Кіріспе

Котрочени сарайы (румын тілінде: Palatul Cotroceni) – Румыния Президентінің ресми резиденциясы. Ол Румынияның Бухарест қаласындағы Гениу бульвары, 1-үйде орналасқан. Сарайда сонымен қатар Ұлттық Котрочени мұражайы да бар.

Котроцени монастыры (1679 1682)

1679 жылы Шербан Кантакузино өзінің билігінің бірінші жылында Котроцені төбесінде ескі ағаш шіркеу орнында монастырь салдырды. Бұл жаңа монастырь жобаларында сол кездегі Румыния княздықтарында кездесетін дәстүрлі архитектуралық элементтердің көптегені сақталды. Котроцени монастыры 1682 жылы аяқталды және содан бері көптеген паломниктер оны жиі барып, түрлі жылнамаларда қалдырылған.

Патша сарайы (18831895)

Котроцени төбесі 1883 жылға дейін Румынияның көптеген билеушілерінің мекені болды. Одан кейін Румыния королі Кароль I резиденцияларды қабылдап, оларды бұзуға бұйрық берді, олардың орнына болашақ мұрагерлерін орналастыруға арналған әлдеқайда ірі ғимарат салу жоспарланды. Бұл жаңа патша сарайының құрылысы 1893 жылы басталды және жоба француз сәулетшісі Пол Готтероның жетекшілігімен жүзеге асырылды.

Солтүстік қанаты (19151926)

Фердинанд I мен Мария патшаның билігі тұсында патша сарайында тағы да жақсартулар жасалды. Королева Марияның өтініші бойынша сарайдың солтүстік қанаты қызметші қыздар мен адъютанттарды орналастыруға арналған, екі қабатты пәтерлерге ұқсас кеңістікпен толықтырылды. Сонымен қатар, жартылай жертөледе гимнастика залы салынды, бұл жерде бұрын шіркеу болған деген болжам бар. 1915 жылдың қазан айында орталық жылу жүйесі орнатылды. 1925 жылы сәулетші Григоре Черчез Котрочени сарайында жұмысын бастады, бірінші қабатқа беседкасы бар қонақ бөлмесін қосты. Екінші қабатқа солтүстік жағынан кішкентай терраса және қосымша беседка салынды. Черчез 1926 жылға дейін солтүстік қанаттың бірінші қабатындағы екі іргелес залды, сондай-ақ ғимараттың осы бөлігін ерекшелендіретін үлкен қабылдау залын жөндеумен айналысты. 1929 жылы Черчез сарайдың солтүстік-шығыс бұрышын функционалды түрде аяқтады, кітапхана деңгейінде лоджия жасады. Кітапхананың үстінде патшалық жатақханаға қосымша үлкен қойма салынды. Сол кезде жаңа үкімет сарайды басқарды, ол патша отбасының тұруына жарамайтын еді. 1948 жылдың 13 ақпанында жаңа үкімет отырыс өткізді, онда сарайдың тағдыры шешілді және патшалық мүліктердің тізімі алынды. Сарайды түрлі мақсаттарда пайдалану туралы көптеген ұсыныстар болды, мысалы, Медицина университетін орналастырудан бастап Румыния студенттерінің ұлттық одағының кеңсесіне дейін. Сол жылдың 26 мамырында №38 жарлық шығарылды, онда Румыния Халық Республикасының Ұлы Ұлттық Ассамблеясының Президиумы «1945 жылдың 6 наурызынан бастап бұрынғы король Михай және бұрынғы король отбасының басқа мүшелерінің иелігінде табылған барлық мүлік пен жылжымайтын мүлік Румыния мемлекетінің меншігіне өтеді» деп шешті. Соңында, 1948 жылдың 18 маусымында Министрлер Кеңесі Котрочени сарайының «бес корпусы, 150 бөлме, саябағы, мемлекеттік меншік» Ішкі істер министрлігінің басқаруына берілетінін шешті. Осы жарлықта сарайда табылған басқа да құнды заттар Ауыл шаруашылығы және Денсаулық сақтау министрліктері сияқты түрлі министрліктерге бөлінетіні де айтылды. Сарайдың жаңа басқарушысы орналасқаннан кейін, суреттер, мүсіндер, иконалар, жиһаз, кілемдер, перделер, ыдыстар және басқа да сәндік заттарды қоса алғанда, шамамен 1000-ға жуық заттың жоғалғаны анықталды. Олар «Котрочени сарайынан өнер туындыларын алу» арнайы комиссиясының ұсынысы бойынша Өнер және ақпарат министрлігіне берілді. Бұл оқиға Котрочени сарайының тарихында «Отанға және Румыния жұмысшы партиясына адал азаматтар» болуға дайындалып жатқан балаларға арналған жаңа мақсатқа ие болған сәт болды. Осы кезде Котрочени сарайы басқа атау алды – Palatul Pionierilor, ағылшын тілінде Пионерлер сарайы (жас коммунистер деп те аталады). Жөндеу жұмысы төрт кезеңде жүргізілуі тиіс еді, оның барысында ғимарат үлкен кітапханаға бөлмелерді, шахмат, шағын ұшақтар, автомобильдер, радио, фотосурет, кескіндеме, хореография және би, тарих және керамика орталықтарын немесе шеберханаларын орналастыруға арналды. Сарайды жөндеуден басқа, кинотеатр және концерт залы ретінде де пайдалануға болатын еді.

