Марко Антонио де Доминис: Далматин ғалымы мен дін қызметкері
Marco Antonio de Dominis
Марко Антонио де Доминис (1560-1624) – далматинец, архиепископ Сплита, ученый и математик. Изучал теологию, преподавал в Падуе и Брешии. Еретик католической веры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Далмация дін қызметкері және ғалымы (1560–1624)
Dalmatian ecclesiastic and scientist (1560–1624)
Марко Антонио де Доминис (1560, 7 қыркүйек – 1624) – Далмация дін қызметкері, Сплит архиепископы және Далмация мен бүкіл Хорватияның приматы, католик дінінде еретик деп танылған, көп салалы ғалым және ғылым адамы.
Marco Antonio de Dominis (; 15607 September 1624) was a Dalmatian ecclesiastic, archbishop of Split and Primate of Dalmatia and all Croatia, adjudged heretic of the Catholic faith, polymath and man of science.
Ерте өмір
Ол Далмация жағалауындағы Раб аралында (қазіргі Хорватияның бөлігі) Далмациялық текті ақсүйек отбасында дүниеге келген. Лоретодағы Иллирий колледжінде және Падуа университетінде білім алған ол 1579 жылы Иса қоғамына қосылып, Италияның Падуа және Брешиа қалаларында математика, логика және риторика пәндерін оқытқан. Ол иезуиттердің Лорето және Падуадағы колледждерінде тәрбиеленген, кейбіреулер оның Қоғамға қосылғанын айтады; алайда, басым пікір бойынша, кардинал Альдобрадини оны мұнан бас тартып қалдырған. Біраз уақыт бойы ол Веронада мұғалім, Падуада математика профессоры, ал Брешиада риторика және философия профессоры болып жұмыс істеген.
He was born on the island of Rab (today part of Croatia), off the coast of Dalmatia, in a noble family of Dalmatian origin. Educated at the Illyrian College at Loreto and at the University of Padua, he entered the Society of Jesus in 1579 and taught mathematics, logic, and rhetoric at Padua and Brescia, Italy. He was educated by the Jesuits in their colleges at Loreto and Padua, and is supposed by some to have joined the Society; the more usual opinion, however, is that he was dissuaded from doing so by Cardinal Aldobrandini. For some time he was employed as a teacher at Verona, a professor of mathematics at Padua, and a professor of rhetoric and philosophy at Brescia.
Діни саясат
1596 жылы императордың ықпалымен 1600 жылдың тамызында Хорватиядағы Сень және Модруш епископы болып тағайындалды, ал 1602 жылдың қарашасында Сплит архиепископтығына ауыстырылды. Оның шіркеуді реформалауға жасаған тырабы көп кешікпей оны қарасты епископтарымен қақтығысқа түсірді; ал папалық соттың митрополит ретіндегі оның құқықтарына араласуы, Папалық пен Венеция арасындағы жанжалдың күшеюімен бірге, оның жағдайын шыдамсыз етті. Оның өзінің кешірімін білдірген Consilium profectionis еңбегінде осылай баяндалған, сонымен қатар ол осы қиындықтардың нәтижесінде шіркеу құқығын, шіркеу тарихын және догматикалық теологияны зерттеуге түрткілгенін айтады. Бұл зерттеулер оны нағыз католик шіркеуінің идеалдарына деген сүйіспеншілігінде нығайтқанмен, папалық жүйенің оған жақындаса алмайтынына көндірді. Оның мақтандығы, ашкөздігі және шаршағыштығы көп ұзамай оның ағылшын достарынан айырды; Принц Чарльздың испандық үйленуі оны Англиядағы лауазымының қауіпсіздігі туралы алаңдатты, ал Папа Григорий XV-нің сайлануы (9 ақпан 1621 ж.) Англиядағы католик дипломаттары арқылы Римге қайта оралу ниетін білдіруге мүмкіндік берді. Де Доминистің өз ниетін жариялауы (16 қаңтар 1622 ж.) патшаның ашуын оятып, Риммен заңсыз хат алмасу ісі бойынша Жұлдызды палатада іс қозғалды. Ақырында оған кетуге рұқсат берілді, бірақ оның жинаған ақшасы патшаның адамы тарапынан тәркіленді және тек патшаға жеке шағым жасағаннан кейін ғана қайтарылды.
In 1596 he was, through imperial influence, appointed Bishop of Senj and Modruš in Croatia in August 1600, and transferred in November 1602 to the archiepiscopal see of Split. His endeavors to reform the church soon brought him into conflict with his suffragans; and the interference of the papal court with his rights as metropolitan, an attitude intensified by the quarrel between the Papacy and Venice, made his position intolerable. This, at any rate, is the account given in his own apology, the Consilium profectionis in which he also states that it was these troubles that led him to those researches into ecclesiastical law, church history, and dogmatic theology, which, while confirming him in his love for the ideal of the true Catholic Church, convinced him that the papal system was far from approximating to it. His vanity, avarice, and irascibility soon lost him his English friends; the projected Spanish marriage of Prince Charles made him anxious about the security of his position in England, and the election of Pope Gregory XV (9 February 1621) furnished him with an occasion of intimating, through Catholic diplomatists in England, his wish to return to Rome. The king's anger was aroused when De Dominis announced his intention (16 January 1622), and Star Chamber proceedings for illegal correspondence with Rome were threatened. Eventually he was allowed to depart, but his chests of hoarded money were seized by the king's men, and only restored in response to a piteous personal appeal to the king.
Римге қайта оралу
Англиядан шыққаннан кейін, оның ағылшын шіркеуіне жасаған шабуылдары, Рим папасына қарсы шабуылдарымен бірдей күшті болды. «Sui Reditus ex Anglia Consilium» (Париж, 1623) еңбегінде ол бұрынғы «Consilium Profectionis» (Лондон, 1616) еңбегінде жазғандарын түгел қайтарып алып, Римге қарсы айтқандарының бәрінде әдейі жалғандыққа барыпты деді. Брюссельде алты ай тұрғаннан кейін Римге кетіп, онда Рим папасы тағайындаған зейнетақымен өмір сүрді. 8 шілдеде 1623 жылы Рим папасы Григорий XV қайтыс болғаннан кейін зейнетақысы тоқтатылып, ашу оның тілін шешіп алды. Инквизициямен қақтығысқа түсіп, ол қайтадан діннен тайғандықтан еретик деп жарияланды және Сант-Анжело бекінісіне қамалды. 1624 жылдың қыркүйегінде табиғи себептерден қайтыс болды. Бірақ тіпті өлімі де оның ісіне нүкте қоймады. Оның ісі қайтыс болғаннан кейін де жалғасты, ал 1624 жылдың 20 желтоқсанында Санта-Мария-спра-Минерва шіркеуінде оның мәйітіне үкім оқылды. Оның ересі анық деп жарияланды, және Инквизицияның бұйрығымен оның денесі табуттан шығарылып, Рим көшелерімен сүйретіліп, 21 желтоқсанда 1624 жылы Campo di Fiore алаңында өзінің еңбектерімен бірге жанып кетті. Анық бір ирония, оның «Reditus consilium» еңбегінің жариялануы Рим папасының дүниелік биліктерден жоғары тұруын сөзсіз жақтауы себепті Венецияда тыйым салынды. Теолог және дін қызметкері ретінде Доминис толық беделсіздікке ұшырады, ал ғылымда ол гөрі әлдеқайда табысты болды.
Once out of England, his attacks upon the English Church were as violent as had been those on the Papacy, and in Sui Reditus ex Anglia Consilium (Paris, 1623) he recanted all he had written in his Consilium Profectionis (London, 1616), declaring that he had deliberately lied in all that he had said against Rome. After a stay of six months in Brussels he proceeded to Rome, where he lived on a pension assigned him by the Pope. On the death of Pope Gregory XV on 8 July 1623 the pension ceased, and irritation loosened his tongue. Coming into conflict with the Inquisition he was declared a relapsed heretic and was confined to the Castel Sant'Angelo. He there died a natural death in September 1624. Even his death did not end his trial. His case was continued after his death, and on 20 December 1624 judgment was pronounced over his corpse in the Church of Santa Maria sopra Minerva. His heresy was declared manifest, and by order of the Inquisition his body was taken from the coffin, dragged through the streets of Rome, and publicly burned in the Campo di Fiore together with his works, on 21 December 1624. By a strange irony, the publication of his Reditus consilium was subsequently forbidden in Venice because of its uncompromising advocacy of the supremacy of the Pope over the temporal powers. As a theologian and an ecclesiastic Dominis was thoroughly discredited; as a man of science he was more happy.
Өкілдіктер
Де Доминис Томас Миддлтонның 1624 жылғы "Шахмат ойыны" пьесасында пародияланды. Ол өзіне тиімді келетін сайын дінін ауыстыратын циник "Спалатоның жуан епископы" ретінде суреттеледі.
De Dominis was caricatured in Thomas Middleton's 1624 play A Game at Chess. He is portrayed as the cynical 'Fat Bishop of Spalato' who changes faiths as much as it suits him.