Кіріспе
Franklin Runyon Sousley (19 қыркүйек 1925 - 21 наурыз 1945) – Екінші дүниежүзілік соғыста Иво Джима шайқасында қаза тапқан АҚШ теңіз жауынгері. Ол 1945 жылғы 23 ақпанда Сурибачи тауының басына АҚШ-тың екі туының екіншісін көтерген алты теңіз жауынгерінің бірі болды, бұл «Иво Джимадағы Туды көтеру» атты танымал суретте көрсетілген. Иво Джиманың оңтүстік жағындағы таудың үстінде көтерілген және желбіреген алғашқы ту, Иво Джиманың екінші жағындағы мыңдаған теңіз жауынгерлеріне тым кішкентай көрінгендіктен, сол күні үлкенірек тумен ауыстырылды. Сурибачи тауы басып алынғаннан кейін алғашқы тудың желбіреген суреттері түсірілгенімен, теңіз жауынгерлерінің туды көтеріп тұрған бірде-бір суреті сақталмаған. Екінші туды көтеру рәсімі әйгілі болды және оның суреті бүкіл әлемдегі газеттерде жарияланғаннан кейін бірінші туды көтеруден басымдық алды. Екінші туды көтеру рәсімі түсті түсірілімге де түсірілді. Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Теңіз жауынгерлерінің соғыс ескерткіші, Иво Джимадағы алты теңіз жауынгерінің туды көтеріп тұрған тарихи суретінен үлгі алынып салынған.
Franklin Runyon Sousley (September 19, 1925 – March 21, 1945) was a United States Marine who was killed in action during the Battle of Iwo Jima in World War II. He was one of the six marines who raised the second of two U. S. flags on top of Mount Suribachi on February 23, 1945, as shown in the iconic photograph Raising the Flag on Iwo Jima. The first flag raised and flown over the mountain at the south end of Iwo Jima was regarded to be too small to be seen by the thousands of Marines fighting on the other side of Iwo Jima, so it was replaced on the same day by a larger one. Although there were photographs taken of the first flag flying on Mount Suribachi after it was captured, there was no single photograph taken of Marines raising the flag. The second flag raising became famous and took precedence over the first flag raising after the photograph of it appeared worldwide in newspapers. The second flag raising was also filmed in color. The Marine Corps War Memorial in Arlington, Virginia, was modeled after the historic photograph of six Marines raising the flag on Iwo Jima.
Ерте өмір
Соусли Кентукки штатының Хилл Топ қаласында Мерл Дюк Соусли (1899-1934) мен Голди Митчеллдің (1904 жылдың 9 қарашасы - 1988 жылдың 14 наурызы) екінші баласы ретінде дүниеге келді. Ол екі жаста болғанда, бес жасар ағасы Малкольм Брукс Соусли (1923 жылдың 24 қарашасы - 1928 жылдың 30 мамыры) ішек қабынуынан (апендициттен) қайтыс болды. Франклин жақын жердегі Элизавиллдегі екі бөлмелі мектепте оқыды, ал жақын маңдағы Флемингсбургтегі Флеминг округінің жоғары мектебінде тоғызыншы сыныптан он екінші сыныпқа дейін білім алды. Оның кіші інісі Джулиан 1933 жылдың мамыр айында дүниеге келді, ал әкесі бір жылдан кейін, 35 жасында қант диабетінің салдарынан қайтыс болды. Франклин тоғыз жасқа толғанда отбасының жалғыз еркек мүшесі болды және анасына Джулианды тәрбиелеуге көмектесті. Соусли 1943 жылдың мамыр айында Флеминг жоғары мектебін бітіріп, Огайо штатының Дейтон қаласында тоңазытқыш фабрикасында жұмыс істеді.
АҚШ теңіз жаяу әскерлері
Соусли шақыру қағазын алды және 1944 жылдың 5 қаңтарында АҚШ Теңіз жауынгерлері корпусына қосылды. Ол Калифорния штатындағы Сан-Диего қаласындағы Теңіз жауынгерлері корпусының жалдау орталығына жіберілді. 15 наурызда ол Калифорния штатының Пендлтон лагерінде 5-ші Теңізшілер дивизиясының 28-ші Теңізшілер полкінің 2-ші батальонының E ротасына қосылды. Қыркүйекте 5-ші дивизия Иво-Джимаға шабуылға дайындалу үшін қосымша оқу үшін Гавайиге жіберілді. 22 қарашада ол қатардағы жеке жауынгер рөліне көтерілді.
Иво-Джима шайқасы
Бірінші сыныпты салтжанда Соусли өз бөлімшесімен 1945 жылдың 19 ақпанында Иво Джима аралының оңтүстік-шығыс жағасында, Сурибачи тауының жанына қонды. Бұл жер 2-ші батальон, 28-ші теңізшілер тобының мақсаты болды және ол аралды басып алу үшін болған шайқаста күресті.