Ұлттық Котроцени мұражайы

Котрочени ұлттық мұражайы – 1895 жылы салынған ескі патша сарайы. 1991 жылы сарай Румыния Президентінің резиденциясына айналды, ал кешеннің ескі қанаты өткен шақтарға үңілу мүмкіндігін беретін Котрочени ұлттық мұражайы ретінде жұртшылыққа ашылды. Сарайдың көптеген кеңселері мен залдары Карольдің мұрагері, оның жүрегі жақын немере інісі, тәждік ханзада Фердинандтың ағылшын жұбайы Маридің талғамымен безендірілген. Оның бай өнер жинағы да көрсетілімде.

Құрмет залы

1890 жылдан бері көбінесе өзгеріссіз сақталған, Наполеон III француз стилінде салынған Құрмет залы, түпнұсқа итальяндық мәрмәр баспалдағымен мақтанады. Әшекейлеуі француз операсы Гарньеден шабыттанған.

Неміс қонақ бөлмесі

Неміс жаңа өркендеу стилінде безендірілген неміс қонақ бөлмесі патшалық отбасының күнделікті кездесу орны болды. Король Кароль I осы стильдің ынталы жақтасы болды және оны Котрочени сарайының бөлмелерінде қолдануды қалағаны сөзсіз.

Аңшылық бөлме

1926 жылы чех архитектор Карел Лиманның жетекшілігімен салынған Аңшылық зал король Фердинандтың жекелеген трофейлерін ұсынады.

Гүлдер бөлмесі

Гүлдер бөлмесі Мария патшайымының тұсында Алтын бөлме деп аталды. Кезінде, оның бай әшекейлік гүлдері алтын жалатылған.

Кітапхана

Сонымен қатар, Фердинанд патшаның жеке кабинеті ретінде белгілі кітапхана әлі де түпнұсқа қарағаш жақтауларын сақтап тұр және бүгінге дейін Фердинанд патшаның кітаптар коллекциясының бір бөлігін өз ішінде сақтайды.

Үлкен қонақ үй залы

Нео-румын стилінде сәулетші Григоре Черчез салған Ұлы қабылдау залы қазірде музей ұйымдастыратын концерттер, кітаптардың тұсаукесері немесе көрмелер сияқты шаралар өтетін орынға айналған.

Патшаның асханасы

Патшалық асханасы Черчездің нео-румын стилінде салған қанатында орналасқан. Асханада королева Марияның түпнұсқа дизайнымен жасалған нео-византиялық дөңгелек үстел бар.

Пәтерлер

Екінші қабатта король отбасының мүшелерінің жеке пәтерлері орналасқан, мысалы, король Фердинандтың пәтері, королева Марияның пәтері немесе неміс пәтері.

