Кіріспе
Коммунистікке қарсы үкіметтік емес ұйым – Дүниежүзілік бостандық және демократия лигасы (WLFD) – антикоммунистік саясатшылар мен топтардың халықаралық үкіметтік емес ұйымы. Ол 1952 жылы Қытай Республикасының басшысы Чан Кай-шек (алғашқыда материктік Қытайда, 1949 жылдан кейін Тайваньда) және отставкадағы генерал Чарльз А. Уиллоубидың бастамасымен Дүниежүзілік антикоммунистік лига (ДАКЛ) ретінде құрылды. Бұл лига көбінесе оңшыл авторитарлық идеологияны ұстанатын адамдар мен ұйымдарды біріктірді және Шығыс Азия мен Латын Америкасының оңшыл авторитарлық режимдерінің қолдауымен жұмыс істеді. Суық соғыс кезеңінде ДАКЛ антикоммунистік және кеңеске қарсы ұстанымдарды белсенді түрде қолдады. 1990 жылы ұйым қазіргі атауын алды, бірақ өзінің дәстүрлерін және бұрынғы байланыстарын сақтап қалды. Оның құрамында 100-ден астам елдің өкілдері бар және сегіз аймақтық бөлімшесі бар. Штаб-пәтері Тайбэй қаласында (Тайвань) орналасқан.
The World League for Freedom and Democracy (WLFD) is an international non governmental organization of anti communist politicians and groups. It was founded in 1952 as the World Anti Communist League (WACL) under the initiative of Chiang Kai shek, leader of the Republic of China (First on Mainland China, after 1949 on Taiwan) and retired General Charles A. Willoughby that united mostly right wing authoritarian people and organizations, and acted with the support of the right wing authoritarian regimes of East Asia and Latin America. During the Cold War, WACL actively participated in anti communist and anti Soviet positions. In 1990, the organization changed to its current name, but has preserved its traditions and former ties. It unites representatives from more than 100 countries and has eight regional divisions. It has its headquarters in Taipei, Taiwan.
Тарих
WLFD Азия халықтарының антикоммунистік лигасынан туындады. Қытай Республикасының (ҚР) Тайваньдағы Чан Кай-Шек, Филиппин Республикасының Эльпидио Кирино және Корея Республикасының Сингман Рие 1954 жылғы 15 маусымда Корея Республикасының (ҚР) соғыс кезіндегі астанасы болған Цзиньхэ қаласында Азия халықтарының антикоммунистік лигасы (АХАЛ) құрды. Лиганың алғашқы бас конференциясы сол қалада антикоммунизм идеясын қолдау мақсатында өткізілді. Оңтүстік Вьетнам, Таиланд, Окинава, Жапония, Гонконг және Макао сияқты басқа да қатысушы мемлекеттер өкілдерін жіберді.
Азия-Тынық мұхит аймағы бостандық және демократия лигасы
Азия-Тынық мұхиты бостандық және демократия лигасы (APLFD) 1954 жылы Оңтүстік Кореяның Чиньхэ қаласында Филиппин, Оңтүстік Корея және Тайвань (Қытай Республикасы ретінде) үкіметтерінің қолдауымен Азия халықтарының коммунизмге қарсы лигасы ретінде құрылды. APLFD – аймақтағы бейбітшілік пен өркендеу үшін азиялықтар арасындағы алмасуды қамтамасыз ететін коммерциялық емес халықаралық ұйым. APLFD сол жылы және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін 1954 жылы Оңтүстік-Шығыс Азия шартты ұйымының (SEATO) немесе Манила шартының құрылуымен бірдей халықаралық жағдайда құрылды. Дегенмен, SEATO (1954–1977) Азиядағы НАТО сияқты болса, APLFD – идеялар, нанымдар және достық арқылы бейбітшілік пен өркендеуді қамтамасыз етуге тырысатын халықтық ұйым. Азия халықтарының коммунизмге қарсы лигасының (APACL) құрылғаннан кейін Қытай Республикасы үкіметі екінші конференцияны ұйымдастыруға кірісті және 1 шілдеде 1954 жылы APACL-дің Қытай Республикасы бөлімшесін құру үшін Тайбэй қаласын таңдады. Бұл бөлімшенің алғашқы президенті болып Қытай Республикасының қытай босқындарына көмек көрсету қауымдастығының президенті Ку Ченг Канг тағайындалды. Кезеңдер бойынша Қытай Республикасы бөлімшесінің президенттері Клемент Ч. П. Чанг, Чао Цзе чи, Яо Эн чи және Цэн Юнг Чун болды. 2013 жылғы мәліметтер бойынша президент – Яо Эн чи, Қытай Республикасының Заң шығарушы Юаньның (Парламент) бұрынғы вице-президенті және сонымен қатар Қытай Республикасы Президентінің Тайвань бойынша аға кеңесшісі.
