеттігін жеткізді.
Адам емес приматтар
1987 жылы Ұлттық қартаю институты бастаған калорияны шектеу зерттеуі, калорияны шектеудің семіз емес резус макакаларында өмір сүру ұзақтығын арттырмағанын және жасқа байланысты өлім-жүлімді азайта қоймағанын көрсетті. Дегенмен, денсаулықтың кейбір көрсеткіштерін жақсартты. Бұл нәтижелер, 1987 жылы басталған Висконсин штатындағы резус макакаларындағы калорияны шектеу зерттеуінен өзгеше екені жарияланды. Висконсин зерттеуі калорияны шектеу салдарынан резус макакаларының өмір сүру ұзақтығының ұлғаюын көрсеткен. Қартаюдың кешірек басталуы, әйелдер, төмен дене салмағы және май массасы, азырақ тамақтану, тамақтың сапасы және қарындағы қандағы глюкоза деңгейінің төмендеуі – бұл қартаю ауруларының азаюымен және тіршілік ету көрсеткіштерінің жақсаруымен байланысты факторлар еді.
Әрекет деңгейлері
Калорияны шектеу адам емес приматтар мен кеміргіштерде бұлшық ет ұлпасын сақтайды. Бұлшықет ұлпасы стимуляцияланғанда өседі, сондықтан калорияны шектеуге тартылған сынаушы жануарлар, калорияны шектеу кезінде азық іздеуге бейімделгендіктен, жоғары калориялы тамақтанған жануарларға қарағанда көбірек қозғалған болуы мүмкін. Дегенмен, зерттеулер көрсеткендей, жас кезеңде калорияны шектеудегі жануарлардың жалпы белсенділік деңгейі, еркін тамақтанатын жануарлармен салыстырғанда жоғары емес.
Сиртуинді механизм
Алдын ала зерттеулер сиртуиндердің ораза тұту арқылы белсендірілетінін және метаболизм кезінде "энергия сенсорлары" рөлін атқаратынын көрсетеді. Сиртуиндер, атап айтқанда Sir2 (ашытқыда табылады) ашытқының қартаю процесіне қатысты және өте сақталған, NAD+ тәуелді гистон деацетилаза ферменттері класына жатады. Sir2 гомологтары бактериялардан бастап адамға дейінгі кең ауқымды организмдерде анықталған.