1980 жылғы АҚШ Гран-присі: Уоткинс Глендегі соңғы жарыс

Кіріспе

1980 жылғы АҚШ Гран-приі — 1980 жылы 5 қазанда Нью-Йорк штатының Уоткинс-Глен қаласындағы Уоткинс-Глен Гран-при жарыс трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл жарыс 1980 жылы 30 наурызда Калифорния штатының Лонг-Бич қаласында өткен АҚШ Батыс Гран-приінен айырып көрсету үшін АҚШ Шығыс Гран-приі деп те аталды. Бұл 1980 жылғы Формула-1 маусымының он төртінші және соңғы жарысы болды. Жарыс – 30-шы АҚШ Гран-приі, Уоткинс-Гленде өткізілген 20-шы және соңғы жарыс, сондай-ақ тоғыз жылға дейін өткізілген соңғы жарыс (осы кезеңде АҚШ-та басқа Формула-1 жарыстары өтті, бірақ ешқайсысы АҚШ Гран-приі деп аталмады). Жарыс трассаның 59 айналымында өткізілді. Жарысты жаңа әлем чемпионы, австралиялық жүргізуші Алан Джонс Williams FW07B көлігімен жеңіп алды. Бұл Джонстың осы маусымдағы Формула-1 әлем чемпионатындағы бесінші жеңісі және оның мансабындағы жеті Гран-придің (Испания мен Австралияны қоса алғанда) алтыншысы болды. Джонс аргентиналық әріптесі Карлос Рютеманнан төрт секундқа озып шықты, ал француз жүргізушісі Дидье Пирони Ligier JS11/15 көлігімен үшінші орынды иеленді. Екі бұрынғы әлем чемпионы – Эмерсон Фиттипальди мен Джоди Шектер жарыстан кейін мансабын аяқтады, бірақ Фиттипальди кейіннен американдық CART сериясында жарысқа қайта оралды.