Бірінші желек көтеру
23 ақпанның таңында 28-ші теңізшілер полкінің екінші батальонының командирі, подполковник Чандлер В. Джонсон, Е ротасының атқарушы офицері, бірінші лейтенант Харольд Шриерге 556 фут биіктіктегі Сурибачи тауының жотасын басып алып, қамауға алу және мүмкін болса, батальонның туын көтеріп, шыңның қауіпсіздігін хабарлау үшін взводтай патрульді алып жүруді бұйырды. Е ротасының командирі капитан Дэйв Северанс өзінің үшінші взводының қалған бөлігі мен батальонның мүшелерін жинап, 40 адамнан тұратын патруль құрды. Сағат 8:30-да патруль вулканға көтеріле бастады. Патруль кратердің шетіне жеткенде, қысқаша атыс болды. Жапондықтарды жеңгеннен кейін, олар шыңды басып алды. Туды ілу үшін жапондық болат құбыр табылып, оған байрақ бекітілді. Сағат 10:30 шамасында лейтенант Шриер, взвод сержанты Эрнест Томас, сержант Генри Хансен және капрал Чарльз Линдберг туды көтерді. Ұлттық тудың көтерілгенін көрген жағажайдағы теңізшілер, жағалау күзетшілері және жағажайға жақын орналасқан және тоқтаған кемелердегілер дауыстап шаттанды және оқ атты. Тудың маңында тұрған, айналасындағы және оны ұстап тұрған ер адамдарды "Leatherneck" журналының фотографы, штаб-сержант Луис Р. Лоуэри бірнеше рет суретке түсірді. Взвод сержанты Томас 3 наурызда Иво Джимада, ал сержант Хансен 1 наурызда қаза тапты.
Екінші рет ту көтеру
[[Файл:Иво Джимадағы туды көтеру (түсті). Теңіз жаяу әскерінің сержанты Билл Генауст екінші туды көтерудің түсті фильмін түсірді, ал жеке құрамның бірінші классы Харольд Келлер бірінші ту бағанасы түсіріліп алынғанда шамамен сағат 13:00-де екінші туды көтерді. Пфк. Шульц және Пфк. Келлер екеуі де лейтенант Шрайердің тобының мүшелері болды. Сурибачи тауындағы жоғары желге байланысты, Әскери-теңіз корпусының фельдшеры Джон Брэдли кейбір теңіз жаяу әскерлеріне ту бағанасын тік ұстауға көмектесті. Кейін ту бағанасының түбіне тастар қосылды, содан кейін ол үш бағытты арқанмен бекітілді. Екінші көтеру Associated Press агенттігінің фотографы Джо Розенталь түсірген туды көтерудің қара-ақ суреті арқылы мәңгілікке қалдырылды; 2016 жылдың 23 маусымында Харольд Келлер фотосуретте Сусли екені анықталды, ал Сусли фотосуретте Әскери-теңіз корпусының фельдшеры Джон Брэдли екені анықталды (Брэдли енді фотосуретте болмады). Сержант Стрэнк және қатардағы Блок 1 наурызда қаза тапты. Пфк. Сосли 21 наурызда қаза тапты. Джеймс Брэдлидің (тауға 40 адамнан тұратын топпен бірге шыққан Әскери-теңіз корпусының фельдшеры Джон Брэдлидің ұлы) "Біздің әкелеріміздің тулары" (2000) кітабында Пфк. Сосли ашық жолда жүргенде, жапондық снайпердің атысы белгілі болған аймақта, арқасынан оқ алған. Ол назарынан шығып, жапондықтар атысты тоқтатты деп ойлаған. Кітапта айтылғандай, бір әскери қызметші Сослидің жерде жатқанын көріп: «Қаншалықты ауыр жарақаттандың?» - деп сұрады. Сослидің соңғы сөздері: «Жақсы, ештеңе сезінбеймін». Ол жарақатынан көз жұмды. Алайда Рене Гагнон, Сослиді бірнеше ай бойы жеке танып, оның қаза болған күнін көрген, Сосли бірден қаза тапқанын растайтын Әскери-теңіз корпусына берген мәлімдемеге қол қойды. Пфк. Сослидің денесі 1945 жылдың 25 наурызында Иво Джимадағы 5-ші теңіз жаяу әскері дивизиясының зиратына жерленді. 26 наурызда таңертең дивизияның аман қалған теңіз жаяу әскерлері, соның ішінде Айра Хейс және Сослидің взводының және ротасының басқа мүшелері келесі күні Иво Джимадан кетуге дейін оған құрмет көрсетті. Сослидің қалдықтары 1948 жылдың 8 мамырында Кентукки штатының Флеминг округіндегі Елизавилл зиратына қайта жерленді.
Құрметтер
Кентукки штатының Флемингсбург қаласындағы Флеминг округінің қоғамдық кітапханасында шағын Франклин Сусли ескерткіші орналасқан. Сонымен қатар, Флемингсбургте Сусли лагерінде Франклин Соусли мұражайы да бар. 2018 жылы Кентукки штатының Лексингтон қаласындағы VA медициналық орталығы Франклин Р. Соуслинің атымен қайта аталды.