Жинақтар

Шамамен 20 000 нысаннан тұратын Котрочени ұлттық мұражайының коллекциясы басқа мекемелер мен мұражайлардан (Мемлекеттік мұраны басқару жөніндегі ұлттық комиссия, Пелес ұлттық мұражайы, Румынияның ұлттық өнер мұражайы) және әсіресе сатып алулар мен жомарт жеке сыйлықтар арқылы үнемі байытылып келеді. Ұлттық Котрочени мұражайының коллекциясы келесі салаларға бөлінеді: бейнелеу өнері (румын және халықаралық суреттер, графика, румын және шетелдік мүсін, діни өнер), сәндік өнер (керамика, шыны, металл, тоқыма, жиһаз), нумизматика, медальдар, тарих, археология. Бейнелеу өнері саласы келесі жинақтарға бөлінеді: діни өнер (ағаштан боялған иконалар), румын діни өнерінің соңғы кезеңінің (18-19 ғасырлар) және орыс шеберханаларының өкілі. Румын кескіндемесі жинағы 19 ғасырдың соңынан бастап қазіргі уақытқа дейінгі белгілі румын суретшілерінің картиналарын қамтиды. Олардың көпшілігі Бухарест пен Ясидің атақты өнер мектебінде оқыған, ал қалғандары Еуропаның танымал мектептерінде білім алды. Отанына оралғаннан кейін, олардың кейбіреулері профессорлар болып, бейнелеу өнерін дамытуға және жас суретшілерді тәрбиелеуге үлес қосты. Соңғы кезде Котрочени ұлттық мұражайының мұралық сатып алуларындағы басымдықтардың бірі – 20 ғасырдың басындағы және Королева Мария қолдауымен дамыған «Жас өнер» қоғамының суретшілерінің туындылары. Олардың ішінде: Леон Ал. Бижу («Балчик пейзажы»), Кимон Логи («Балчик кофеханасы»), Николае Грант («Пейзаж»). Графикалық өнер коллекциясына 19 және 20 ғасырлардағы көптеген суреттер, акварельдер мен гравюралар, сондай-ақ жапондық гравюралар кіреді. Бұл жинақ румын заманауи және қазіргі заманғы графикасын сатып алу және сыйлық ретінде алу арқылы толықтырылды. Сәндік өнер саласы тұрақты көрмелерде жақсы ұсынылған және жиһаз, керамика, шыны, металл және тоқыма бұйымдарын қамтиды. Жиһаз коллекциясы еуропалық стильдердің алуан түрлілігін және техниканың дамуын көрсетеді. Ішкі жиһазға келгенде, ағаш үстелдер мен орындықтарды (неороман стилі), әртүрлі жинақтарды (Империя, 3-ші Наполеон, 15-ші және 16-шы Луи және шығыс жиһаздарын) көруге болады. Керамика коллекциясына Германия, Франция, Италия, Нидерланды және Ресейдің танымал шеберханаларынан жасалған құнды бұйымдар кіреді. Севр, Мейсен және Кузнецов фарфоры ерекше құнды. Шыны коллекциясында көркемдік және тарихи құндылығы бар бұйымдар бар: Королева Марияның үстел жиынтығы (неовизантия стилі) және итальяндық және француз шеберханаларының туындылары. Тоқыма коллекциясына Бұхара, Сумак, Ширванның танымал шеберханаларының кілемдері кіреді. Мұражай коллекциясында 19 және 20 ғасырлардың басындағы көркемдік қозғалыс тудырған модерн стиліндегі бірқатар нысандар да бар.

Сапар уақыты

Сапар уақыты сейсенбіден жексенбіге дейін, сағат 9:30-дан 17:30-ға дейін. Шіркеуге алдын ала жазылусыз, сәрсенбіден сенбіге дейін, сағат 9:30-дан 17:30-ға дейін келуге болады, ал жексенбі күні Литургияға қатысуға болады. Барлық келулер тек экскурсия аясында жүзеге асырылады. Екі түрлі экскурсия бар: "классикалық" экскурсия 60 минутқа созылады және бірінші және екінші қабаттарды қамтиды, ал "толық" экскурсия 100 минутқа созылады, сонымен қатар сарайдың ортағасырлық бөлімдері, шіркеу және жертөлелерді де қамтиды. Мұражайға сапарды 48 сағат бұрын брондау қажет.