Кіріспе
Готфрид Майнд (; 25 қыркүйек 1768 – 17 қараша 1814) – сурет салуға маманданған швейцариялық ғалым. Ол мысықтарды өте жақсы суреттегендігі үшін «Мысықтардың Рафаэлі» деп аталды.
Gottfried Mind (; 25 September 1768 – 17 November 1814) was a Swiss savant who specialized in drawing. He was called the Raphael of Cats because of the excellence with which he painted that animal.
Ерте өмір
Готфрид Минд 1768 жылы Берн қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Липшиктен, Жоғарғы Венгриядан Швейцарияға ағаш ұстасы және форма кесуші ретінде келген. Минд әлсіз денсаулығына байланысты көбінесе өзіне қалдырылды. Мырза Груннер өнерді жақсы көретін. Жазда ол үйіне Легель есімді неміс суретшісін шақырды, ол көбінесе ғимараттар мен малдарды табиғаттан суреттеп шығарды. Бұл жас Миндтің бос уақытында қызықтырды: ол Легельдің ізінен еріп, оның жұмыс істеуін қадағалап отырды. Легель оны серуенге алып шығатын немесе өз пәтерінде суреттер көрсетіп көңіл көтеріп тұратын. Әсіресе, ол балаға Груннердің жинағындағы Ридингердің жануарларын қарауға рұқсат берді; Минд олардың кейбіреулерін қорғасын қарындашпен салуға тырысты, ең бастысы арыстанды жақсы көретін. Легель оның осы әрекеттерін уақыт-уақыт түзетіп отырды, ал жас Минд соңында өзінің ұстазы сияқты табиғаттан сурет салуға батылдық танытып, қой, ешкі және мысықтарды салды. Алайда, оның әкесі, ағаш ұстасы, ағаш ғана еңбекке лайық материал деп есептеді және қағазға сурет салуды лайықсыз деп санады. Бала сурет салу үшін қағаз сұраған сайын, ол оған ағаш кесегін лақтырып тастайтын. Готфрид та ағаштан жануарлар жасауға тырысты, ол тез шеберлікке жеткен өнер еді, оның ағаштан жасаған қойлары мен ешкілері ауылдағы барлық станоктар мен камин сөрелерін әшекейледі. Ол сондай-ақ Ворблауфеннен шаруа балаларының портреттерін салуға немесе оларды ағаштан ойып жасауға тырысты, және осы әрекеттері сәтсіз аяқталмады.
Көркемөнер білім беру
Сегізінші жасында ол бұрын Песталоцци Бернге жақын Нойенхофта (Ааргау) құрған кедей балаларға арналған академияға орналасты. 1778 жылы Берн экономикалық қоғамы жариялаған осы мекеменің нақты есебінде мынадай қысқа хабарлама келтірілген: "Фридли Минт Боссиден (Пизидің ақылы), Аубонн билеушілігінен, Ворблауфенде тұратын, өте әлсіз, ауыр жұмысқа жарамсыз, сурет салуға өте қабілетті, ерекше мінезді, суретшінің қиялымен толы, сонымен қатар біршама қулыққа бейім: сурет салу – оның жалғыз кәсібі, бір жарым жылдан бері осында, он жаста". Ол осы академияда қанша уақыт болғаны белгісіз; 1780 және 1785 жылдар аралығында ол Берндегі суретші Зигмунд Хенденбергерге келді. Ол одан сурет салу және сурет салу өнерін үйренді. Миндтің білімі көбінесе өнерге қатысты болды; оны тіпті өз атын жазуға мәжбүр ету де қиын болды, ал арифметика туралы түсінігі болмады. Миндтің мысықтарды бейнелеудегі ерекше дарыны кездейсоқ жағдайда ашылды. Хенденбергер шаруаның үйінің алдында ағаш кесіп жатқан суретін салғанда, оның әйелі отырып, баласын қасықпен тамақтандырып отырды, ал мысық айналып жүрді. Минд осы соңғы фигураның эскизіне қарап, өзіне тән, қысқа сөзбен: "Бұл мысық емес!" деді. Хенденбергер күлімсіреп, Минд оны жақсырақ салып бере алатынын сұрады. Минд әрекет етуге келісті; ол бұрышқа барып, мысықты салды, ол Хенденбергерге соншалықты ұнады ki, ол жаңа оқушысына оны аяқтауын тапсырды, ал шебер шәкіртінің жұмысын көшірді.
