Доменико Чимарозаның "Құпия неке" операсы – 18 ғасырдың ең танымал опера-буффа туындыларының бірі. Венада 1792 ж. тұңғыш рет қойылған, қазір де танымал!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Доменико Чимаросаның операсы «Il matrimonio segreto» («Құпия неке») – екі актілі драма, музыкасын Доменико Чимароса жазған, либреттосы Джованни Бертатидың авторлығында. Ол 1766 жылы Джордж Колман Үлкен және Дэвид Гаррик жазған «Жасырын үйлену» пьесасының негізінде құрастырылған. Алғаш рет 1792 жылдың 7 ақпанында Венадағы Императорлық Хофбург театрында император Леопольд II қатысуымен қойылды.
Opera by Domenico Cimarosa
Il matrimonio segreto (The Secret Marriage) is a dramma giocoso in two acts, music by Domenico Cimarosa, on a libretto by Giovanni Bertati, based on the 1766 play The Clandestine Marriage by George Colman the Elder and David Garrick. It was first performed on 7 February 1792 at the Imperial Hofburg Theatre in Vienna in the presence of Emperor Leopold II.
Өнер тарихы
Симарозаның әлі күнге дейін тұрақты орындалатын жалғыз туындысы, Моцарт операларынан басқа, 18 ғасырдағы ең ұлы опера буффалардың бірі деп саналады. Оның премьерасы опера тарихындағы ең ұзақ қосымша шақыруға (бис) себеп болды; Леопольд II осыншалықты қуанғандықтан, труппаға кешкі ас берді және оркестрсіз, композитордың клавесинмен сүйемелдеуімен бүкіл опера дереу қайта қойылды. Операның итальяндық премьерасы 1793 жылғы 17 ақпанда Миландағы Ла Скала театрында Мария Гаццоттидің Каролина және Винченцо Дель Мороның Паолино рөлінде өтті. Сол жылдың 23 мамырында ол Барселонадағы Teatre de la Santa Creu театрына жетті. Англияда бұл туынды алғаш рет 1794 жылғы 11 қаңтарда Лондондағы Король театрында көрсетілді, ал келесі 6 тамызда Португалияда алғаш рет Лиссабондағы Сан-Карлос ұлттық театрында Доменико Капоралинидің Каролина және Луиджи Брушидің Паолино рөлінде қойылды. Француздық премьерасы Париждегі Théâtre Italien театрында 1801 жылғы 10 мамырда Тереза Стринасаки Авогадроның Каролина және Густаво Лазарринидің Паолино рөлінде өтті. Il matrimonio segreto алғаш рет 1834 жылғы 8 қаңтарда Нью-Йорктегі итальяндық опера театрында АҚШ-та орындалды. Метрополитен Операсы бұл туындыны алғаш рет 1937 жылғы 25 ақпанда Муриэль Диксонның Каролина, Джордж Разелидің Паолино, Натали Боданияның Элизетта, Джулиус Хуэннің Робинсон және Этторе Паниццаның дирижерлік етуімен ұсынды.
Cimarosa's only work still to be regularly performed, it is arguably one of the greatest 18th century opera buffa apart from those by Mozart. Its premiere was the occasion of the longest encore in operatic history; Leopold II was so delighted that he ordered supper served to the company and the entire opera repeated immediately after without the orchestra, with the composer accompanying on the harpsichord. The Italian premiere of the opera was given at La Scala in Milan on 17 February 1793 with Maria Gazzotti as Carolina and Vincenzo Del Moro as Paolino. On 23 May, the same year, it arrived at the Teatre de la Santa Creu in Barcelona. England saw the work for the first time on 11 January 1794 at The King's Theatre in London and the following 6 August it was performed for the first time in Portugal at the Teatro Nacional de São Carlos in Lisbon with Domenico Caporalini as Carolina and Luigi Bruschi as Paolino. The French premiere was given by the Théâtre Italien in Paris on 10 May 1801 with Teresa Strinasacchi Avogadro as Carolina and Gustavo Lazzarini as Paolino. Il matrimonio segreto was first performed in the United States at the Italian Opera House in New York City on 8 January 1834. The Metropolitan Opera presented the work for the first time on 25 February 1937 with Muriel Dickson as Carolina, George Rasely as Paolino, Natalie Bodanya as Elisetta, Julius Huehn as Robinson, and Ettore Panizza conducting.
Қысқаша мазмұны
Біз Болония қаласының бай азаматы Джеронимоның үйіндеміз. Оның Элизатта және Каролина есімді екі қызы бар, сондай-ақ үйді басқаратын Фидальма әпкесі де бар. Оның Паолино есімді жас хатшысы бар, ол кіші қызы Каролинаға құпия түрде үйленген. Оқиға XVIII ғасырдың басында өтеді.
We are in the household of Geronimo, a wealthy citizen of Bologna; he has two daughters, Elisetta and Carolina, and a sister Fidalma, who runs the household. He also has a young secretary, Paolino, who is secretly married to the younger daughter, Carolina. The time is the early eighteenth century.