Қорытынды

Фрэнк Уильямстың бірінші Чемпионат маусымы, оның команда иесі ретінде он біріншісі, команда басшысы және жаңа жүргізуші чемпионы Алан Джонстың тағы бір жеңісімен аяқталды, бірақ бұл Сенека көлінің етегіндегі орманды төбелердегі тарихи Уоткинс Глен трассасында өткен соңғы Гран-при болды. Трассаны қайта жаңарту әрекеттері жеткіліксіз болғандықтан, қауіпсіздік аймақтары жылдамдыққа сай келмей, көрермендер саны азайғаннан кейін Глен жабылды, тіпті бұл жарысқа дейін бір ай бұрын күмән туған еді. Трассадағы соңғы Гран-при демалысын басталғанда, біліктіліктегі басты сенсация итальяндық Бруно Джакомелли болды, ол жұма және сенбі күндері ең жылдам көрсетті. Джакомелли мансабындағы 69 жарысының ішіндегі жалғыз полын алды, сондай-ақ 1951 жылдан бері Альфа-Ромео үшін бірінші рет, Нельсон Пике (Brabham), Карлос Рейтеман (Williams), Элио де Анджелис (Lotus) және Джонс (екінші Williams) одан шамалы артта қалды. Жарыс күні жаңбыр болуы мүмкін еді, бірақ жаңбыр жауған жоқ. Ален Прост, өзінің алғашқы F1 маусымын аяқтаған кезде, жұма күнгі жаттыру кезінде 10-шы бұрылыста ауыр апатқа ұшырады. Ол McLaren руліне басын соғып, шаңқау алды, нәтижесінде жарысқа қатыса алмады. Бұл голландиялық Ян Ламмерске жарысқа қатысуға мүмкіндік берді, ал маусым бойы 8 механикалық ақауға тап болған Прост McLaren командасынан Renault зауыттық командасына өтті. Стартта Джакомелли жақсы старт алып, бірінші бұрылысқа дейін көш бастады. Джонс бірінші бұрылысқа кіргенде бесінштен екінші орынға көтерілді, бірақ бұрылыста жолын ұстай алмады. Ол Джакомеллидің әріптесі Андреа де Чезариспен бірге топыраққа түсіп, өзін жинап алып, бірінші айналымды он төртінші орында аяқтады. Бір айналымнан кейін Джакомелли Пикеден қашып, одан кейін Рейтеман, Дидье Пирони, де Анджелис және Гектор Ребаке келе жатты. Екі айналымнан кейін Альфа екі жарым секундқа алға шықты. Темірқазық Джонс алаңға қайта оралып, жетінші айналымда Джон Уотсонның McLaren машинасының қорабына жақындап, жетінші орынды алуға тырысты. Уотсон оны он айналымға дейін ұстап тұрды, ал Джонс де Анджелис пен Пирониден жылдам өтіп кетті. Джакомелли тұрақты қарқынмен жүріп, 21-ші айналымда 10 секундке алға шықты, ал Рейтеман Пикеге қауіп төндірді, оның шиналары тозуда еді. Джонс де Анджелиске жетіп, келесі айналымда оны басып өтіп, бесінші орынға көтерілді. Рейтеманның қысымы мен Brabham машинасының тұтасу қабілетінің төмендеуі нәтижесінде Пике 26-шы айналымда бірінші бұрылыста бұрылып кетті. Трассадан шығу юбкасын зақымдады, ол пит-стопқа жеткеннен кейін жарыстан шықты. Үш айналымнан кейін Джонс Пирониді басып өтіп, үшінші орынға көтерілді, өйткені Ligier де шина тозуынан зардап шекті. Джонс пен көшбасшы арасындағы жалғыз көлік командаласы Рейтеман еді, бірақ Жүргізушілер Чемпионаты Джонстың қолында болғандықтан, командалық бұйрықтар болмайды. Алайда, аргентиналық жүргізушінің сол жақ алдыңғы шинасы тозғандықтан, ол қиындыққа тап болды, ал Джонс оны 30-шы айналымда оңай басып өтіп, қазір 12 секунд алда тұрған Джакомеллиге назар аударды. Қызыл және ақ Альфа Ромео 32-ші айналымда электрлік ақауларға байланысты тоқтады. Алдыңғы орынға шыққаннан кейін Джонс жылдамдап, 44-ші айналымда 1:34.068 көрсетті, бұл оның біліктілік уақытынан жақсы нәтиже болды. Уотсон McLaren машинасының сынған амортизаторын ауыстыру үшін пит-стопқа кіргенде, көпшіліктің сүйіктісі Марио Андретти соңғы ұпайлық орынға көтерілді. Жаңа шиналар жиынтығы Рене Арноухқа американдықтан басып өтуге мүмкіндік берді, бірақ сынған юбка көп ұзамай Renault машинасының жылдамдығын төмендетті, ал Андретти алтыншы орынды қайтарып алып, маусымдағы жалғыз ұпайын алды. Уильямс командасы Жүргізушілер мен Конструкторлар Чемпионатын жеңіп алған жылдың кульминациясын үлкен одақ туын желбіретіп, бірінші-екінші орында аяқтады. Жарыс Уоткинс Гленде Формула 1-нің соңғы жарысын, сондай-ақ бұрынғы чемпиондар Эмерсон Фиттипальди мен Джоди Шектердің соңғы Гран-приін және Марио Андреттидің Колин Чапман мен Lotus үшін соңғы жарысын көрді. Бұл Гран-приде жекеменшік командасының финишер ретінде жіктелетін соңғы жарысқа да куә болдық, Руперт Киган RAM Racing командасының Williams FW07 машинасымен 9-шы орында аяқтады.

