Кіріспе

Church of the Lukumi Babalu Aye, Inc. v. Hialeah, 508 U. S. 520 (1993), АҚШ Жоғарғы Сотының Флорида штатының Хиалеа қаласында "тамақ үшін негізгі мақсат емес, қоғамдық немесе жеке ритуалдар мен рәсімдерде" "қажетсіз" жануарды өлтіруді тыйым салатын қаулының конституцияға қайшы екенін шешкен ісі.

Өмірбаян

Сантерия – Атлантикалық құл саудасы арқылы Йоруба халқының Йоруба елінен Кубаға құл ретінде әкелінуі нәтижесінде пайда болған, римдік католицизм мен йоруба дінінің синкретизміне негіделген афрокубалық дін. Жақтастары оришалар деп аталатын жандардың көмегімен өз тағдырларын орындай алады, ал оришалар жануар құрбандығынан алынған қанмен күш алады. Рәсімдер кезінде, әдетте тауықтар сойылып, оның еті тойлаушылар тарапынан пісіріліп желінеді, бірақ өлім мен емдеу рәсімдерінде құрбандыққа шалынған жануарға ауру энергияның өткеніне сенеді. Сантерия Кубада кеңінен қуғынға ұшырағандықтан, дәстүрлі түрде жасырын түрде, қасиетті символиканы қолдана отырып өмір сүріледі. Сантерия құдайының литургиясында лукуми тілі қолданылады, ал Бабалу Айе – қаһар мен аурудың рухы. 1987 жылдың сәуір айында шіркеу Флорида штатының Майами-Дейд округіндегі 173 W. 5th Street, Hialeah мекенжайындағы мүлікті жалға алып, осы жерде дінді ашық түрде ұстануға ниетті екенін жариялады. 1987 жылдың 9 маусымында Хиалеа қалалық кеңесі төтенше қоғамдық мәжіліс өткізді. Мәжілісте кеңес мүшесі Сильвио Кардосо бұл діннің «елдің барлық құндылықтарына қайшы келетінін» айтты; кеңес мүшесі Андрес Мехидес Киелі кітаптың осы типтегі жануар құрбандығына рұқсат бермейтінін атап өтті; ал кеңес мүшесі Хулио Мартинес Кубада «адамдар осы дінді ұстанатыны үшін түрмеге қамалғанын» мәлімдеді (көрермендер ықыласпен қол соқты). Хиалеаның полиция капелланы шіркеу «шайтандарға» табынатынын куәландырды, ал қалалық прокурор «бұл қауым өзінің азаматтарына ұнатпайтын діни амалдарға төзбейді» деп куәландырды. Пичардоның қысқаша куәлігі көрермендердің ұшқынға ұшырады. 1987 жылдың қыркүйегінде қалалық кеңес «жануардың еті немесе қаны желіне ме, желінбесе де, кез келген рәсім үшін жануарларды құрбандыққа шалуды» қылмыстық қылық деп жариялаған үш жаңа жарлықты бірауыздан қабылдады. Қалалық кеңес кошерлік қасапханаларды, қалыпты қасапханаларды, аң аулауды, балық аулауды, зиянкестерді жоюды, жолсыз жануарларды эвтаназиялауды және шұңқырларға тірі қояндарды тамақтандыруды осы жарлықтан алып тастады. Шіркеу Флориданың оңтүстік округіндегі АҚШ округтік сотына шағым түсірді. 1988 жылдың 10 маусымында АҚШ округтік судьясы Юджин П. Спеллман қалалық кеңес мүшелері мен мэрга абсолютті иммунитет берді. 1989 жылдың 5 қазанында тоғыз күндік сот отырысынан кейін судья Спеллман қаланың пайдасына шешім шығарды. 1991 жылы Америка Құрама Штаттарының Он бірінші апелляциялық соты бір абзастық curiam шешімімен бұл шешімді бекітті, онда судья Спеллман «Employment Division v. Smith (1990) ісінде қолданылғаннан» әлдеқайда қатаң стандартты қолданғанын атап өтті, бұл аралықта американдықтар пейотты ритуалдық мақсаттарда қолданғаны үшін жұмыстан босатылуы мүмкін екені анықталды. Смит ісінде судья Антонин Скалия судья Спеллманның пікірін билік ретінде келтірді, бұл қала өз апелляциялық баяндамасында атап өтті. Висконсин соты Йодер (1972) ісінде амиш ата-аналарына еркін дін тану құқығына сәйкес міндетті мектепке барудан босатуды ұсынды.

Scalia-ның ішінара қатысуы

Скалаия судьясы, бас судья Ренквистпен бірге, Смит шешімін қорғады және заң шығарушылардың ниетін пайдалануды сынады, егер "Хиалеа қалалық кеңесі Сантерия амалдарын тоқтатуға бейілді болса, бірақ оны іске асыра алмаған қаулылар қабылдаса, конституциялық бұзушылық болмайды" деген пікір білдірді.

Соутердің ішінара келісімі

Сот судьясы Саутер он сегіз беттік жеке пікірде "Смит ережесі, менің ойымша, stare decisis принциптеріне сәйкес қайта қарастырылуы мүмкін" деп мәлімдеді.

Blackmun-тың сот шешімінде қатысуы

Сот судьясы Гарри Блэкман, судья Сандра Дей О'Коннормен бірге, тек қана сот шешімімен келісті. Көпшілік пікірде қолданылған тәсілді мақұлдамай, Блэкман: "Мен Смит дұрыс емес деп санайтынымды жалғастыра беремін" деп жазды. Блэкман "Жануарларды гуманды қарым-қатынасқа қатысты" ұйымының "amicus curiae" брифіне сілтеме жасап, егер бұл іс "жануарларды қатыгездікпен қараудан қорғау мақсатын шын ниетпен көздеген заңды" ұсынғанда, нәтиже басқаша болуы мүмкін еді деп мәлімдеді.

Кейінгі дамуы

2009 жылы Мерседке қарсы Кассон ісінде жануарларды құрбандыққа шалуға қатысты дін бостандығы мәселесі АҚШ-тың Бесінші апелляциялық округтік сотына әкелінді. Мерсед – Сантерия дінінің священнигі және Templo Yoruba Omo Orisha Texas, Inc. Сантерия діни ұйымының президенті болды. Ол Техас штатының Эулес қаласында төрт аяқты жануарларды союға тыйым салатын қалалық ережелерге наразылық білдірді. Сот шешімінде бұл ережелер "талапкердің дін тану бостандығын шектейді, мемлекеттік маңызды мүдделерді қамтамасыз етпейді және ең аз шектеуші шараларды қолданбайды" делінді. Сондай-ақ, Мерсед Техас штатының Дін бостандығын қалпына келтіру заңына (TRFRA) сәйкес, қаланың оның діни амалдарына, жануарларды пайдалануға қатысты ережелерін орындауына тыйым салатын сот шешіміне құқылы екендігі айтылды. Сот Мерседтің Бірінші және Он төртінші түзетулерге қатысты талаптарын қарастырмады.