Польшалық равин Шмуэль Эйдельс және оның Talmud-қа түсіндірмелері
Maharsha
Польшалық равин, Шмуэль Эйдельс (Махарша) – талмудқа түсіндірме жазған көрнекті саңлақ. Өмірі, шығармалары, шежіресі туралы ақпарат. Талмуд, еврей тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық раввин Шмуэль Эйдельс (1555 – 1631) (Шмуэль Элиезер Халеви Эйдельс) – Талмудқа жазған түсіндірмелерімен, атақты «Хиддушей Халахот» еңбегімен танымал раввин және талмуд ғалымы. Эйдельс сонымен қатар Махарша (מהרש"א, «Біздің ұстазымыз, раввин Шмуэль Эйдельс» деген сөздердің бас әріптерінен құралған) деп те белгілі.
Polish rabbi
Shmuel Eidels (1555 – 1631) ( Shmuel Eliezer HaLevi Eidels) was a renowned rabbi and Talmudist famous for his commentary on the Talmud, Chiddushei Halachot. Eidels is also known as Maharsha (מהרש"א, a Hebrew acronym for "Our Teacher, the Rabbi Shmuel Eidels").
Өмірбаян
Махрша Польшаның Краков қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Йехуда, Талмудты оқыған, ал екі ата-анасы да раввиндік отбасылардың ұрпақтары болды. Оның анасы Гитель Праганың Махарал раввині Йехуда Левтің туысы болды, ал әкесі "рабин Йехуда Хасидтің тікелей ұрпағы болды". Бала кезінен-ақ Махршаның ерекше қабілеттері байқалды. Үйлену жасына жеткенде, Махршаға көптеген беделді шиддухим (үйленуге ниетті серіктестер) ұсынылды, бірақ ол оларды қабылдамады, өйткені ол өзін тек Тораны оқуға арнағысы келді. Ол Позеннің Эдель Лифшицтің және Бриск раввині, қайтыс болған Моше Лифшицтің қызына үйленді. Содан кейін ол Позенге көшіп, қайын анасының қаржылық көмегімен онда ешива ашты, соның ішінде "әрбір бахурдың қажеттіліктерін қамтамасыз етуді" де қамтыды. Ол оның қолдауына алғыс айтып, оның есімін қабылдады. Ол қайтыс болғаннан кейін келесі көрнекті қауымдастықтарда раввин қызметін атқарды: Хелм (1610), Люблин, Тиктин және Острог. Эйдльс сондай-ақ Төрт Жер кеңесінде де белсенді болды. Оның күйеу баласы Люблиндік Р. Моше исақ Бонемс болды, ол Талмудқа жаңаша түсіндірмелер жазды, олар Ḥиддуше Халахотпен бірге жарық көрді, соңғы түзету (Махдура Батра).
The Maharsha was born in Kraków in Poland. His father, Yehuda, was a Talmudist and both parents were descendants of rabbinic families—his mother Gitel was a cousin of Rabbi Yehuda Loew, the Maharal of Prague, and his father "was a direct descendant of Rabbi Yehuda HaChasid." From early childhood, the Maharsha's remarkable talents were evident. When he came of marriageable age, the Maharsha was offered many prestigious shidduchim (marriage partners), but he rejected them, asserting that he wanted to devote himself solely to Torah study. He married the daughter of Edel Lifschitz of Posen and the late Moshe Lifschitz, rabbi of Brisk. He then moved to Posen and, with his mother in law's financial help, established a yeshiva there. including "taking care of every bachur's needs." In appreciation of her support he adopted her name. After her death, he served as rabbi in the following prominent communities: Chelm (1610), Lublin, Tiktin and Ostroh. Eidels was also active in the Council of Four Lands. His son in law was R. Moses ben Isaac Bonems of Lublin, who authored his own novellæ on the Talmud, published with the Ḥiddushe Halakhot, last recension (Mahdura Batra).
Шығармалары
Хидуши халахот (חידושי הלכות "Яһуди заңдарындағы жаңалықтар") – Талмуд, Раши және Тосафоттарға жасалған "өткір және терең талдамалы" түсіндірме. Маһаршаны ұққан адам Тосафотты да ұққан делінеді. Бұл түсіндірме тез арада қабылданып, Талмудтың көптеген басылымдарында жарияланды. Хидуши халахот Махаршаның ешивасындағы оқуларына негізделген, ал ол Төрт ел кеңесінің құрамында қызмет еткен кезде оқылған беттерге түсіндірме жазудан бас тартты. Махарша сонымен қатар Талмудтың аггадоттарына арналған, философия мен Каббала білімін көрсететін кең көлемді түсіндірме жазды, ол Чидушеи Аггадот (חידושי אגדות "Аггададағы жаңалықтар") деп аталады. "Аггадосқа қатысты Махарша" – рабби Авраам Яков Финкельдің көп томдық аудармасы. Еңбектерін жариялағаннан кейін Махарша, Талмудтағы Халаха мен Аггада стиліндегі біртұтас, өріліп жазылған еңбек ретінде емес, екі бөлек түсіндірме ретінде жариялағанына өкініш білдірді; Махарша болашақ баспагерлерді еңбектерін біріктіруге шақырды. Махаршаның тілегі бойынша, бүгінгі күні Гемараның артқы жағында кездесетін оның түсіндірмесінің барлық басылымдарында екі еңбек біріктіріліп, Чидушеи халахот пен Чидушеи Аггадот арасындағы айырманы көрсету үшін әртүрлі шрифттер қолданылған. "Жылдың басшысы: раввин Езра Атия" кітабында Тауратқа жазылған барлық түсіндірмелердің ішінде раввин Езра Атияның ең сүйіктісі Махаршаның түсіндірмесі болғаны айтылады.
Chiddushei Halachot (חידושי הלכות "Novellae in Jewish Law") is an "incisive and keenly analytical" commentary on the Talmud, Rashi and Tosafot together, and with a focus on Tosafot. It is said that if one grasps the Maharsha, then one has understood the Tosafot. This commentary was quickly accepted and was printed in almost all editions of the Talmud. Chiddushei Halachot is based on Maharsha's teaching in his yeshiva, and he refrained from printing his commentary on those pages that were studied while he served on the Council of Four Lands. The Maharsha also wrote an extensive commentary on the aggadot of the Talmud known as the Chiddushei Aggadot (חידושי אגדות "Novellae in Aggadah") reflecting a wide knowledge of philosophy and Kabbalah. Maharsha on Aggados is a multi volume translation by Rabbi Avraham Yaakov Finkel. Upon the publication of his works, the Maharsha wrote that he regretted publishing the commentaries as two different works, rather than as one large intertwined work in the style of the Halacha and Aggada found in the Talmud; the Maharsha called upon future publishers to combine his works into one. Per the Maharsha's wishes, virtually all printed editions of his commentary found on the back of Gemaras today features the two works combined into one long running commentary with different fonts to differentiate between the Chiddushei Halachot and Chiddushei Aggadot. In the book Leader of the Generation: Rabbi Ezra Attieh, it is stated that of all the commentaries written on the Torah, that of the Maharsha was the favorite of Rabbi Ezra Attieh.