Frank Williams' first Championship season, his eleventh as an owner, ended in style with another victory by team leader and new Driver's Champion Alan Jones, but this was the last Grand Prix to be held on the historic Watkins Glen course in the wooded hills at the foot of Seneca Lake. The Glen's demise came about when attempts to resurface the track proved not to be enough, runoff areas became too short for the speeds produced, and attendance was not what it had been, for even this race had been in doubt until just a month before. As the track's last Grand Prix weekend got under way, the big surprise of qualifying was the Alfa Romeo of Italian Bruno Giacomelli, who was quickest in both Friday's and Saturday's sessions, averaging Giacomelli took the only pole of his 69 race career, and the first for Alfa Romeo since 1951, by three quarters of a second over a tightly bunched group including Nelson Piquet's Brabham, Carlos Reutemann's Williams, Elio de Angelis' Lotus and Jones in the second Williams. Race day threatened rain, but none appeared. Alain Prost, completing his first F1 season had a heavy crash at Turn 10 during Friday practice. He hit his head on his McLaren's steering wheel and suffered a concussion, forcing him to miss the race. This enabled Dutchman Jan Lammers to start the race, and Prost, already having suffered 8 previous mechanical failures during the season chose to leave McLaren for the factory Renault team. At the start, Giacomelli got off the line well and led into the first turn. Jones rocketed forward from fifth on the grid to second entering Turn One, but he could not hold his line through the turn. He, along with Giacomelli's teammate Andrea de Cesaris swung wide onto the dirt, then collected himself and continued, finishing the first lap in fourteenth place. At the end of a lap, Giacomelli had opened a gap back to Piquet, followed by Reutemann, Didier Pironi, de Angelis and Héctor Rebaque. In two more laps, the Alfa was ahead by two and a half seconds. Meanwhile, Jones was battling his way back through the field, and on lap 7, he was already poking around the gearbox of John Watson's McLaren, trying to take seventh place. Watson held him off until the tenth lap, and, once by, Jones quickly pulled away after de Angelis and Pironi. Giacomelli continued to set an even pace, and his lead was ten seconds on lap 21, with Reutemann now threatening Piquet, whose tires were beginning to go off. Jones had caught up to de Angelis, and on the next lap, got around him for fifth. Reutemann's pressure, and the Brabham's increasing lack of grip, finally got to Piquet on lap 26 as he spun off in turn one. The off road excursion damaged a skirt, and he retired after reaching the pits. Three laps later, Jones passed Pironi for third, as the Ligier was also suffering from tire wear. The only car between Jones and the leader now was teammate Reutemann, but with the Driver's Championship already in Jones' hands, there would be no team orders. Understeer induced by a worn left front tire was plaguing the Argentine, however, and Jones easily overcame him on lap 30 and set his sights on Giacomelli, now 12 seconds ahead. The red and white Alfa Romeo coasted to a halt in the Boot on lap 32 with electrical trouble. Once in the lead, Jones went faster and faster, finally doing a 1:34.068 on lap 44, better than his qualifying time. When Watson pitted to replace a broken shock absorber on his McLaren, crowd favorite Mario Andretti moved up to the final points position. A set of new tires allowed René Arnoux to catch and pass the American, but a broken skirt soon slowed the Renault, and Andretti was able to regain the sixth spot and score his only point of the season. The Williams team celebrated the climax to a year in which they had taken the Driver's and Constructor's Championships by waving a huge Union Flag at their one two finish. The race saw not only the end of Formula One at Watkins Glen, but former champions Emerson Fittipaldi and Jody Scheckter's last Grand Prix and Mario Andretti's last race for Colin Chapman and Lotus. This Grand Prix would also witness the final occasion where a privateer entry would be classified as a finisher with Rupert Keegan finishing in 9th place in a RAM Racing entered Williams FW07.