Дүниежүзілік антикоммунистік лига
1966 жылы АПАКЛ мүшелерінің саны Азия, Австралия және Африкада 27-ге жетті. 1966 жылғы 3 қарашада Сеулде өткен 12-ші конференцияда осы ұйымды кеңейтуді талқылау үшін он бес мүшеден тұратын комитет құрылды. Комитет ақырында APACL, аймақтық ұйымдар мен халықаралық антикоммунистік ұйымды қамтитын жаңа антикоммунистік ұйым құруға келісім берді. 1966 жылғы 7 қарашада делегаттар пленарлық сессияда «Әлемдік антикоммунистік лиганың хартасын» қабылдады. Сондай-ақ, Қытай Республикасы бөлімшесінің алғашқы Бас конференцияны ұйымдастыруға жауапты екені шешілді. 8 тарау мен 32 баптан тұратын Әлемдік антикоммунистік лиганың (ААЛ) хартасы 1967 жылғы 1 сәуірде күшіне енді. Онда ААЛ алты аймақта өзінің аймақтық ұйымдарын дереу құруы керек екені көрсетілді: Азия (қазір Азия-Тынық мұхиты еркіндік және демократия лигасы), Таяу Шығыс (қазір Таяу Шығыс ынтымақтастық кеңесі), Африка (қазір Африка еркіндік және демократия ұйымы), Еуропа (қазір Әлемдік еркіндік үшін Еуропа кеңесі), Солтүстік Америка (қазір Солтүстік Америка еркіндік және демократия федерациясы) және Латын Америкасы (қазір Латын Америкасы демократиялық ұйымдары федерациясы). Азия аймағындағы ұйым Әлемдік лиганың миссиясын ілгерілетуде басты күш болды.
Атауын өзгерту
Кеңес Одағының ыдырауы мен «суық соғыстың» аяқталуынан кейін дүниежүзілік саяси өзгерістерге бейімделу және қатарға көбірек адамдарды тарту мақсатында, WACL 1990 жылғы 23 шілдеде Брюссель қаласында (Бельгия) өзінің 22-ші Бас конференциясын өткізді. Конференция делегаттары ұйымның атауын «Әлемдік бостандық және демократия лигасы» (WLFD) деп өзгерту туралы шешім қабылдады. Бұл шешім 1991 жылғы 1 қаңтардан күшіне енді. 1991 жылғы 21 тамызда WLFD жаңа атауымен Сан-Хосе қаласында (Коста-Рика) 23-ші Бас конференциясын өткізді. Коста-Рика президенті Рафаэль Анхель Кальдерон Фурнье және Латын Америкасының алты елінің вице-президенттері сөз сөйледі. Конференцияда Лига президенттігін құру туралы шешім қабылданды. Бұл жаңа лауазым WLFD-ның басшылық орталығын көрсетуге, сондай-ақ WLFD қызметін ұйымдастыруға жауапкершілікті жүктеуге арналған еді. WLFD-ның Қытай Республикасы бөлімшесінің президенті Чао Цзе-чи WLFD-ның бірінші президенті болып сайланды және 1995 жылы қайта сайланды. Бас хатшы қызметіне Оңтүстік Корея азаматы У Чэ Сун тағайындалды. 2006 жылғы 19 қаңтарда 34-ші Бас конференцияда WLFD жарғысына түзетулер енгізілді. Түзетулерге сәйкес, Лига президенті «Лиганың жоғары лауазымды тұлғасы» болып табылады, Лиганы өкілдік етеді және жарғыға сәйкес Лиганың жұмысын және дамуын бақылайды. WLFD-ның бұрынғы жарғысына сәйкес, Лига президенті «Лига басшысы» болып есептелді және Лиганы өкілдік етті. Ол жарғыға сәйкес Лиганың жұмысын және дамуын бақылауға міндетті болды. WLFD жарғысына сәйкес, Лига президенті Лиганың Атқару кеңесінің мүшелерінен сайланады және олардың арасынан таңдалады. Сайлау қорытындысы Бас конференцияға хабарланады. Президент төрт жылдық мерзімге сайланады және қайта сайлануға құқылы. 