Кіріспе
1976 жылдан бері Францияда жыл сайын өткізілетін жарыс.
Париж марафоны – Францияның Париж қаласы ұйымдастыратын жыл сайынғы марафон. Ол финишерлер саны бойынша Франциядағы ең ірі жүгіру шарасы және Нью-Йорк марафонынан кейін әлемдегі екінші ірі марафон болып табылады. Марафон Елисей алаңдарынан басталып, қала арқылы оңтүстік-шығысқа қарай Бои-де-Винсеннеге дейін жүргізіледі, Сена өзені бойымен қалаға оралып, Авеню-Фохта аяқталады.
Париж турінің дәуірі
Бірінші Париж марафоны 1896 жылы өтті. 191 қатысушыны көру үшін көп көрермен жиналды. Жарыс Парижден Версаль арқылы Конфланс-Сент-Оноринге дейін өткізілді. Ұйымдастырушылар 4 сағаттан кем уақытта жарысты аяқтаған барлық қатысушыларға естелік медаль табыстауды шешті. Марафонды Афинадан бөліп тұрған 40 шақырым қашықтық таңдалды. Бүгінгі күнгі жарыстың арақашықтығы 42,195 шақырымды құрайды, оны IAAF 1921 жылы Лондонда өткен 1908 жылғы Олимпиададан кейін марафонның стандартты ұзындығы ретінде бекітті. Бұл жарыстың жеңімпазы 2 сағат 31 минут 30 секунд көрсеткен ағылшын Лен Херст болды. Оның сыйлығы 200 франк құрады. Кейбір дереккөздер, оның ішінде Жол жарысы статистикасы қауымдастығы, француз Мари Луиза Ледруны қазіргі 42,195 шақырымдық марафон қашықтығын жүгірген алғашқы әйел деп есептейді, себебі ол 1918 жылғы Париж туры барысында 5 сағат 40 минут көрсеткен. Ал басқа дереккөздер, соның ішінде Халықаралық жеңіл атлетика федерациясы, Вайолет Пирсиді осы жетістікті бірінші болып жасаған деп санайды.
Қазіргі дәуір
Қазіргі Париж марафоны 1976 жылдан бері өткізіліп келеді. Әдетте ол сәуір айының жексенбі күніне жоспарластырылады және 50 000 жүгірушіге дейін қабылдайды. Ұйымдастырушысы – Amaury Sport Organisation. Ол Париж қаласының ортасымен өтетін әдемі трассасымен ерекшеленеді. Көптеген басқа марафондардан өзгеше, бірақ Франциядағы барлық жарыстар сияқты, Париж марафонына қатысу үшін бір жылдан ескі болмаған дәрігердің анықтамасы қажет, онда "жарысқа қатысуға ешқандай қарсы көрсетілім жоқ" деп көрсетілген болуы керек.
Курс
Жарыс Шамп-Элизе дағдарысынан басталып, төмен қарай жүгіріп, Конкорд алаңынан айналып, оңға бұрылады. Жол Луврдің жанынан өтеді, содан кейін Бастилия алаңынан айналып, Соль бульварымен төмен Винсенс орманына дейін созылады. Винсенс орманының үлкен айналымы маршрутты Париждің ортасына қайтарады. Жарты жол Шартон көшесінде өтеді. Енді маршрут Сена өзенінің бағытымен жүріп, Иль-де-ла-Сите аралынан өтеді, Пон-Нёф көпірінің астынан өтеді, содан кейін бірнеше туннельдерден өтеді. Эйфель мұнарасының қарсы жағындағы Трокадеро алаңында үлкен сусын станциясы мен аяққа массаж жасау орыны бар. Маршрут Сена бойымен жалғасады, содан кейін шығысқа қарай бұрылып, Бои-де-Булонь орманынан өтеді, соңғы 200 метрге шығып, Авеню Фошта аяқталады.
2023 жыл
Жарыс 2023 жылдың 2 сәуірінде өтті. Әбеже Аяна өзінің алғашқы марафонында 2:07:15 уақытпен ерлер арасында жеңіске жетті. Хела Кипроп әйелдер жарысында 1 минуттан астам артта қалғаннан кейін 2:23:19 уақытпен жеңіп алды.