Іріктеу

Орын № Жүгізуші Ұйымдама Уақыт Айырмашылық 1 23 Бруно Джакомелли Alfa Romeo 1:33.291 2 5 Нельсон Пике Brabham Ford 1:34.080 +0.789 3 28 Карлос Рейтеманн Williams Ford 1:34.111 +0.820 4 12 Элио де Анджелис Lotus Ford 1:34.185 +0.894 5 27 Алан Джонс Williams Ford 1:34.216 +0.925 6 16 Рене Арну Renault 1:34.839 +1.548 7 26 Дидье Пирони Ligier Ford 1:34.971 +1.680 8 6 Гектор Ребаке Brabham Ford 1:35.166 +1.875 9 7 Джон Уотсон McLaren Ford 1:35.202 +1.921 10 22 Андреа де Чезарис Alfa Romeo 1:35.235 +1.954 11 11 Марио Андретти Lotus Ford 1:35.343 +2.052 12 25 Жак Лаффит Ligier Ford 1:35.421 +2.130 13 8 Ален Прост McLaren Ford 1:35.988 +2.697 14 21 Кеке Росберг Fittipaldi Ford 1:36.332 +3.041 15 50 Руперт Киган Williams Ford 1:36.750 +3.459 16 31 Эдди Чивер Osella Ford 1:36.908 +3.607 17 9 Марк Зурер ATS Ford 1:37.001 +3.710 18 2 Жилль Вильнёв Ferrari 1:37.040 +3.749 19 20 Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 1:37.088 +3.797 20 29 Риккардо Патрезе Arrows Ford 1:37.405 +4.114 21 4 Дерек Дали Tyrrell Ford 1:37.923 +4.632 22 3 Жан-Пьер Жарие Tyrrell Ford 1:37.966 +4.675 23 1 Джоди Скехтер Ferrari 1:38.149 +4.858 24 30 Йохен Масс Arrows Ford 1:38.526 +5.535 25 14 Ян Ламмерс Ensign Ford 1:38.532 +5.541 Қатыспады 43 Майк Таквелл Tyrrell Ford 1:51.102 +17.811 Қатыспады 51 Джефф Лис Williams Ford Қатыспады 60 Найжел Мэнселл* Lotus Ford Қатыспады 15 Жан-Пьер Жабуиль* Renault

*Мэнселл бұл жарысқа тіркелген, бірақ Андретти Канада Гран-приінде машинасына зақым келтіргеннен кейін Мэнселлге бөлінген машинаны пайдаланды. Жабуиль де бұл жарысқа тіркелген, бірақ сол Канада жарысында алған аяқ жарақатынан кейін қатыса алмады.

Жарыс

Орын № Тәуекелдемеші Жүргізуші Ұйымдама Тыныс Лаптар Уақыт/Шығу Тор Ұпайлар 1 27 Алан Джонс Williams Ford 59 1:34:36.05 5 9 2 28 Карлос Рейтеманн Williams Ford 59 + 4.21 3 6 3 25 Дидье Пирони Ligier Ford 59 + 12.57 7 4 4 12 Элио де Анджелис Lotus Ford 59 + 29.69 4 3 5 26 Жак Лаффит Ligier Ford 58 + 1 Лап 12 2 6 11 Марио Андретти Lotus Ford 58 + 1 Лап 11 1 7 16 Рене Арну Renault 58 + 1 Лап 6 8 9 Марк Зюрер ATS Ford 57 + 2 Лап 17 9 50 Руперт Киган Williams Ford 57 + 2 Лап 15 10 21 Кеке Росберг Fittipaldi Ford 57 + 2 Лап 14 11 1 Джоди Скехтер Ferrari 56 + 3 Лап 23 NC 7 Джон Уотсон McLaren Ford 50 + 9 Лап 9 Ret 2 Жилль Вильнёв Ferrari 49 Апат 18 NC 3 Жан-Пьер Жарие Tyrrell Ford 40 + 19 Лап 22 Ret 30 Йошен Масс Arrows Ford 36 Жеткізу жұмысы 24 Ret 23 Бруно Джакомелли Alfa Romeo 31 Электрлік 1 Ret 5 Нельсон Пике Brabham Ford 25 Сығу 2 Ret 6 Эктор Ребаке Brabham Ford 20 Қозғалтқыш 8 Ret 31 Эдди Чивер Osella Ford 20 Серпімділік 16 Ret 29 Риккардо Патрезе Arrows Ford 16 Сығу 20 Ret 14 Ян Ламмерс Ensign Ford 16 Басқару 25 Ret 20 Эмерсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 15 Серпімділік 19 Ret 4 Дерек Дали Tyrrell Ford 3 Сығу 21 Ret 22 Андреа де Чезарис Alfa Romeo 2 Апат 10 DNS 8 Ален Прост McLaren Ford Жүргізуші жарақаттанды 13Источник: