Кіріспе

Туризм түрі
автобус компаниясы

Шығындық туризм – белгілі бір дәрежедегі (нақты немесе сезілетін) тәуекелмен байланысты зерттеу немесе саяхаттауды қамтитын, сондай-ақ арнайы дағдылар мен физикалық күш-жігерді талап ететін туризм түрі. АҚШ-та соңғы онжылдықтарда шығындық туризмге қызығушылық артты, себебі туристер әдеттен тыс немесе "сирек барып көрілетін жолдармен" демалыс іздейді. Бірақ, нақты операциялық анықтаманың болмауы нарықтың көлемін және өсуін өлшеуге кедергі келтірді. АҚШ-тағы Шығындық Саяхат Сауда қауымдастығының мәліметінше, шығындық туризмге кез келген туристік қызмет жатады, ол физикалық белсенділікті, мәдени алмасты және табиғатпен байланысты қамтиды. Шығындық туристерге асығу немесе толыққанды болу сияқты психикалық күйлерге жетуге ұмтылыс тууы мүмкін, бұл олардың әдеттегі жағдайынан шығу арқылы туындайды. Бұл мәдени шоктан немесе айтарлықтай күш-жігерді қажет ететін, сондай-ақ нақты немесе сезілетін қауіп-қатер немесе физикалық қауіпті қамтитын әрекеттерді орындаудан болуы мүмкін. Мұндай іс-шараларға тауға шығу, трекинг, банджи-сапты, тау велосипедімен жүру, велосипедпен жүру, каноэмен жүзу, суға батыру, рафтинг, каякпен жүзу, зиплайн, параглайдинг, жаяу серуендеу, зерттеу, геокэшинг, каньонмен жүру, құмда сырғанау, үңгірлерді зерттеу және тауға көтерілу жатады. Шығындық туризмнің сирек кездесетін түрлеріне апаттар мен гетто туризмі жатады. Сонымен қатар, әлеуметтік және жартас туризмі де дамып келе жатыр. Жалпы позицияны анықтау жүйелері, флэшпакинг, әлеуметтік желілер және фотосуреттерге қатысты қолжетімді және арзан технологиялар шығындық туризмге деген қызығушылықты арттырды. Бұрынғыда таңдаулы орындар мен спорт түрлерін ұсынатын мамандандырылған саяхат веб-сайттарының пайда болуы тәуелсіз шығындық туризмге деген қызығушылықты арттырды. Шығындық спорт туризмі дәстүрлі түрде ерлердің басымдығын көрсетеді. Әйелдердің қатысуы артқанмен, осы спорт туризмінің түрлерінде гендерлік айырмашылық әлі де байқалады. Дегенмен, бәсекелі шығындық спорт туризмінде әйелдердің табыс деңгейі ерлерге қарағанда жоғары.

Тарих

Көне заманнан бері адамдар тамақ және тіршілік ету дағдыларын іздеп саяхат жасаған, сонымен қатар батыл саяхаттарға, теңіз жолдарының, мақсатты жердің немесе тіпті жаңа елдің ашылуына қатысқан. Оқиғақор саяхатшылар 1865 жылы Маттерхорнға шығу және 1869 жылы Колорадо өзенінде салмен жүзу арқылы мүмкіндіктердің шегін кеңейте бастады. Ұзақ өтпей, National Geographic Society және Explorers Club сияқты екі маңызды ұйым құрылды, олар осы батыл саяхаттарды қолдауды жалғастыруда. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, қазіргі заманғы оқиғақорлық 1950 жылғы француз Аннапурна экспедициясымен және 1953 жылғы британдық Эверест экспедициясымен қарқын алды. Бүгінде бұл саяхаттың ерекше түрі болып табылады және жаңа саяхат тәжірибелерімен дамып келе жатқан жедел өзгеретін сала.

Қолжетімді туризм

Мүгедектерге арналған туризмді дамытуға қазіргі үрдіс байқалады. Солтүстік Америкада мүгедектер үшін шытырман оқиғаларға саяхат жылына 13 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі өнеркәсіпке айналды. Кейбір шытырман оқиғаларға саяхат жасайтын орындар мүгедектер үшін арнайы дамытылған әртүрлі бағдарламалар мен жұмыс мүмкіндіктерін ұсынады.

Ауыр сапарлар

Экстремалды туризм – қауіпті (экстремалды) орындарға саяхаттау немесе қауіпті оқиғалар мен іс-әрекеттерге қатысуды қамтиды. Осы туризм түрі экстремалды спортпен байланысты болуы мүмкін.

Джунгли туризмі

Джунгли туризмі – жер бетіндегі джунгли аймақтарында белсенді, көп қырлы физикалық тәсілдермен жүзеге асырылатын, приключениелік саяхаттың бір саласы. Туризм терминдерінің сөздігінде көрсетілгендей, джунгли турлары тропикалық аймақтардағы экологиялық туризмнің маңызды бөлігіне айналды және Батыс халықаралық туризмінде салыстырмалы түрде жақында пайда болған құбылыс.

Құрлық арқылы жүру

Жер арқылы саяхаттау немесе жер арқылы экспедиция – құрлықпен жасалатын сапар, мүмкін, Марко Полоның 13 ғасырда Венециядан Кубилай ханның моңғол сарайына жасаған алғашқы экспедициясымен бастау алған. Бүгінде жер арқылы саяхаттау – ұзаққа созылатын, көбінесе топтасқан түрде жасалатын шытырман оқиғалы демалыс. Жер арқылы саяхат ұйымдастыратын компаниялар өзгертілген жүк көлігін немесе автобусты, сондай-ақ тур жетекшісін ұсынады, ал топ бірнеше апта немесе ай бойы құрлықпен бірге саяхаттайды. 1960 жылдан бері құрлық арқылы саяхаттау Африка, Еуропа, Азия (әсіресе Үндістан), Америка және Австралия арасындағы бағыттарда кең таралған. 60-70 жылдардағы "хиппи жолы" Таяу Шығыс арқылы Үндістан мен Непалға мыңдаған батыстық жастардың саяхаттағанын көрді. Көптеген ескі дәстүрлі бағыттар әлі де қолданыста, сондай-ақ Исландиядан Оңтүстік Африкаға және Орталық Азияның кеңес одағынан кейінгі мемлекеттеріне дейінгі жаңа бағыттар да пайда болды.