Кіріспе

Төмен температураға аллергиялық реакция

Суық қызылша (негізінен суық бөртпе) – суық әсерге ұшырағаннан кейін теріде үлкен қызыл бөртпелер (қызылша) пайда болатын жағдай. Бөртпелер көбінесе қышып, қол-аяқтар да қышып ісінуі мүмкін. Бөртпелердің диаметрі шамамен 7 см-ден 27 см-ге дейін, тіпті одан да үлкен болуы мүмкін. Бұл жағдай, немесе бірдей клиникалық белгілері бар екі жағдай тұқым қуалау арқылы (отбасылық суық қызылша) немесе нәтижесінде (біріншілік суық қызылша) пайда болуы мүмкін. Нәтижесінде пайда болатын түрі көбінесе 18-25 жас аралығында басталады, бірақ кейбір жағдайларда 5 жаста да пайда болуы мүмкін. Өмірге қауіпті жағдайларға суық тағамдар мен сусындардан туындаған жұтқыншақтың ісінуі (жұтқыншақ ангиоэдемасы), суық суда жүзуден туындаған шоктан кейін суға бату және анафилактикалық шок жатады.

Бастапқы суық контактты бөртпе ауруы

Бастапқы суық контактілі дерматография – теріге тән жағдай, оның белгісі – қызыл дөңгелектер. Бұл жағдай жаңбырлы, желді ауа райында, суық суда жүзуден кейін және мұз кішкентай кесектерін қоса алғанда, суық заттарға тиген кезде пайда болады. Суыққа, кейде 22 °C (72 °F) төмен температураға ұшырағанда туындайды. CIAS1 генімен байланысты және Меккель-Уэллс синдромы және NOMID сияқты аурулар отбасының аздап жеңіл түрі болып табылады. Сирек кездеседі, миллион адамға шамамен 1 адамда кездеседі деп есептеледі және көбінесе американдықтар мен еуропалықтарға әсер етеді. FCAS – 1q44 локусындағы CIAS1/NALP3 (NLRP3) геніндегі мутациялардың салдарынан туындайтын криопиринмен байланысты периодты синдромдардың (CAPS) бірі. FCAS пациенттердің өмір сапасына елеулі әсер етеді. 2008 жылы АҚШ-та жүргізілген сауалнама көрсеткендей, "[ауруларымен күресу және аурудың белгілерін болдырмау үшін пациенттер жұмыста, мектепте, отбасында және әлеуметтік өмірде белсенділіктерін шектейді]". Сауалнамаға қатысушылардың 78 пайызы аурудың жұмысына әсер ететінін, соның ішінде жұмыстан шеттетілу және мансаптық өсудің қиындығын айтты; көбінесе олар ауруларының салдарынан жұмыстан тоқтады. Анакинра (Kineret) препаратымен емдеу FCAS үшін тиімді деп көрсетілген, бірақ бұл иммунодепрессантты күн сайын, мысалы, іштің төменгі бөлігіне инъекциялауды білдіреді. Моноклоналды антидене канакинумаб (Ilaris) да қолданылады.

Белгілері мен симптомдары

Аурумен ауыратын адамдардың денесі суыққа ұшырағанда, есекжем пайда болады және зардап шеккен аймақтың терісі әдетте қышып қалады. Есекжем капиллярлардың кеңеюінен пайда болады, бұл сұйықтықтың эпидермис болып табылатын қоршаған тіндерге ағуына мүмкіндік береді. Дене осы сұйықтықты сіңіріп алғанда есекжем жоғалады. Есекжемнің шекарасы полициклді, яғни көптеген шеңберлерден тұрады және сұйықтық шығып, қайта сіңірілгенде өзгеріп отырады. Есекжемге қысым жасағанда тері ағарады (қан ағыны тоқтағанда бозарып қалады), бұл оны көкжиектен немесе папуладан ажыратады. Есекжем бірден немесе кейін пайда болуы мүмкін. Есекжем бірнеше минуттан бірнеше күнге дейін сақталуы мүмкін, және әр адамда әртүрлі болады. Сонымен қатар, күйдіретін сезім пайда болады. Ең қауіпті реакция есекжем суыққа ұшыраған үш минуттан кем уақыт ішінде пайда болатын науқастарда байқалады (суық тест кезінде).