Жұмыс
Хенденбергердің қайтысынан кейін ғана Минд өзінің ерекше сурет салу дарылын толыққанды дамытты. Оның көбінесе кішкентай қағаздарға салған шаруа балаларының суреттері, балалардың ойын-сауықтарын, әзілдесулерін, дау-жанжалдарын, шаңғы тебулерін, жартылай мұздаған, бірақ әлі де көңілді жүздерін, көлемді, бірақ көркем киімдерін бейнелейді. Ұзақ, үй ішінде өткен өмірінде ол үй жануарларымен, әсіресе мысықтармен, әкелік қарым-қатынас орнатқан. Сурет салып отырғанда, мысық көбінесе оның арқасында немесе иығында отыратын, кейде ол сағаттап ең қиын позаларды сақтап, оны мазаламас үшін тырысатын. Көбінесе екінші мысық үстел үстінде отырып, жұмыстың қалай жүріп жатқанын қадағалап отыратын; кейде бір-екі мысық үстел астында оның тізесінде жататын. Әйнек ішіндегі бақалар оның мольбертінің жанында жүзіп жүрді; ол осы жаратылыстардың бәрімен де әдемі, мейірімді әңгімелер жүргізер еді, бірақ көбінесе оның төңірегіндегі адамдар, тіпті оны көруге келгендер де, оған жағымсыз күлімсіреп немесе ренжіп қарар еді. Ол ең көп еңбегін және ең мұқият шеберлігін сүйікті мысықтарын салуға жұмсады. Ол осы жануардың жалпы сипатын түсіріп қана қоймай, әрқайсысының ерекше мінезін де көрсете білді. Жалғандыққа толы құрметшіл көзқарас, мысықтардың нәзік қимылдары, кейде анасының төңірегінде ойнап жүрген мысықтардың бірі – мұның бәрі сан алуан позалар, бұрылыстар, топтар, ойындар мен дауларда табиғатқа адал бейнеленген. Жексенбі күндері мен қысқы кештерде Минд, ойын-сауық үшін, құрғақ, жабайы қастандардан кішкентай мысықтар, аюлар және басқа да жануарлар жасап, оларды соншалықты шеберлікпен ойып шығарған, осы кішкентай әдемі ойыншықтар оның суреттерінен де көп сұранысқа ие болды. Ағаштардың ішінде кездесетін жәндіктер осы ойымшақтардың көптеген түрлерін бүлдіргеніне өкінішті. Берн қаласындағы Аю алаңында (Bärengraben), әрқашан бірнеше тірі аюларды көруге болады, Минд онда көптеген бақытты сәттерді өткізді. Ол пайда болған сәтте, аюлар оған қарай асығып, достық күңкілдеп, артқы аяқтарына тік тұрып, оның қалтасынан нанның бір бөлігін немесе алманы әділ бөлісіп алды. Осы себепті, мысықтардан кейін аюлар оның өнерінің сүйікті тақырыбы болды; ол өзін, әділетті түрде, осы жануарларды тіпті атақты суретшілерден де жақсы бейнелей аламын деп санады. Сонымен қатар, тірі мысықтар мен аюлармен араласудан басқа, Минд үшін ең үлкен қуаныш – өнер туындыларын, әсіресе мыс гравюраларын қарау болды, онда жануарлардың бейнесі оған ең көп қанағаттандыруды сыйлады. Берн қаласының тұрғыны, мыс гравюралардың таңдаулы коллекциясын иеленген г-н Зигмунд Вагнер, Миндті қысқы жексенбі кештері үйіне шақырып, оған өзінің кітаптарын көрсетіп отыратын. Г-н Вагнер жазу, оқу немесе сурет салумен айналысқанда, Минд, өзін-өзі күңкілдеп, әрбір гравюраға өз пікірін білдіріп, тіпті ең атақты шеберлердің, әсіресе жануарлардың суреттеріне қатысты шындыққа жақын, қатал және бейтарап баға беруге көшті. Олардың арасында оған Рембрандт пен Поттердің арыстандары мен Кидингердің бұғылары ғана ұнады. Тіпті Корнелис Висшер мен Венцель Холардың ең көп мақтауға ие болған мысықтары да оның мақұлдауын алмады. Минд сирек табиғаттан сурет салды; көбінесе ол бірнеше штрихпен ғана бейнелейтін. Оның көзқарасы соншалықты күшті болды, ол бір рет мұқият байқаған нәрсе оның жадында тым берік қалып, үйге оралғаннан кейін, тіпті көп уақыт өткен соң да, оны толыққанды дәлдікпен бейнелей алатын. Мұндай сәттерде ол көзімен ішкі әлеміне үңіліп, басын көтергенде, оның көздері арманға толы болып көрінер еді.
Өлім
1813 жылдың соңында Мид кеудесінде күшейе түсетін дерттен зардап шеге бастады, ол оған күш салуға мүмкіндік бермейтін. 1814 жылдың 17 қарашасында ол 46 жасында осы аурудан қайтыс болды.