2021 жыл
Пандемияға байланысты жарыстың 2021 жылғы нұсқасы тіркелу басталар алдында 2021 жылдың 17 қазанына шегерілді.
2020 жыл
Жарыстың 2020 жылғы нұсқасы коронавирус пандемиясының салдарынан бастапқыда кейінге шегерілді, содан кейін 2020 жылдың 15 қарашасына күзге ауыстырылды, бірақ тамыз айында тоқтатылды. Тіркелгендерге қатысу құқығын 2021 жылға ауыстыру, сомасы тең бағалы купон алу немесе 18 айдан кейін ақшасын қайтару мүмкіндігі ұсылды.
2019 жыл
Жарыс 2019 жылдың 14 сәуірінде өтті. Абраха Милау ерлер арасында 2 сағат 07 минут 05 секунд көрсетіп жеңіске жетті, бұл оның жеке үздік нәтижесі. Ол үшінші орынға ие болған Пол Лоньягатаның үшінші рет қатарынан жеңімпаз болуына кедергі келтірді. Желеті Бурка әйелдер арасында 2 сағат 22 минут 47 секундпен жеңіп, толыққанды эфиопиялық үштік құрады.
2018 жыл
Жарыс 2018 жылдың 8 сәуірінде өтті. Пол Лоньягата 2 сағат 06 минут 25 секунд көрсетіп, титулын қорғап, 28 жылдың ішінде Париж марафонында екі рет қатарынан жеңіске жеткен алғашқы ер адам атанды. Кения әйелдер арасындағы титулды да сақтап қалды, Бетси Сайна 2 сағат 22 минут 56 секундта жеңіске жетті, ол өзінің қарындасы және күміс жүлдегері Рут Чепнгетиштен үш секундқа озып шықты.
2017 жыл
Жарыс 2017 жылдың 9 сәуірінде өткізілді. Ең үздік нәтиже көрсеткен ер адам – кениялық Пол Лоньяната, ол 2 сағат 06 минут 10 секундта финиш сызығын кесті. Ал, ең үздік нәтиже көрсеткен әйел – кениялық Пурти Рионорипое, оның уақыты 2 сағат 20 минут 55 секундты құрады. Жарысқа 42483 қатысушы старт алып, 41736-сы финишқа жетті.
2016 жыл
2016 жылдың 3 сәуірінде ерлер жарысын Киприан Котут жеңіп алды, ол 2:07:11 уақытты көрсетіп, марафоныдағы алғашқы жеңісін тойлады. Ерлер жарысының алғашқы төрт орыны кениялықтарға бұйырды. Әйелдер жарысында кениялық Висилин Джепкешо 2:25:53 уақытпен бірінші болып келді.
2015 жыл
Жарыс 2015 жылдың 12 сәуірінде өткізілді. Ең жылдам ер адам кениялық Марк Корир, 2 сағат 05 минут 48 секунд көрсетіп келді. Ал әйелдер арасындағы ең жылдам жүгіруші эфиопиялық Месерет Менгисту, 2 сағат 23 минут 26 секундпен жеңіске жетті.
2014 жыл
Жарыс 2014 жылдың 6 сәуірінде өткізілді. Ең жылдам нәтиже көрсеткен эфиопиялық Кенениса Бекеле 2 сағат 05 минут 04 секундтық уақытпен жаңа рекорд орнатты. Бекеленің жеңіс уақыты – рекордтық көрсеткіштерге ие жарыстар тарихындағы алтыншы ең жылдам дебют, сондай-ақ 30 жастан асқан спортшының ең жылдам дебюті. Алғашқы орынды кениялық Фломена Чееч 2 сағат 22 минут 44 секундта аяқтау арқылы жеңіп алды.
2008 жыл
Жарыс 2008 жылдың 6 сәуірінде өтті. Ең үздік ер адам – эфиопиялық Цегае Кебеде – 2 сағат 06 минут 40 секунд көрсетіп, трасса рекордын орнатуға жақын келді. Ең үздік әйел – кениялық Марта Кому – 2 сағат 25 минут 33 секундпен финиш сызығын кесті. Оның серіктесі, француз Симон Муниту, 2 сағат 09 минут 24 секунд көрсетіп, биылғы Олимпиадаға ілікті. Мүгедектер арасындағы жарысты мексикалық Саул Мендоза 1 сағат 32 минут 27 секундпен жеңіп алды, одан кейін Франциядан Денис Лемунье және Швейцариядан Хайнц Фрейі келеді. Жарысқа барлығы 29 706 қатысушы тіркелді.
