Истриялық қайырымды, Юрай Добриланың өмірі мен қызметі
Juraj Dobrila
Юрай Добрила – австрийлік билеушілік астындағы хорваттар мен словендердің құқықтарын қорғаған Истрия епископы және қайырымды. Өмірбаяны, білімі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Юрай (Джорджо) Добрила (16 сәуір 1812 – 13 қаңтар 1882) – Истриядан шыққан католик епископы және қайырымды, Австрия үкімдігі кезінде Истриядағы хорваттар мен словендердің кеңейтілген ұлттық құқықтарын жақтаған.
Juraj (Giorgio) Dobrila (16 April 1812 – 13 January 1882) was a Catholic bishop and benefactor from Istria who advocated for greater national rights for Croats and also Slovenes in Istria under Austrian rule.
Өмірбаян
Добрила ортаңғы Истрияның Тиньян (Антигнана) аймағындағы Вели Ежень ауылында (қазіргі Пазиннің бір бөлігі) дүниеге келді, бұл жер сол кезде және қысқа мерзімге Наполеонның Ильрия провинцияларының, ал кейін Хабсбург монархиясының (қазіргі Хорватияның бөлігі) құрамына кірген. Оның қабілетінің жоғары деңгейі оған Тиньян мен Пазиндегі неміс бастауыш мектебінде, содан кейін Горициядағы гимназияда және Карловацтағы семинарияда оқуға мүмкіндік берді. 1837 жылы дін қызметкері болып, 1837-1838 жылдары Мунама мен Хрусичиде қызмет етті. 1839 жылдан бастап Венадағы Августинумда теологияны оқып, 1842 жылы бітірді. Оқуын аяқтағаннан кейін Триесте пастор, неміс тілінде білім беруші және қыздар мектебінің директоры болды. 1857-1875 жылдары ол Паренцо-э-Пола (Пореч-и-Пула) аймағындағы Рим-католик епархиясының епископы болды, ал 1875 жылдан өмірінің соңына дейін Копер аймағындағы Триест-э-Каподистрия (Трст-и-Копер) Рим-католик епархиясының епископы қызметін атқарды. Добрила 19 ғасырдың хорват епископы және меценаты Иосип Юрай Строссмайермен бірге оқыды және оның досы болды. Ол Истриядағы хорваттар мен словендердің басымдығын, бірақ мәдени және саяси тұрғыдан жағалау қалаларынан келген итальяндықтардың үстемдігін қолдады. 1848 жылғы революция кезінде Добрила Триестегі Славянское общество ("Славян қоғамы") мүшесі болды. Ол славян тілдерін мектептерге және қоғамдық өмірге енгізуді қолдады, монархияның хорват бөлігіндегі (Риека мен Каставта) оқуға баруды қалаған балаларды қаржыландырды және Истриядағы шаруаларды, көбінесе славян халқынан құралған, өз ана тілінде кітап оқуға және көбінесе итальяндық жер иелері тарапынан зорлық-зомбылыққа ұшыраудан сақтануға шақырды. Добрила 1854 жылы хорват тілінде "Оче, буди воля твоя" дұға кітабын басып шығарды және 1870 жылы Истриядағы алғашқы хорват газеті "Наша слога" басылымын қолдады. Ол сонымен қатар халық ертегілері мен мақал-мәтелдер жинағын – "Различно цвеће" жариялады. Оның екінші дұға кітабы "Млади Боголюб" 1889 жылы жарық көрді. Ол 1861 жылы құрылғаннан бері Пореч аймақтық кеңесінің мүшесі және 1867 жылға дейін Венадағы парламентте кеңестің өкілі болды. Ол сондай-ақ Бірінші Ватикан кеңесіне (1870) қатысты, онда епископ Строссмайердің шіркеутің болашағына қатысты көзқарастарын қолдады. Добрила қайтыс болғаннан кейін бар мүлкін қайырымдылыққа аударды. Добриланың суреті 1993, 1995, 2001 және 2004 жылдары шығарылған хорваттың 10 куна банкнотасының беткі жағында бейнеленген. Добриланың есімімен Пазинде және Пулада екі орта мектеп аталды. Пула университеті оның құрметіне Юрай Добрила атындағы Пула университеті деп аталды.
Dobrila was born in the village of Veli Ježenj (now part of Pazin), Tinjan (Antignana) region of middle Istria, which was then and for a brief period part of Napoleon's Illyrian provinces and shortly thereafter the Habsburg monarchy (today part of Croatia). His above average intelligence let him engage a German elementary school in Tinjan and Pazin, then a gymnasium in Gorizia, and Karlovac where he also attended a seminary. He became a priest in 1837 and took duty 1837 1838 in Munama and Hrusici. From 1839 he studied theology at Augustineum in Vienna and finished in 1842. After his studies, he became a chaplain in Trieste, a German enlighter and a principal of a girl school. From 1857 to 1875 he was the bishop of the Roman Catholic Diocese of Parenzo e Pola Poreč i Pula region and from 1875 until his death he was the bishop of the Roman Catholic Diocese of Trieste e Capodistria Trst in Koper region. Dobrila studied with and was a friend of Josip Juraj Strossmayer, another Croatian bishop and benefactor of the 19th century. He was a vocal supporter of the Croat and Slovene population in Istria, which was the majority there, but culturally and politically dominated by Italians from the coastal towns. During the Revolutions of 1848, Dobrila became a member of the Slavjansko društvo ("Slavic society") in Trieste. He supported the introduction of the Slavic languages into schools and public life, funded children who wanted to attend schools in the Croatian part of the monarchy (in Rijeka and Kastav) and encouraged the peasants in Istria, mostly composed of Slavic people, to read books in their native language and avoid being abused by their mostly Italian lords. Dobrila printed the prayer book Oče, budi volja tvoja in Croatian in 1854, and supported the publishing of the first Croatian newspaper in Istria Naša sloga in 1870. He also published a collection of folk tales and proverbs Različno cvijeće. His second prayer book Mladi Bogoljub was published in 1889. He was a member of the Regional Council of Poreč since its founding in 1861 and the representative of the council in the Parliament in Vienna until 1867. He was also a participant of the First Vatican Council (1870) where he supported bishop Strossmayer's views on the future of the Church. Dobrila donated his whole estate to charity post mortem. Dobrila's portrait was depicted on the obverse of the Croatian 10 kuna banknote, issued in 1993, 1995, 2001 and 2004. Two high schools are named after Dobrila, one in Pazin and one in Pula. The University of Pula is called in his honour Juraj Dobrila University of Pula.