Себеп

Көпіршіктер – суық тітіркендіргіштерге жауап ретінде пайда болатын гистаминдық реакция, оның ішінде температураның күрт төмендеуі, суық ауа және су. Суық көпіршіктердің көптеген себептері бар, көбінесе олар идиопатиялық (яғни, себебі белгісіз). Кейбір сирек жағдайлар суық көпіршіктерге шақыруы мүмкін, және егер суық көпіршіктердің белгілері ерекше болса, осы жағдайларды тексеру пайдалы болуы мүмкін. АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институтының ғалымдары үш байланыссыз отбасыда иммундық жетіспеушілік, аутоиммунитет, қабыну тері аурулары және суықтан туындаған көпіршіктер (суық уртикариясы) сипаттамасымен сирек кездесетін иммундық бұзылысты тудыратын генетикалық мутацияны анықтады: иммундық функцияның артық және бұзылуы. "Анықталған мутация иммундық жасушаларды белсендіруге қатысатын фермент – фосфолипаза С гамма 2 (PLCG2) генінде болады. Зерттеушілер бұл жағдайды PLCG2-ге байланысты антидене жетіспеушілігі және иммундық дисрегуляция, немесе PLAID деп атады."

Диагностика

Диагноз әдетте аллерголог немесе басқа лицензияланған дәрігер суық тестісі арқылы қойылады. Суық тестісі кезінде мұздың бір бөлігі жұқа пластикалық қапқа салынып, әдетте 3-4 минутқа қолдың ішкі жағына қойылады. Оң нәтиже – көтерілген қызыл бөртпелердің ерекше белгісі. Бөртпелер мұздың пішінімен сәйкес келуі мүмкін, немесе мұздың тиген жерінен таралуы мүмкін. Дегенмен, бұл техникалар диагноз қоюға көмектессе де, пациенттерде симптомдар қашан пайда бола бастайтынын анықтау үшін қажетті температура мен стимуляция уақытының шегі туралы ақпарат бермейді.

Есірткілер

Бірінші қатарлы терапия – екінші буын H1 антигистаминдерімен симптомдарды жеңілдету. Егер стандартты доза тиімді болмаса, симптомдарды бақылау үшін дозаны төрт есеге дейін арттыру ұсынылады. Екінші буын H1 антигистамині рупатадин 20 және 40 дозаларында жағымсыз әсерлердің күшеюісіз созылмалы суық қызамық симптомдарының дамуын айтарлықтай төмендетуі анықталды. Ауыр анафилактикалық реакцияға ұшырағандарға күнделікті қабылданатын доксепин сияқты тағайындалған дәрі реакцияның алдын алуға және/немесе анафилаксия қаупін азайтуға көмектесуі керек. Суықтан туындаған қышымаға қарсы жергілікті антигистаминдік кремдердің тиімділігі зерттелмеген. Суық қызамық жүйелік реакцияға (анафилактикалық шокқа) алып келуі мүмкін, тіпті өлімге де соқтыруы мүмкін. Суық қызамығы бар адамдар ауыр реакция жағдайында пайдалану үшін эпинефриннің инъекциялық формасын (мысалы, EpiPen немесе Twinject) алып жүруі қажет. Зерттеулер омализумабтың (Xolair) стандартты емге жеткілікті жауап бермейтін пациенттерде суық қызамықты емдеуде тиімді және қауіпсіз болуы мүмкін екенін көрсетті. Эбастин әлдеқден алынған суық қызамықтың алдын алуға бағытталған тәсіл ретінде ұсынылған.