Кіріспе

Итальян операсының жанры – опер. Ол алғаш рет итальяндық комедиялық операларды бейресми сипаттау ретінде қолданылды, авторлары оларды «музыкалық комедия», «музыкаға арналған комедия», «бернеск драмасы», «комедиялық драма», «көңілді ойын» деп түрліше жіктеді. Әсіресе XVIII ғасырдың бірінші жартысындағы Неапольдегі дамулармен байланысты, одан оның танымалдылығы Римге және Солтүстік Италияға тарады. Буффа алдымен күнделікті оқиғалармен, жергілікті диалекттермен және қарапайым дауыстық жазумен сипатталды (басо буффо – осы жанрмен байланысты дауыс түрі), негізгі талап – айқын дикция және жылдам әндер орындау шеберлігі. «Операның жаңа Гроув сөздігі» Микеланджело Фаджолидің музыкасымен және оның мәтінімен жазылған «Ла Силла» (1706) және Луиджи мен Федерико Риччидің «Crispino e la comare» (1850) операларын осы жанрдың алғашқы және соңғы үлгілері деп санайды, бірақ бұл термин кейде жаңа туындыларға да қолданылады (мысалы, Эрнст Кренектің «Zeitoper Schwergewicht» операсы). Бұл тарихтың маңызды сәттері – Карлинда Гроло, Лоран Глодичи, Согол Кардони және Карло Голдонидің әртүрлі анаграммаларының 80-ге жуық либреттосы, Моцарт пен Да Понтенің үш бірлескен жұмысы, сондай-ақ Джоакино Россини мен Гаэтано Доницеттидің комедиялары. Француз опера-комигі, ағылшын баллада операсы, испан сарсуэласы немесе неміс сингшпилі сияқты ұқсас шетелдік жанрлар речитатив секко орнына сөйлеген диалогты пайдаланумен ерекшеленді. Алайда, ең әсерлі мысалдың бірі – Перголезидің «La serva padrona» (интермеццо, опера буффа емес) операсы, Париж қаласында «буффондардың жанжалы» деп аталатын дауға себеп болды, себебі ол ән речитативтерізсіз бейімделген туынды болды.

Буффон операсы

Opéra bouffon – 18 ғасырда Францияда орындалған итальяндық опера буффа (комедиялық опера) жанрының француз тіліндегі атауы. Ол түпнұсқа тілінде немесе француз тіліне аударылған түрде орындалды. Бұл термин итальяндық немесе оған жақын фарс сияқты сюжеттері бар француздық опера комиктеріне де қолданылды. Кейіннен Жак Оффенбах өзінің бес опереттасы үшін (Orphée aux enfers, Le pont des soupirs, Geneviève de Brabant, Le Roman comique (opéra) және Le voyage de MM. Dunanan père et fils) бұл терминді пайдаланды, және кейде француз опера комигі және опера буффемен шатастырылады.

Тарих

Комедиялық кейіпкерлер операның бір бөлігі болды. 18 ғасырдың басына дейін опера буффа жеке жанр ретінде пайда бола бастады, оның алғашқы белгісі 1679 жылы Алессандро Страделланың "Il Trespolo tutore" опералық комедиясы болды. Opera buffa опера seria-ның параллель дамуы болды және Апостол Зено мен Пьетро Метастазионың алғашқы реформасына жауап ретінде туды. 18 ғасырдың басында комедиялық опералар көбінесе опера сериясының актілері арасында орындалатын, интермедзо деп аталатын қысқа, бір актілік қосымшалар түрінде кездесетін. Дегенмен, жеке опералық комедиялар да болды. Джованни Баттиста Перголезидің (1710–1736) "La serva padrona" (1733) интермецосы бүгінгі күні де жиі орындалады және осы стильдің көрнекті үлгісі болып табылады. Перголезидің "Lo frate 'nnamorato" (1732) және "Il Flaminio" (1735) де үш актілік commedia per musica үлгілері. Перголезиден басқа, опера буффаның алғашқы маңызды композиторлары – Алессандро Скарлатти ("Il trionfo dell'onore", 1718), Никола Логроскино ("Il governatore", 1747) және Балдассаре Галуппи ("Il filosofo di campagna", 1754) болды, олардың барлығы Неаполь немесе Венецияда тұрды. Олардың жұмысын Николо Пиччини ("La Cecchina", 1760), Джованни Паизиелло ("Nina", 1789) және Доменико Симароса ("Il matrimonio segreto", 1792) қайта жаңғыртып, кеңейтті. Жанр 19 ғасырдың ортасында, 1893 жылы Джузеппе Вердидің "Фальстаф" қойылымына қарамастан, құлдырады. Опера буффаның маңызы романтизм дәуірінде азайды. Мұнда формалар күрделі жанрға қарағанда еркін және аз кеңейтілген, ал жеке нөмірлер recitativo secco арқылы байланыстырылды, бірақ Доницеттидің 1843 жылғы "Дон Паскуале" операсы одан ерекшеленді. Россинимен төрт кейіпкердің стандартты таралымына қол жеткізілді: prima donna soubrette (сопрано немесе меццо-сопрано); жеңіл, махаббатқа құштар тенор; лирикалық, көбінесе ирониялық өрнек бере алатын бассо cantante немесе баритон; және бассо буффо, оның вокалдық шеберлігі айқын артикуляциямен және "patter" дағдысымен шектеліп, комикалық дуэттер үшін баритонға да жетіп, кеңейтілуі керек. Комедияның түрі әртүрлі болуы мүмкін, және диапазоны кең болды: Россинидің 1816 жылғы "Севильский шаштаразы" толығымен комедиялық болса, Моцарттың 1786 жылғы "Фигароның үйленуі" драма мен қайғыны қосты. Романтикалық опера буффаның тағы бір мысалы – Доницеттидің 1832 жылғы "Махаббат эликсирі".

Опера сериясымен байланысы және опра сериясынан айырмашылығы

Opera seria құдайлар мен ежелгі батырлар туралы айтатын, тек кейде ғана комедиялық көріністерді қамтитын болса, opera buffa қазіргі заманғы ортада комедиялық көріністерді, кейіпкерлерді және сюжеттік желілерді басым пайдаланады. Опера сериясының дәстүрлі үлгісі үш актіден тұрады, жоғарыда айтылғандай, мифтік ортадағы маңызды тақырыптарды көрсетеді және бас рөлдерде, тіпті монархтарда да жоғары дауыстарды (сопрано және кастратилер) қолданады. Ал opera buffa үшін қалыпты модель екі актіден тұрады (мысалы, «Севильский шаштараз»), бұрын айтылғандай, комедиялық көріністер мен жағдайларды ұсынады және кастратилерді пайдаланбастан төменгі ерлер дауыстарын қолданады. Осының нәтижесінде ерекше «бассо буффо» пайда болды, ол комедиялық оқиғалардың көп бөлігінің ортасында болған, жылдам әңгімелеу шебері. (Бассо буффоның танымал рөлі – Моцарттың «Дон Джованни» операсындағы Лепорелло.)