Кіріспе
Анд құдайлары Инка мифологиясында Мама Окло, немесе дәлірек айтқанда Мама Уклу, ана және құнарлылық құдайы ретінде қасиетті саналған. Бір аңыз бойынша ол Инти мен Мама Килланың қызы, ал екіншісінде Виракоча (Виракуча) мен Мама Кучаның қызы болған. Барлық аңызда да ол Манко Капақтың (Манку Капак) үлкен әпкесі және әйелі болып, оның қасында Куско қаласын салған. Кейбір нұсқаларда оның Синчи Рока деген ұлы болған, бірақ Манко Капактан кейінгі барлық инка билеушілері олардың ұрпақтары деп есептелген. Көптеген әңгімелерде Инти Мама Окло мен Манко Капақты инка халқына білімдерін кеңейту үшін жіберген, себебі ол олардың нашар өмір сүріп жатқанын көрген. Олардың жаратылуынан кейін көптеген аңыздарда олар міндеттерін орындау үшін тамаша жерді табу үшін саяхатқа шығып, Инти екі баласына берген алтын таяқ жерге сіңген кезде оны тапқандарын білген. Таяқ сіңгеннен кейін, олар инка халқын біліммен тәрбиелеуге кірісті; бірге олар халқына үй салуды үйретті, ал Мама Окло инка әйелдеріне жіп иру, тігу және шаруашылық жұмыстарын үйретті.
In Inca mythology, Mama Ocllo, or more precisely Mama Uqllu, was deified as a mother and fertility goddess. In one legend she was a daughter of Inti and Mama Killa, and in another the daughter of Viracocha (Wiraqucha) and Mama Qucha. In all of them she was the older sister and wife of Manco Cápac (Manqu Qhapaq), whom she established the city of Cusco with. In some variations, she also had a son with him, Sinchi Roca, though all Incan rulers after Manco Cápac were believed to be their descendants. According to most stories, Mama Occlo and Manco Cápac were sent by Inti to help the Inca by expanding their knowledge after he saw how poorly they were living. After their creation, most legends state they began journeying to find the perfect location to begin their task, and would know when they found it when the golden rod Inti had given both his children sunk into the ground. Once the rod had sunk, they began educating the Inca people; together they taught the people to better construct homes; Mama Ocllo taught the Inca women the art of spinning thread, sewing, and household duties.
Шығу тегі
Мама Оклоның тегі туралы әртүрлі нұсқалар бар. Ең көп таралған нұсқа бойынша, Инти оларды жаратқаннан кейін Мама Окло, Манко Капакпен бірге Титикака көліндегі аралдан немесе үңгірден пайда болған. Бірақ, кейбір балама нұсқаларда олардың қалған туыстары мен он ayllu де көлден шығып, біраз уақытқа дейін бірге саяхаттайды. Кейбір мәліметтерде Мама Окло мен Манко Капак – Инти мен Айдың балалары делінеді. Тағы бір деректе Мама Окло мен оның туыстарының барлығы Интидің күшімен жаратылғандығы айтылады, бірақ бұл жолы олар Пакариктамбо үңгіріндегі үш терезеден шығып, қоныстануға тиіс жерге жеткенде, жерді тебу үшін таяқ емес, белгі берілді.
Кусконың құрылуы
Аңыз бойынша, Мама Окло мен Манко Капакқа күнге табынуға лайықты жер табуға көмектесетін алтын шыбық берілді. Саяхаттарынан кейін, олар бір ойпатқа түсті. Олар өздерімен әкелген алтын шыбық топыраққа батып, жоғалып кеткеннен кейін Куско қаласын салуға бекінді. Сосын олар адамдарды жинап, қалаға жеткізді. Оларға адамгершілік жолдары үйретілді және халықты тамақ табуға және үй салуға қабілеттілерге сәйкес бөліп алды.