1-ші акті
Паолино Елизабетта мен оның қамқоршысы граф Робинсон арасында неке шартын жасауға тырысады, себебі ол Джеронимоның үлкен қызы жақсы тұрмысқа шыққаннан кейін, кіші қызына үйленуіне рұқсат беріледі деп үміттенеді. Граф Робинсон Елизабеттаның мол қалыңдығына қызығушылық білдіретін хат жазады, ал Джеронимо қызының графиня болатынын естіп қуанады ("Udite, tutti udite"). Фидальма немересіне өзі де ғашық екенін мойындайды, бірақ көрермендерге ғана Паолиноға көз тіккенін айтады ("È vero che in casa"). Граф келгенде, оған Каролина емес, басқа біреу ұсынылғанын білгенде көңілі толады ("Senza tante cerimonie"). Ол Паолиноға аз қалыңдыққа да келісетінін айтып, үйлену ісін реттеуге жібереді. Каролина графқа күйеуі бар екенін айтуға батыл болмайды, сондықтан ол бойжеткені жоқ екенін мойындағанда граф одан да қызығады; ол оны графиня болуға құмар емес екеніне көндіруге тырысады ("Perdonate, signor mio"), бірақ граф онымен әрі қарай араласуын жалғастырады. Елизабетта оларды екеуін де өзіне қиянат жасады деп айыптайды, соның салдарынан Фидальма келіп, Каролинамен бірге Елизабеттаны тыныштандыруға тырысады ("Lasciatemi, signore"); барлығы бірден Джеронимоға өз сезімдерін түсіндіруге асығады, ол олардың сөздерінен шатасып, ашуланады ("Orsù, saper conviene").
Paolino is working to arrange a marriage contract between Elisetta and his patron, Count Robinson, hoping that as soon as Geronimo's older daughter is well married, his marriage to the younger one will be acceptable. Count Robinson has written a letter expressing interest – tempted by Elisetta's substantial dowry – and Geronimo is thrilled to think that his daughter will be a Countess ("Udite, tutti udite"). Fidalma confesses to her niece that she is in love, too, but only reveals in an aside to the audience that she has her eye on Paolino ("È vero che in casa"). When the Count arrives he is disappointed to find that it is not Carolina who has been offered to him ("Senza tante cerimonie"). He tells Paolino that he will be content with a smaller dowry and sends him off to arrange the match. Carolina does not dare tell the count that she is married, so when she admits she has no lover it excites him further; she tries to convince him she has no desire or qualification to be a countess ("Perdonate, signor mio"), but he continues to pursue her. Elisetta accuses them both of betraying her, and the commotion attracts Fidalma who joins Carolina in trying to calm Elisetta ("Lasciatemi, signore"); everyone tries at once to explain his or her feelings to the confused and exasperated Geronimo ("Orsù, saper conviene").
2-ші акті
Джеронимо графқа келісімін орындап, Элизеттаға үйленуге мәжбүр етеді, бірақ граф бас тартады. Ол Каролинаның қолы үшін кішірек қалыңдыққа келісуге ұсыныс жасағанда, Джеронимо Элизатта келіскенше, абыройын және ақшасын сақтап қалуға қуанышты. Паолино қатты қайғырып, Фидальманың мейіріміне жүгінеді, бірақ ол оған үйленуді үміттенеді екенін білгенде, әңгімесіне сенбейді; ол оның сезіміне жауап бергенін және Каролинаға қиянат жасады деп ойлайды, бірақ таңертең үйден шығып, туыстарының үйіне жасыруға уәде береді. Граф Элисеттаға өзінің барлық жаман әдеттерін және дене мүшелеріндегі кемшіліктерін айтады, оның бас тартатынын күтеді, бірақ ол өз ұстанымынан мойын бұрмайды – және ол соңында оны көтере алмайтынын мойындайды. Джеронимо оны да көндіре алмайды. Фидальма Каролинаны монастырға жіберуді ұсынады, Джеронимо да келіседі. Каролинаның жүрегі сынып, қиын жағдайын графқа айтуға тырысады, бірақ оларды оның қарындасы, тәтесі және әкесі бірге ұстап алғанына қуанып, сөзін бөліп тастайды, Джеронимо Паолиноны аналыққа хатпен жібереді. Керемет әрі әзіл-қалжыңға толы финалдан кейін Паолино мен Каролина екі айдан бері үйленгендерін мойындайды; Джеронимо мен Фидальма ашуға булығады, бірақ граф пен Элизетта оларға жаңа үйленгендерді кешіруге кеңес береді, сондай-ақ өздері де (граф пен Элизетта) әйтеуір үйленеді дейді.
Geronimo insists that the Count must honor his contract and marry Elisetta, but the Count refuses. When he offers to accept a smaller dowry with Carolina's hand instead, Geronimo is delighted to save face and money – as long as Elisetta agrees. Paolino is distraught, and throws himself on Fidalma's mercy, but is stunned to find that she hopes to marry him; he faints, giving her the idea that she returns his emotion and making Carolina think she has been betrayed, but he promises that they will leave the house at dawn and take refuge in the house of a relative. The Count tells Elisetta all his bad habits and physical defects, hoping she would reject him, but she stands firm – and he finally confesses that he cannot abide her. Geronimo can not persuade her either. Fidalma suggests sending Carolina to a convent, and Geronimo agrees. Carolina is broken hearted and tries to confess her predicament to the Count, but they are interrupted by her sister, her aunt and her father who are gleeful at having caught them together, and Geronimo sends Paolino off with a letter to the Mother Superior. After a brilliant and farcical finale Paolino and Carolina finally confess they have been married for two months; Geronimo and Fidalma are furious, but the Count and Elisetta advise them to forgive the newlyweds, adding that they (the Count and Elisetta) will marry after all.