Кіріспе
Дагомея патшасы (фон тілінде Ахсу) – Дагомея патшалығының билеушісі, қазіргі Бениннің оңтүстік бөлігінде орналасқан африкалық мемлекет. Ол 1600 жылдан 1900 жылға дейін, Францияның Үшінші Республикасы патшалықтың саяси билігін жойғанға дейін сақталды. Билеушілер Фон тайпасының ата-бабаларға табынуында маңызды рөл атқарды, әсіресе Жылдық Салттарды басқарып, осының нәтижесінде француздар 1910 жылы Дагомеяның қуғынға ұшыраған патшасын қайта шақыруға мәжбүр болды. 2000 жылдан бері патша тағына таласушылар арасында бәсекелестік жалғасуда, бірақ әзірге саяси шешім табылмады. Патша сарайы мен үкімет орталығы Абомей қаласында орналасқан. Дагомея патшалары туралы ертедегі тарихнама оларды патшалықтың барлық мүлігі мен халқына толық ие болған абсолютті билеушілер ретінде бейнеледі. Дегенмен, соңғы зерттеулер патша билігін шектеген саяси күрестер болғанын, сондай-ақ Дагомеяны билеген Хангбе есімді әйел патша болғанын, оның есімі ертедегі тарихтардан көбінесе шығарылып тасталғанын көрсетеді.
The King of Dahomey (Ahosu in the Fon language) was the ruler of Dahomey, an African kingdom in the southern part of present day Benin, which lasted from 1600 until 1900 when the French Third Republic abolished the political authority of the Kingdom. The rulers served a prominent position in Fon ancestor worship leading the Annual Customs and this important position caused the French to bring back the exiled king of Dahomey for ceremonial purposes in 1910. Since 2000, there have been rival claimants as king and there has so far been no political solution. The Palace and seat of government were in the town of Abomey. Early historiography of the King of Dahomey presented them as absolute rulers who formally owned all property and people of the kingdom. However, recent histories have emphasized that there was significant political contestation limiting the power of the king and that there was a female ruler of Dahomey, Hangbe, who was largely written out of early histories.
Бірінші патша
Дагомея патшаларының көптеген тізімдері жасалған, және олардың көпшілігі Дагомеяның бірінші патшасы кім екендігін әртүрлі тұстардан бастайды. Әртүрлі дереккөздерде До Аклин, Дакодону немесе Хуэгбаджа Дагомеяның алғашқы патшасы деп есептеледі. Ауызша дәстүрге сәйкес, До Аклин Аллададан Абомей үстірттеріне көшіп келсе, Дакодону алғашқы елді мекенді құрып, мемлекеттің негізін қалады (бірақ көбінесе "жалғыз басшы" деп есептеледі), ал мемлекетті бекітіп, сарай салған және көптеген құрылымдарды жасаған Хуэгбаджа көбінесе Дагомеяның алғашқы патшасы деп саналады.