Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қасиетті Марияның Көкке көтерілуі шіркеуі, көбінесе Моста ротондасы немесе Моста күмбезі деп аталады, Мальтаның Моста қаласындағы Рим католик шіркеуі және базиликасы. Ол 1833 және 1860 жылдар аралығында Джорджо Грогнет де Вассенің неоклассикалық жобалары бойынша, 1614 жыл шамасында Томазо Дингли салған бұрынғы Ренессанс шіркеуі орнында салынды. Қазіргі шіркеудің дизайны Римдегі Пантеон үлгісінде жасалған, әлемдегі ең үлкен тірегі жоқ үшінші күмбез болып табылады және Мальтаның ең ірі әрі танымал шіркеуі. 1942 жылдың 9 сәуірінде екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс авиабомбасы күмбезді тесіп, мисса кезінде шіркеуге құлаған, бірақ жарылмағандықтан шіркеу қираудан құтылды. Мальтийліктер бұл оқиғаны керемет деп қабылдады.
The Sanctuary Basilica of the Assumption of Our Lady , commonly known as the Rotunda of Mosta or the Mosta Dome, is a Roman Catholic parish church and basilica in Mosta, Malta, dedicated to the Assumption of Mary. It was built between 1833 and the 1860s to neoclassical designs of Giorgio Grognet de Vassé, on the site of an earlier Renaissance church which had been built in around 1614 to designs of Tommaso Dingli. The design of the present church is based on the Pantheon in Rome, has the third largest unsupported dome in the world, and is Malta's largest and most famous church. The church narrowly avoided destruction during World War II when on 9 April 1942 a German aerial bomb pierced the dome and fell into the church during Mass, but failed to explode. This event was interpreted by the Maltese as a miracle.
Тарих
Пиетро Дусина 1575 жылғы пасторальдық сапарында Мостаны приход ретінде тіркесе де, қала 1608 жылы шын мәнінде приходқа айналды. Жаңа шіркеу салу жоспарлары осыдан кейін көп ұзамай басталды, ал шіркеу шамамен 1614 жылы Ренессанс сәулетшісі Томазо Динглиге жатқызылатын жобалар бойынша салынды. Бұл шіркеу Та’ Зири деп белгілі болды. 1830 жылдарға қарай, қала халқының саны осы шіркеуге сыймай қалды. Джорджо Грогнет де Вассе Римдегі Пантеон үлгісіндегі неоклассикалық стильде шіркеуді қайта жаңартуды ұсынды. Епископ Франческо Саверио Каруананың қарсылығына қарамастан, жоба бекітіліп, шіркеудің құрылысы 1833 жылдың 30 мамырында басталды. Жаңа шіркеу ескі шіркеудің айналасында салынды, ол құрылыс кезеңінде де қолданыста болды. Моста тұрғындары шіркеу құрылысына көмектесіп, демалыс және мереке күндері құрылыс жұмыстарына қатысты. Ротунданы салуға 28 жыл кетті, ол 1860 жылдардың басында аяқталды. Ескі шіркеу 1860 жылы бұзылды.
Although Pietro Dusina recorded Mosta as a parish in his 1575 pastoral visit, the town actually became a parish in 1608. Plans to construct a new church began soon afterwards, and the church was built in around 1614 to designs attributed to the Renaissance architect Tommaso Dingli. This church was commonly called Ta' Ziri. By the 1830s, the town's population had become too big for this church to cater to. Giorgio Grognet de Vassé proposed rebuilding the church on a neoclassical design based on the Pantheon in Rome. Despite opposition from Bishop Francesco Saverio Caruana, the design was approved, and construction of the church began on 30 May 1833. The new church was built around the old church, which remained in use throughout the course of construction. The residents of Mosta helped in building the church, taking part in construction work on Sundays and public holidays. The rotunda took 28 years to build, being completed in the early 1860s. The old church was demolished in 1860,
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Моста қаласы RAF Та Кали әуежайына жақын орналасқандықтан, әуе шабуылына жиі ұшырады. 1942 жылдың 9 сәуірінде сағат 16:40 шамасында Люфтваффе шіркеуке үш бомба тастады, олардың екеуі жарылмай кері кетті. Бірақ бір үлкен жарылғыш бомба күмбезді тесіп, шіркеуге кірді, сол кезде 300 адамнан тұратын қауым кешкі құдай қызметіне күтіп отырған еді. Бомба жарылмады, және Корольдік инженерлердің бомбаны залалсыздандыру бөлімі оны Мальтаның батыс жағалауында теңізге тастады. Тұрғындар бұл оқиғаны керемет деп қабылдады, ал қазір сол бомбаның ұқсас үлгісі шіркеудің арт жағындағы сакристияда «Il Miraklu tal Bomba, 9 ta' April 1942» («Бомба кереметі, 9 сәуір 1942») деген жазудың астында қойылған. 1973 жылдың 12 желтоқсанында Папа Павел VI Ассампциялық Құдай анамыздың бейнесінің канондық тәжді кигізу туралы жарлық шығарды, ол 1975 жылдың 10 тамызында тәжді киді, соның нәтижесінде шіркеу Мариандық қасиетті орын мәртебесіне көтерілді. 1983 жылдың 2 мамырында такси жүргізушісі Кармело Аквилина бәс тіккеннен кейін өз еркімен Mercedes көлігін Ротундаға кіргізді. Ол кіреберіс баспақыштарымен көтеріліп, басты есікті бұзып, шіркеудің ішінде алтарга жақын тоқтады. Оқиғадан кейін Аквилина тұтқындалып, үш айға бас бостандығынан айырылды, ал оның жүргізуші куәлігі тоқтатылды. 2015 жылы приход Ватиканға базилика мәртебесіне қайта жіктелу туралы өтініш жасады. 2018 жылдың 29 шілдесінде Папа Франциск жарлығымен шіркеу кіші базилика мәртебесіне көтерілді.
During World War II, the town of Mosta was prone to aerial bombardment due to its proximity to the airfield of RAF Ta Kali. At about 16:40 on 9 April 1942, the Luftwaffe dropped three bombs on the church, and two of them deflected without exploding. However, one high explosive bomb pierced the dome and entered the church, where a congregation of 300 people was awaiting early evening Mass. The bomb did not explode, and a Royal Engineers Bomb Disposal unit defused it and dumped it into the sea off the west coast of Malta. This event was interpreted as a miracle by the inhabitants, and a similar bomb is now displayed in the sacristy at the back of the church, under the words Il Miraklu tal Bomba, 9 ta' April 1942 (meaning "The Bomb Miracle, 9 April 1942"). On 12 December 1973, Pope Paul VI issued a decree of canonical coronation of the titular painting of Our Lady of the Assumption that was crowned later on 10 August 1975, thereby elevating the church to the title of Marian Sanctuary. On 2 May 1983, taxi driver Carmelo Aquilina voluntarily drove a Mercedes car into the Rotunda following a bet. He drove up the steps of the parvis, broke down the main doorway, and stopped within the church close to the altar. Following the incident, Aquilina was arrested and received a three month prison sentence while his driving licence was suspended. In 2015, the parish requested to the Vatican to be reclassified to the status of a basilica. The church was elevated to a minor basilica on 29 July 2018 by decree of Pope Francis.
Сәулет
Моста ротондасы неоклассикалық стильде салынған, оның құрылымы Римдегі Пантеонға негізделген. Бір кезде бұл күмбез әлемдегі үшінші ең үлкен күмбез болған. Шіркеу салынар алдында Грогнеттің жобасына қарсылықтар болды, себебі кейбір адамдар римдік ғибадатхананы католик шіркеуі үшін лайықсыз үлгі деп есептеді. Дегенмен, басқалары жобаны мақтап, 1839 жылы шіркеу салынып жатқанда жазылған кітапта ол "әлбетте, Мальтадағы ең тамаша, кең және мықты заманауи құрылыс" деп сипатталған. Кітапта сондай-ақ: "Салынысы аяқталғанда, бұл шіркеу аралды сәндеп, сәулетшінің есімін мәңгілікке сақтап, Мальтаға келген әрбір саяхатшыны өз баурайына тартады" делінген. Жоба аяқталғаннан кейін жақсы қабылданып, Грогнеттің шедеврі саналады.
The Rotunda of Mosta is built in the neoclassical style, and its structure is based on the Pantheon in Rome. At one time, the dome was the third largest in the world. Before the church was constructed, there was some opposition to Grognet's design, since some regarded a Roman temple as an unsuitable model for a Catholic church building. However, others praised the design, and an 1839 book written while the church was being built describes it as "certainly the most magnificent, extensive and solid modern building" in Malta. This book further states that "when finished, [the church] will be an ornament to the Island, will immortalize the architect, and draw towards the casal every visitor to Malta." The design was well received upon completion, and it is regarded as Grognet's masterpiece.