Кіріспе

7×57 мм Маузер (SAAMI және C.I.P. 7×57 мм деп атайды) – бірінші буын түтінсіз ұнтақты жиексіз, бөтелке тәрізді мылтық патроны. Оны 1892 жылы Mauser компаниясының Paul Mauser әзірледі және 1893 жылы Испания әскери патрон ретінде қабылдады. Кейіннен оны бірнеше ел стандартты әскери патрон ретінде қабылдады. Қазір әскери патрон ретінде қолданылмайтын болғанымен, ол спорттық патрон ретінде халықаралық деңгейде кеңінен қолданылады. 7×57 Маузер (алғашқыда Ұлыбританияда .275 деп аталды) – танымал аңшылық патроны, ал осы калибрдегі спорттық мылтықтарды Джон Ригби, Holland & Holland, Westley Richards сияқты әйгілі британдық мылтық жасаушылар жасаған. Британдық патрон номенклатурасында калибр дюйммен белгіленеді, сондықтан патрон 7 мм мылтықтың каналының диаметріне сәйкес .275 калибрлі деп аталды. 1889 жылы ұсынылған 7.65×53 мм Маузер сияқты, ол 7×57 мм Маузер патронын жаңа түтінсіз ұнтақпен қолдану үшін әзірледі. Бұл ұнтақ 1886 жылғы 8×50 ммR Lebel үлгісінде «Poudre B» деп таныстырылды және әскери мылтық оқ-дәрілерінде революция жасады. 7×57 мм Маузер әзірленген кезде жоғары өнімділікті түтінсіз ұнтақ патроны болып есептелді. Mauser 1892 үлгісіндегі мылтық испан әскері үшін шектеулі санда шығарылды. Ол тез арада Mauser 1893 үлгісіне жаңартылды, онда картридждер баспалдақ тәрізді тізілген жаңа ішкі қораптық дүкен болды. Испандықтар Mauser 1892 және 1893 үлгісіндегі мылтықтарына және олардың жаңа 7×57 мм Маузер патрондарына настолько әсерленді, олар Mauser-ден мылтықтар мен оқ-дәрілерге тапсырыс беріп қана қоймай, сонымен қатар оған Испанияның әскери орденінің Ұлы крестімен марапаттады, бұл Mauser-дің ең жоғары наградасы болды.

Картридж өлшемдері

7×57 мм патронының патрон қапшығының сыйымдылығы 3,90 мл (60 түйір H2O) құрайды. Патрон қапшығының сыртқы пішіні, экстремалды жағдайларда, бұрандалы мылтықтар мен пулеметтерде сенімді түрде патронмен толықтыру және оны алу үшін жасалған. 7×57 мм патронның C.I.P. стандарты бойынша максималды өлшемдері. Барлық өлшемдер миллиметрмен (мм) көрсетілген. Американдықтар иық бұрышын α/2 ≈ 20,55 градус деп анықтайды. Бұл патрон үшін ең көп қолданылатын патрон иісінің жылдамдығы 220 мм (1:8,66) құрайды, 4 ойық, жердің диаметрі = , ойықтың диаметрі = , жердің ені = және праймердің түрі – үлкен мылтыққа арналған. Еуропалық 7 мм патрондардың ойықтарының диаметрі 7,24 мм (0,285 дюйм) тең. Америкалық 7 мм патрондардың ойықтарының диаметрі 7,21 мм (0,284 дюйм) құрайды. Ресми C.I.P. (Commission Internationale Permanente pour l'Epreuve des Armes à Feu Portatives) шешімдеріне сәйкес, 7×57 мм патрон қапшығы Pmax пьезо қысымына дейін шыдай алады. C.I.P. реттелетін елдерде, әрбір мылтық патронының жиынтығы, тұтынушыларға сату үшін осы максималды C.I.P. қысымының 125% деңгейінде сынақтан өтуі тиіс. Бұл патрон үшін SAAMI-нің максималды орташа қысымы (MAP) пьезо қысымы немесе 46 000 CUP құрайды. Бұл төменгі көрсеткіш, әлі де қолданыста болуы мүмкін Ремингтонның Rolling block мылтықтарын ескере отырып белгіленген. 93 және 95 үлгілеріндегі алғашқы Mauser мылтықтарына қатысты алаңдаушылықтар негізсіз.