2000 жылғы қазан айында Нью-Йоркте өткен Атқару кеңесінің отырысында кеңес мүшелерінің барлығы WLFD Қытай Республикасы бөлімшесінің президенті Яо Энчиді Лиганың үшінші президенті етіп бекітті. Атқару кеңесі сондай-ақ төрт вице-президент және екі бас хатшының орынбасары сияқты бірнеше лауазымды қосу үшін жарғыға өзгерістер енгізді. Атқару кеңесінің бұл шешімі 2001 жылғы 13 қаңтарда Тайбэйде өткен 31-ші WLFD Бас конференциясында мүшелер тарапынан расталды. Президент Яо Энчи 2003 жылғы 20 желтоқсанда Австралияның Мельбурн қаласында өткен 33-ші WLFD Бас конференциясында Лига президенті қызметіне қайта сайланды. Гер Ён Куанг Лиганың Бас хатшысы болып тағайындалды. 2008 жылғы 1 тамызда Гер отставкаға кетті, оның орнына Қытай Республикасы Заң шығарушы жиналысының (Парламент) вице-президенті Цэн Юнг Чуанның парламенттік көмекшісі Хси Вэнь Хуан келді. 2013 жылғы 23 қаңтарда Хсие отставкаға кетті, оның орнына Чжоу Юджен тағайындалды.
Мүшелік
Жарғыға сәйкес, Лиганың мақсаттарына қолдау білдірген ұлттық, аймақтық немесе халықаралық ұйымдар мүшелікке қабілетті. Мүшелік тұрақты мүшелерден, дауыс беру құқығымен, және дауыс беру құқығы жоқ серіктес мүшелерден тұрады. Азия-Тынық мұхиты бостандық және демократия лигасы (APLFD) 1954 жылы Азия халықтарының коммунизмге қарсы лигасы ретінде құрылды. APLFD хатшылығы алғаш рет 1957 жылы Вьетнамның Сайгон қаласында құрылды; кейін 1964 жылы Манилаға көшірілді. Үш жыл өткен соң, хатшылық 1975 жылы Сайгонға қайта оралды, одан кейін қала құлап кетті. Біраз келісімдер мен қаулыдан кейін APLFD хатшылығы 1976 жылы Тайбэйде (Тайвань) қайта құрылды және осы күнгей дейін белсенді қызметін жүргізуде. 1983 жылы Фиджиде өткен конференцияда ол Азия-Тынық мұхиты демократиялық лигасы деп атауын өзгертті. Даниялық WACL басшысы – муниципалды саясаткер Эрик Диссинг. Француз бөлімін Сюзанна Лабин басқарды. 2012 жылдан бастап Германия бөлімшесінің президенті Аксель Фишер болды. Швецияда 1967 жылы WACL бөлімі құрылды. Швеция ұйымы эмигрант эстондықтардың жоғары деңгейде қатысуымен ерекшеленді. 1960-шы жылдардың соңындағы мүше ұйымдардың арасында Демократиялық Альянс, Балтық комитеті, Солтүстік соғысы және БҰҰ ардагерлері қауымдастығы, сондай-ақ Азат Азия комитеті болды. Швецияның Ұлттық лигасы да біраз уақыт бойы осы ұйыммен байланыста болды. Швеция төрағалары: Биргер Нерман (1967–70), Арво Хорм (1970–1984), Биргер Хагард (1984–88) және Аке Й. Эк (1988–2011).
