Атвутердің далақұсы (Tympanuchus cupido attwateri) – Техас пен Луизианадағы жоғалуға жақын далақұсының сирек кездесетін түрі. Сипаттамасы, өлшемдері, ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құстың түршесі
Subspecies of bird
Этвутердің дала бөденесі (Tympanuchus cupido attwateri) – АҚШ-тың Техас штатының жағалау аймағында және бұрын Луизиана штатында табиғи ортада өсетін, қазіргі кезде өте сирек кездесетін үлкен дала бөденесінің түршесі.
Attwater's prairie chicken (Tympanuchus cupido attwateri) is a highly endangered subspecies of the greater prairie chicken that is native to coastal Texas and formerly Louisiana in the United States.
Сипаттама
Аттуотердің далалық тауығы 17–18 дюйм (43–45,5 см) өлшемде болады және салмағы шамамен 1,5–2,0 фунт (0,7–0,9 кг) аралығында. Оның қанаттарының ені 70 см. Бұл үйректердің денесінің үсті, бүйірлері мен астыңғы жағы қара қоңыр және сары ақ түсті тік жолақтармен өрнектелген. Бұл түр жыныстық диморфизмді көрсетеді, аталықтарында құлақ сияқты көрінетін құрылымдарды құрап тұратын созылған қауырсындары болады. Аталықтың мойнының екі жағында да жарқыраған қызғылт немесе алтын түсті ауа қапшығы бар, оны ол көбейтілу кезінде ісіреді. Олардың өмір сүру ұзақтығы 2–5 жылды құрайды.
Attwater's prairie chicken measures 17–18 in (43 45.5 cm) and weighs roughly 1.5 to 2.0 lb (0.7 to 0.9 kg). It has a 28 in (70 cm) wingspan. These grouse have strong vertical bars of dark brown and buff white pattern over the mantle, flanks, and underparts. The species exhibits sexual dimorphism, with the males having elongated feathers, called pinnae, erected to form what looks like ear like structures. The male also has as a bright orange or golden air sac on either side of his neck, which he inflates during mating displays. They have a lifespan of 2–5 years.
Тұрғылықты жері мен таралу аймағы
T. c. attwateri Батыс шығанақтың жағалау шалғынды далаларына ендемик. Оның тарихи ареалы Луизианадағы Байо-Тешеден Техастағы Нуэсес өзеніне дейін, және мүмкін Мексиканың Тамаулипас штатына дейін оңтүстікке қарай, сондай-ақ 121 км (75 миль) ішке дейін созылған. Бұл 24 000 км² аумақты қамтыды.
T. c. attwateri is endemic to the Western Gulf coastal grasslands. Its range historically stretched west from Bayou Teche in Louisiana to the Nueces River in Texas, possibly as far south as Tamaulipas, Mexico, and inland for 75 mile (121 km). This covered an area of 6 million acres (24,000 km2).
Көбею
Құстың үйіршік құру кезеңін қаңтардан мамырдың ортасына дейін, әсіресе наурыздың ортасында байқауға болады. Осы кезде құстар шағын топтарға бірігіп, қысқа шөпте, шөпсіз жерде немесе төбелі аймақтарда жұптасу үшін жиналады. Бұл аймақ "лек" немесе "өсіп келе жатқан жер" деп аталады. Осы аймақтарда ұрғашы құстар аталықтарды бақылап, өз жұптасын таңдайды. Аталық мойнындағы қапты қабындырып, ерекше "уу-уу" дыбысын шығарып, ұрғашы құстың назарын аударуға тырысады. Солтүстік Америка жазықтарындағы үндістердің дәстүрлі билерінің кейбіреулері осы үйіршік құру кезеңіне негізделген. Көктемнің соңында аналықтар жердегі ұяларға 10-14 жұмыртқа салады, оларды биік шөп арасында жасырады. Жұмыртқалар шамамен 26 күннен кейін жарылады. Он жұмыртқаның тек үш-төртін ғана жарылып, қалғандары жыртқыштардың шабуылынан жоғалады. Балапандар аналық құспен шамамен алты апта бойы бірге болады.
The mating display can be seen January through mid May, peaking in mid March, when the birds gather in small groups on short grass, bare ground, or hilly areas to choose a mate. This area is called a lek or "booming ground." In these areas, the females watch the males and choose their mate. The male emits a booming, "woo woo" sound from his neck sack, causing it to inflate, and struts around to attract a female. Some of the traditional dances of the North American Plains Indians are based on this booming display. In late spring, the hens lay 10 to 14 eggs in nests on the ground, hidden in tall grass. The eggs hatch about 26 days later. Only about 3 in 10 eggs hatch and the others are lost to predators. The chicks stay with the hen for about six weeks.
Тамақ және жыртқыш
Бұл түрдің тамақтануы әртүрлі, олар шөп шоқтарын, гүлдердің гүлшошаларын, тұқымдарды және шегірткелер сияқты жәндіктерді жейді. Олардың кәсіпқойларына бүркіттер, сұрғырлар, койоттар, егермендер, түлкілер, скунстар, опоссумдар және жыландар жатады. Балапандар су тасқынына осал.
This species has a diverse diet, eating grass shoots, petals of flowers, seeds, and insects such as grasshoppers. Their predators include hawks, owls, coyotes, raccoons, skunks, opossums, and snakes. Chicks are susceptible to flooding.
Қорғау
1900 жылы жағалаудағы шалғынды далаларда 1 миллионға жуық Аттуотердің далалық тауықтары мекен еткен. Сол кезден бері T. sebifera жағалау шалғындарына белсенді түрде еніп, бұрынғыдай далалық шөптер мен гүлді өсімдіктердің әртүрлі құрамын, биотикалық және абиотикалық экожүйе процестерін өзгеретін тығыз, жартылай біртекті егістіктермен ығыстырды. Жағалаудағы далалар ескі дүние шөптері сияқты бөгетсіз өсетін шөптердің енуімен де азайды, олар монокультура жасайды және жергілікті шалғындардың құрылымын өзгертеді. Қала құрылысы да мекендеу орындарының жойылуына себепкер болды. Соңғы 100 жылдағы осы өзгерістердің нәтижесінде, Аттуотердің далалық тауығы бір кезде гүлдеген далалық экожүйесі қазірде шашыраңқы, кішкентай участаларда ғана сақталған, олардың болашағы күмәнді. Бұрын бизондар жайылып, найзағайдан туған өрттер бұталарды азайтатын жазықтарда, құстар қалың өсімдіктердің арасынан өтуге қиналады. Экожүйедегі басқа да, көзге көрінбейтін өзгерістер де әсер еткен болуы мүмкін. 1937 жылғы зерттеуде Техас штатының төрт округінде 8700-ге жуық Аттуотердің далалық тауығы қалғандығы тіркелді. Аттуотердің далалық тауығы 1967 жылдың наурыз айынан бастап, жабайы табиғатта 1070 құс қалғаннан кейін, жойылуға жақын түрлер тізіміне енгізілді. 2003 жылы олардың саны 50-ден асты. 1999 жылы Табиғатты қорғау қоры Техас штатындағы қорына тиесілі жерлердегі негізгі көбейту орындарына жақын жерде жаңа бұрғылауға рұқсат берді. Кейбір ұйымдар, соның ішінде Жабайы табиғат қоғамы, бұл шешім сол жердегі далалық тауықтарға зиян келтірді деп санайды. 1998 жылы 36 болған далалық тауықтардың саны 2003 жылы 16-ға дейін азайды. Абилин зообағы және Колдуэлл зообағы (Тайлер, ТХ) осы бағдарламаға қатысты. Хьюстон зообағымен серіктестік арқылы тұтқындықта өсірілген құстар NASA-ның Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығының Clear Lake маңында орналасқан. 2016 жылы көктемгі су тасқынынан кейін популяция 42 құсқа дейін азайды, нәтижесінде жұмыртқалардың барлық ұрпағы жойылды. 2017 жылы болған «Харви» дауылы одан да ауыр салдарға әкелді, кем дегенде 32 құс өлген болуы мүмкін, ал дауылдан кейінгі зерттеуде тек бес аналық құс табылды. Алайда, 2018 жылдың көктемінде жабайы популяцияның саны 12 құсқа жететіні болжамдалды. 2019 жылдың ақпан айына қарай, Хьюстон зообағы өткен жылы көптеген құстарды босатып, жабайы популяцияның саны 200-ге жуық болды. Содан бері жабайы популяцияның саны қайтадан азайды. Сол жылдың соңындағы санақ бойынша 108 құс қалды, ал 2021 жылдың ақпан айындағы есепте 100-ден аз құс тіркелді.
In 1900, up to 1,000,000 Attwater's prairie chickens inhabited the coastal grasslands. Since that time, T. sebifera has proven to be an aggressive invader of the coastal grasslands, where it displaces the diverse native plant assemblage that was dominated by prairie grasses and forbs with dense, near monospecific stands that significantly alter biotic and abiotic ecosystem processes. Coastal prairies have also declined with the invasion of non native grasses such as Old World bluestems which create monocultures and change the structure of native grasslands. Urbanization has further contributed to habitat loss. As a result of these changes over the last 100 years, the grassland ecosystem where Attwater's prairie chicken once thrived exists in small, scattered patches whose continued existence is threatened. Where once grazing plains bison and periodic wildfires due to lightning reduced brush, the birds now have difficulty making their way through thick undergrowth. Other, less apparent changes in the ecosystem possibly have had an effect as well. A 1937 study recorded about 8,700 Attwater's prairie chickens remaining in four Texas counties. Attwater's prairie chicken has been on the endangered species list since March 1967 when an estimated 1,070 birds were left in the wild. By 2003, fewer than 50 birds remained in the wild. In 1999, The Nature Conservancy decided to permit new drilling close to primary breeding grounds on Texas land owned by the Conservancy. That harmed the prairie chicken population at that location in the view of some organizations, including the Wildlife Society. The number of Attwater's prairie chickens nesting on the land owned by the Conservancy fell from 36 in 1998 to 16 in 2003. Abilene Zoo, and Caldwell Zoo (Tyler, TX). Through a partnership with the Houston Zoo, a captive breeding flock is residing on the grounds of the NASA Lyndon B. Johnson Space Center near Clear Lake. In 2016, the population declined to 42 birds following heavy spring floods, which wiped out an entire generation of eggs. Hurricane Harvey in 2017 was even more disastrous, likely killing at least 32 birds, with only five females found during the post hurricane survey of the area. However, in the spring of 2018, the estimated wild population was 12. As of February 2019, with the Houston Zoo having released many individuals the previous year, the wild population was around 200. Since then, the wild population has decreased again. A count done later that year indicated only 108 birds remaining and a report from February 2021 stated fewer than 100.
Танымал мәдениетте
2023 жылы Аттуотердің далалық тауығы Джоэл Сарторедің «Фото Арк» фотожобасына негізделген, Құрлықтағы сирек кездесетін түрлер жинағының бөлігі ретінде АҚШ Пошта қызметінің мәңгілік маркасында бейнеленді. Марканың таныстырылуы Оңтүстік Дакота штатының Уолл қаласындағы Ұлттық шабындықтар келушілер орталығында өткізілген салтанатты шарада болды.
In 2023 Attwater's prairie chicken was featured on a United States Postal Service Forever stamp as part of the Endangered Species set, based on a photograph from Joel Sartore's Photo Ark. The stamp was dedicated at a ceremony at the National Grasslands Visitor Center in Wall, South Dakota.