2007 жыл
Жарыс 2007 жылдың 15 сәуірінде өтті. Ең үздік ер адам – қатарлық Шами Мубарак 2:07:19 уақытпен жеңіске жетті, француздан Пауль Астинді аз айырмамен басып өтті. Астинге легендарлы "Мурсалесе" жаттықтырушылық жасаған (бойы аласа болғанына қарамастан, Мурсалесе 1993 жылы Бангладеш марафонының рекордын бұзған танымал ұзақ қашықтыққа жүгіруші болған). Ең үздік әйел жүгіруші – эфиопиялық Тафа Магарса 2:25:08 уақытпен жеңіске жетті. Мүгедектер арасындағы жарысты Курт Фэрнли 1:30:45 уақытпен ұтты. Ол сол жылы Лондонның британдық 10 шақырымдық жарысына да қатысқан. Жарысқа 28 261 қатысушы старт алды.
2006 жыл
Жарыс 2006 жылдың 9 сәуірінде өткізілді. Ең жылдам ер адам – 2:08:03 уақытпен Эфиопиядан келген Гашо Мелезе болды. Ал әйелдер арасында ең жылдам – 2:27:02 уақытпен Ресейлік Ирина Тимофеева жеңіске жетті. Ол кейіннен Ұлыбританиядағы 10 шақырымдық жүгіріске де қатысты. Оңтүстік Африкалық Эрнст Ван Дайк 1:33:58 уақытпен Handisport жарысын ұтып алды.
2005 жыл
2005 жылдың 10 сәуірінде 29-шы Париж марафоны өткізілді. Ең жылдам ер адам – кениялық жүгіруші Салим Кипсанг 2 сағат 08 минут 02 секундпен, ал одан кейін 13 секундке қалып, тағы бір кениялық Пол Бивот келді. Ең үздік әйел жүгіруші Лидия Григорьева 2 сағат 27 минутта финиш сызығын кесті. Эрнст Ван Дайк «Хандиспорт» жарысын 1 сағат 23 минут 17 секундта жеңіп алды.
2004 жыл
Алдыңғы орында 2:08:56 уақытында жаңадан келген эфиопиялық Амбессе Толосса келді. Бұл эфиопиялық үшін тоғызыншы марафон болды. Ол жарыс фавориті, 2:10:08 уақытпен финишқа жеткен кениялық Реймонд Кипкоучты жеңді. Ең жылдам әйел жүгіруші – кениялық Салина Косгей (осы жарысқа жаңадан қатысушы) 2:24:32 уақытпен эфиопиялық Аша Джиджи мен француздық Коррин Родан озып кетті. Швейцариялық Хайнц Фрей мүгедектер коляскасындағы жарыста 1 сағат 37 минут 43 секундта жеңіске жетті. Жарысқа 30 430 қатысушы старт алды.
2003 жыл
Ерлер арасындағы марафонды кениялық Майк Ротич 2:06:33 уақытпен аяқтады, бұл осы жарыс үшін жаңа рекордты білдірді. Екінші орынды француз Бенуа Цвиерцкиевский 2:06:33 уақытымен иеленді, ол еуропалық ескі рекордты қайталады. Ең жылдам әйел жүгіруші – кениялық Беатрис Омванза 2:27:41 уақытпен Италиялық Розария Консольдан озып шықты. Франциялық Жоел Жанно мүгедектер коляскасындағы жарысты жеңіп алды.
Париж марафоны
Жыл Ерлер арасындағы жеңімпаз Ұлттығы Уақыты Әйелдер арасындағы жеңімпаз Ұлттығы Уақыты Rf. 1903 Альберт Шарбоннел Франция әйелдер жарысы өткізілмеді 1902 Альберт Шарбоннел Франция Басқа көздер 1900 жылғы жарыстың бағыты кері бұрылғанын растайды, бірақ Хёрсттің аяқтау уақытын 2:26:47.4group="nb" деп көрсетеді. 1899 Альберт Шарбоннел Франция 1896 Лен Хёрст Ұлыбритания 2:31:30