Кіріспе

Ротациялық комбинациялық құлып – сейфтерді қорғау және кілті жоқ құлып ретінде кеңінен қолданылатын құлып. Осы құлып механизмі бір дискіден тұрады, оны дұрыс комбинация бойынша солға және оңға бұру арқылы ашуға болады.

Құрылымы мен жұмыс істеуі

Сыртқы қол жетімді диалды құлып немесе есікті бекітетін бұранданың бұғатын босату үшін манипуляциялау. Диалдың ішкі механизмге қосылған, әдетте қақпа деп аталатын үш бөлек дөңгелегі бар. Әрбір дөңгелек қақпаға түсіп, құлыпты ұстап тұрған рычагты босатып, құлыпты ашуға мүмкіндік беру үшін тегістеу керек. Әдетте бұл диалды сағат тілі бойынша және сағат тіліне қарсы ауыстырып, белгілі бір реттілікте, әдетте сандармен белгіленетін үш (немесе одан да көп) орынға жылжыту арқылы жүзеге асырылады. Дөңгелектер әдетте бір айналу осімен бөлісетін тігілген дөңгелектер топтамасында орналастырылады, ал әрбір дөңгелектің жеке айналу орнын диалды солға және оңға бұрату арқылы басқаруға болады. Диал өзінің білігі арқылы механикалық түрде қозғалтқыш тірекпен жабдықталған камераға қосылады, ол камераға жақын ең жақын дөңгелектің жағында сәйкес келетін кішкентай ұстағышпен (ұшпен) айналыса алады; ұшпені бекітуге немесе шектеулі қашықтықта қозғалуға болады. Ең жақын бірінші дөңгелектің қарама-қарсы бетінде екінші дөңгелектің бірінші дөңгелекке қараған жағында (камераға жақын) ұшқышты іске қосуға болатын басқа қозғалтқыш тірек бар. Сол сияқты екінші дөңгелектің қарама-қарсы бетінде үшінші дөңгелектегі ұшқышты ұстап алатын үшінші қозғалтқыш бар. Көптеген комбинациялық құлыптардың үш дөңгелегі бар, бірақ құлып қосымша дөңгелектермен жабдықталуы мүмкін, олардың әрқайсысы қозғалтқыш тірек және ұшқышпен жабдықталған. Механизмдегі дөңгелектердің саны құлыпты ашу үшін енгізілуі тиіс нақты диалдық позициялардың санын анықтайды, сондықтан үш дөңгелекті құлып үшін үш реттілік комбинациясы қажет. Диал айналғанда, камерадағы қозғалтқыш тірек бірінші дөңгелектің жанындағы жағынан ұшқышты өткізуге жеткілікті орын болмайды, сондықтан камерадағы қозғалтқыш тірек бірінші дөңгелектің ұшқышына іліскеннен кейін бірінші дөңгелек диалмен айнала бастайды. Бұл кезде бірінші дөңгелек (камераға жақын) көтеріледі. Бірінші дөңгелек айналғанда, оның қозғалтқыш тірегі екінші дөңгелектің ұшқышын іске қосады, ал екінші дөңгелек диалмен және жақын дөңгелекпен ұқсас түрде айналады. Барлық дөңгелектер "көтеріліп" және диалмен бірге айналғаннан кейін, диал комбинацияның бірінші орны/нөмірі көрсетілгенше айналады, яғни камерадан ең алыс дөңгелек орнында және оның қақпасы қоршау астында орналасады. Дөңгелектердің саны сондай-ақ құлыпты қалпына келтіру үшін қажетті бірінші позициядан кейінгі айналымдардың санын анықтайды; барлық дөңгелектерді көтеру дөңгелектердің санына тең айналымдарды қажет ететіндіктен, соңғы дөңгелекті (камерадан ең алыс) көтеру және орнын ауыстыру мүмкін емес, айналымдардың ең аз саны аяқталғанға дейін. Ең алыс дөңгелек орналастырылғаннан кейін, диал айналуын кері бұра отырып, барлық қозғалтқыш тіректер мен ұшқыштар ажыратылады; диал қарама-қарсы бағытта айналуды жалғастыра бергенде, камера қайтадан дөңгелектерді ретімен "көтереді" (алғашқы дөңгелектен бастап, камераға жақын) барлық дөңгелектер (камерадан ең алыс дөңгелекті қоспағанда) бірге айналғанға дейін. Осылайша қалған дөңгелектер ең алыс дөңгелектің тізбегін бұзбай айналады. Екінші орын/нөмір көрсетілгеннен кейін екінші дөңгелек орнында болады және оның қақпасы қоршаумен дұрыс сәйкестендіріледі. Одан кейін диалдағы айналу кері қайталанады, қалған дөңгелектер көтеріліп, келесі дөңгелектің қақпасы қоршаумен сәйкестендіріледі. Осылайша, диалды дұрыс реттілікпен алға-артқа бұра отырып, барлық дөңгелектер қоршау астындағы қақпалармен қатар орналасады. Қақпалар барлық дөңгелектерде орналасқаннан кейін, қоршау қақпаларға түсіп, рычагтың мұрны камерадағы сәйкес қақпамен байланысуға мүмкіндік береді. Диалды бұрау, рычагты қозғалтып, құлыптау механизмін кері тартқызады және құлыпты ашады.

Дөңгелектің сэндвич құрылысы

Дөңгелектер әдетте үш қабаттан тұратын құрылымнан жасалады. Сыртқы қабаттар, дөңгелек корпусы деп аталады, құлыпты қамтиды және сыртқы тісті дөңгелек орталығын, кілтті ауыстыру тетігін және иінтіректерін қоршайды. Кілт құлып механизміне енгізілгенде, ол иінтіректерін айырады, содан кейін дөңгелек орталығы еркін айналуға мүмкіндік алады. Бұл өз кезегінде иесіне жеке комбинацияны орнатуға мүмкіндік береді.

Қосымша кепілдік

Кейбір айналмалы комбинациялы құлыптарда шабуыл анықталған кезде тізбекті немесе құлпынақты бөлек құлыптайтын ішкі қайта құлыптағыштар немесе қайта құлыптау құрылғылары болады, оның ішінде құлыптау механизмін ("ұру") жылжытуға тырысқанда реакция жасайтын механикалық рычагтар, кесу әрекетіне жауап ретінде балқитын жылулық (қорытылатын) сілтемелер немесе бұрғылау әрекетіне жауап ретінде сынған қатаңдатылған шыны бар. Дөңгелектер дөңгелектің орнын және қажетті комбинацияны анықтау үшін рентген сәулесін пайдалануды болдырмау үшін нейлон, лексан немесе дельрин сияқты радиотолқынды өткізгіш материалдардан жасалуы мүмкін.