7×57mmR (қақпақпен)

7×57 мм патронынан кейін, одан әлдеқайда ерте, бөртпелі жиекті патрон жасалды. Бөртпелі жиекті патрон, әсіресе комбинациялық мылтықта немесе "бұрғылауда" (drill) экстракторды жобалау мәселесін айтарлықтай жеңілдетеді, себебі олар бөртпелі оқ-дәрі қабықшаларын да шығаруға арналған болуы керек. Көптеген заманауи бөлінетін және бір реттік винтовка мен тапанша конструкциялары дөңгелексіз патрондарды сенімді түрде шығаруға қабілетті болды, бірақ олардың көпшілігі 1970 жылдардан кейін жасалған. Екі нұсқаның сыртқы өлшемдері жиектен басқа дерлік бірдей болғанымен, ішкі құрылымында айырмашылықтар бар. Атап айтқанда, патронның ұясы – бөртпелі нұсқада жиектің үстіндегі, ал дөңгелексіз нұсқада жиектің астындағы бөлігі – бөртпелі патронда жұқарақ, сондықтан кейбір мамандар оның максималды қысымын 41 000 CUP-қа дейін шектеуді ұсынады. 7×57 ммR патронының өлшемдері. Барлық өлшемдер миллиметрмен (мм) көрсетілген.

Спорттық тур

7×57 мм патронының баллистикасы елен және жазық дала аңшылары арасында кең танымал болды. Оның салыстырмалы түрде тегіс траекториясы және басқаруға оңай кері соққысы оны спортшылардың таңдауына айналдырды. 7×57 мм патроны жоғары жылдамдықта бұрылу қабілетінің арқасында ұзын, ауыр оқтарды жоғары секциялық тығыздықпен атуға мүмкіндік береді, соның салдарынан өте жақсы тегілу қабілетін қамтамасыз етеді. Бұл оны Африкада танымал етті, онда ол пілге дейінгі жануарларды, тіпті пілдерді аулау үшін қолданылды. Бұл патронға аса танымал піл сүйегі аңшысы У. Д. М. "Караможо" Белл ерекше құрмет көрсетті. Ол Rigby Mauser 98 мылтығымен 1893 үлгісіндегі 7×57 мм әскери оқ-дәрілерін пайдаланып, шамамен 800 африкалық пілді атып өлтірді, ал көптеген піл сүйегі аңшылары одан ірі калибрлі мылтықтарды қолданды. Белл оқ-дәріні орташа кері соққысы үшін таңдап алды және тегілу үшін ұзын, дөңгелек мұрынды әскери, толық металл қаптамалы оқтарға сенеді. 7×57 мм патроны әйгілі аңшы және жазушы Джек О'Коннордың әйелі Элеонора О'Коннор үшін де сүйікті патрон болды. Элеонора күйеуімен бірге әлемнің түкпір-түкпірінде көптеген аңшылық сапарларға қатысып, 7×57 мм патронымен ұсақ және ірі жануарларды аулады. Джек О'Коннор да осы патронды кеңінен қолданды және «Менің ойымша, осы қарапайым патронмен басқа патронға қарағанда аз оқпен көбірек жануар атылған» деп мәлімдеді. Бүгінде бұрынғыдай танымал болмаса да, 7×57 мм патроны әлі де көптеген ірі оқ-дәрі өндірушілермен шығарылады және көптеген заманауи мылтықтар осы патронға арналған камерамен қол жетімді. Бұл патрон АҚШ-қа қарағанда Еуропада көбірек танымал, және көптеген еуропалық қару жасаушылар 7×57 мм патронына арналған мылтықтарды шығарады (бірақ оларды АҚШ-қа экспорттамайды). 7×57 мм патроны үнді аңшысы және табиғатты қорғаушы Джим Корбетке Рудрапраягтың адам жейтін леопардын және Кумаонның басқа да адам жейтін жануарларын өлтіруге көмектесті. Корбеттің жазбаларында 1926 жылдың мамыр айындағы қараңғы жазғы түні леопарды өлтіру үшін Ригби жасаған Mauser 1898 спорттық мылтығына шамы орнатылып, .275 патроны қолданылғаны айтылады. Адам жейтін жолбарыстарды аулау үшін Корбет W. J. Jeffery & Co компаниясынан алынған екі түтіктелген .450/400 Nitro Express патронын артық көреді, бірақ Rigby Mauser мылтығын қосалқы қару ретінде сақтап қалды. 7×57 патроны әртүрлі салмақтағы оқтарды қолдануға қабілетті, оны қайта зарядтау оңай, кері соққысы салыстырмалы түрде жұмсақ және жоғары дәлдікке ие. Кейбір мылтық металл силуэт атушылары 7×57 патронын қолданады.

Әскери мақсатта

Испания Корольдігінің әскері 1893 жылғы Маузер мылтығын қабылдады. Ол жаңа 7×57 мм Mauser патронына арналған еді. Алғашқы патронның ұзын, дөңгелек мұры және толық металл қаптамасы бар оғы болды, оқтың бастапқы жылдамдығы шамамен ... (мәлімет жоқ) болды және ... (мәлімет жоқ) ұзындығы бар мылтықтан атылғанда оқтың энергиясы ... (мәлімет жоқ) құрады. Бұл шабуыл артиллерия мен Гатлинг мылтықтарының қолдауымен жүзеге асырылды. Шабуыл сәтті болғанымен, американдықтар 1400-ден астам жарақат алды, бұл олардың күштерінің шамамен 20 пайызын құрады. АҚШ-тың тергеу комиссиясы кейіннен жарақаттардың басты себебі испандық 1893 жылғы Маузер мылтықтарының жоғары ату қуаты екенін анықтады. Оңтүстік Африкадағы Екінші Буер соғысы кезінде британдық билік, буерлердің 1893 жылғы және 1895 жылғы Маузер мылтықтарымен қаруланған мергендері мен снайперлеріне қарсы тұрғаннан кейін, мылтықтар мен оқ-дәрілердің дизайнын және тактикасын қайта қарауға мәжбүр болды. Бұл мылтықтар 7×57 мм патрондарын өте тиімділікпен қолданып, ұзақ қашықтықтағы атуда британдық .303 патронын оңай басып өтті. Сол кездегі .303 британдық патроны әлі де кордитті ұшқыш қолданса, Маузер мылтығында жоғары өнімділігі бар баллистит типті түтінсіз ұнтақ пайдаланылды.

Әскери оқ-дәрі

Ең көне 1893 жылғы әскери оқ-дәрілер ұзын дөңгелек бас оқпен толтырылған, ұзын оқпаннан ұңғы жылдамдығымен ұңғы энергиясымен атылған. 1893 жылы бұл баллистикалық көрсеткіштері оны 8 мм Лебель, .303 Британдық және 8 × 50 мм Р Маннлихер сияқты басқа 1893 үлгідегі түтiнсіз ұнтақ патрондарымен салыстырғанда, сол кездегі жоғары өнімділіктегі қызмет патронының чемпионы етті. 1913 жылы француз және неміс әскерлерінің командалары шпиц немесе ұшты оқ пішінін жасауды бастағаннан кейін, испандық қару-жарақ басқармасы шпицті оқпен (7 мм Cartucho para Mauser Tipo S) жаңадан жобаланған 7 × 57 мм патронын шығарды. Ол ұзын оқпаннан ұңғы жылдамдығымен, ұңғы энергиясымен атылатын шпицті оқпен зарядталған. Оның максималды қашықтығы бар.

Басты кейс ретінде қолдану

6.5×57 мм Маузерді Пауль Маузер 1890 жылдары 7×57 мм патронының гильзасын тарылту арқылы өзі жасаған. 5.6×57 мм патронын RWS компаниясы 1960 жылдары осыған ұқсас тәсілмен жасаған. Екі патронның да, үзіліс механизмі бар аңшылық мылтықтарға арналған жиекті нұсқалары бар, тиісінше 6.5×57 ммR және 5.6×57 ммR. .257 Робертс патроны 7×57 мм Маузерді бастапқы патрон ретінде пайдаланады. 6 мм Ремингтон да 7×57 мм Маузер патронының негізінде жасалған. 7×57 мм Маузер 1895 жылы жасалған 6×57 мм Маузер патронының да бастапқы гильзасы болды.

Жабайы мысықтар

7×57 мм Mauser сонымен қатар C. I. P. немесе оның американдық баламасы SAAMI-мен ресми тіркелмеген немесе санкцияланбаған көптеген өзгертілген нұсқалардың негізгі корпусы ретінде қолданылады. Бұл патрондар «жабайы мысық» патрондары деп аталады. АҚШ-тың «жабайы мысық» патрондарын әзірлеуші P. O. Акли бірнеше 7×57 мм Mauser негізіндегі «жабайы мысық» патрондарын жасады. 7×57 мм Mauser Ackley Improved – бұл 7×57 мм Mauser патронының 40 градус иығы бар альтернативті нұсқасы. Бұл «жабайы мысық» қазіргі атыс қаруларын қайта жабдықтау арқылы оңай жасау үшін, сондай-ақ оқ-дәрілерді жасау арқылы корпустың конустығын азайту және иық бұрышын арттыру үшін, нәтижесінде корпустың сыйымдылығын арттыру үшін жобаланған. Бұл «жабайы мысық» патронына арналған қалыптар оңай қол жетімді. .228 Ackley Magnum да 7×57 мм Mauser патронының негізінде жасалған, бірақ .228 калибріне дейін (5.79 мм) тарытылған. Бұл калибрдегі оқтарды табу қиын, бірақ олар .223 калибрлі оқтарға қарағанда салмағы жоғары, 100 граммға дейін (6.5 г), бірақ тым жылдам бұрылу қажеттілігінсіз. .257 Roberts Ackley Improved – .257 Roberts патронының негізіндегі екінші буынның «жабайы мысық» патроны.