Даулар
1978 жылы WACL-дің британдық бөлімшесін басқарған британдық антикоммунистік белсенді Джеффри Стюарт Смит, көпшілікке жарияланған тазалау шараларына қарамастан, "Әлемдік антикоммунистік лига көбінесе нацистер, фашистер, антисемиттер, жалғандық сатушылар, қатыгез нәсілшілдер және жемқор өзімшілдерден тұрады. Ол антисемиттік халықаралық ұйымға айналды" деді. 1978 жылы Роджер Пирсон WACL-дің әлемдік төрағасы болды. Пирсон Вашингтон Пост газетінде нео-нацистік байланыстары бар деп сипатталды, ал дереккөздердің мәліметінше, 1978 жылы The Washington Post газетінде WACL-ді сынаған және Пирсонның өте оңшыл саясатын айыптаған мақаладан кейін ол WACL-ден қуылды немесе кем дегенде Дүниежүзілік төрағалық лауазымынан кетуге мәжбүр болды. WACL-дің АҚШ бөлімшесі – Дүниежүзілік бостандық үшін АҚШ кеңесі (USCWF) 1981 жылы генерал-майор Джон К. Синглауб құрды. Синглауб бұрынғыда Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Оңтүстік Кореядағы американдық күштердің штаб бастығы болған, бірақ 1977 жылы АҚШ президенті Джимми Картер оның Корей түбегіндегі әскер санын азайту туралы Картердің шешімін жария түрде сынағаны үшін қызметтен босатылды. Синглауб 1980 жылы WACL мүшесі болды және оның АҚШ бөлімшесінің президенті болып тағайындалды, ол – Дүниежүзілік бостандық үшін АҚШ кеңесі. Бұл бөлімше 1980 жылдары Иран-Контра ісіне қатысқан Никарагуалық партизандарды қолдаған кезде дау тудырды. USCWF және WACL осы элементтерді тазарту жұмыстарын жүргізіп, ADL байқаушыларын конференцияларын бақылауға шақырды; 1985 жылы Жамандауға қарсы лига "1981 жылдан бері ұйымнан нәсілшілдер мен антисемиттерді тазартуда маңызды прогресс жасалғанына қанағаттанамыз" деп мәлімдеді. 1980 жылдардың ортасында WACL Оңтүстік Африка, Орталық Америка, Ауғанстан және Алыс Шығыстағы антикоммунистік көтерілісшілерге қару-жарақ жеткізіп отырған деген күдік туды. 1980 жылдары WACL Латын Америкасында, әсіресе Никарагуадағы Контра күштеріне көмек көрсету арқылы белсенділік танытты. Осы кезеңде WACL нео-нацистер, соғыс қылмыскерлері және өлім отрядтарымен және кісі өлтірулермен байланысы бар адамдардың қатысуына байланысты сынға ұшырады, сондай-ақ Мозамбиктегі Мозамбик Ұлттық Қарсылық қозғалысын (RENAMO) қолдағаны үшін де айыпталды. Әлемдік антикоммунистік лигасы жыл сайынғы конференцияларын әлемнің әртүрлі жерлерінде өткізді. Көптеген топтар қатысты, соның ішінде Рев. Сун Мён Мунның Біріктіру шіркеуі де болды. WACL сонымен қатар көптеген АҚШ конгрессмендерінің, әсіресе 2008 жылғы президенттікке кандидат болған сенатор Джон Маккейннің (R AZ) қолдауын алды, ол 1980 жылдардың басында Америка Құрама Штаттарының Әлемдік бостандық кеңесі (USCWF) директорлар кеңесінде отырды. Сайлау кезінде оның мүшелігі туралы сөз болғанда, Маккейн 1984 жылы кеңестен кеткенін және 1986 жылы өз атын ұйымның қағазынан алып тастауды сұрағанын айтты, бірақ Америка Құрама Штаттарының Әлемдік бостандық кеңесінен Маккейннің отставкаға кеткеніне немесе атын алып тастауды сұрағанына ешқандай дәлел жоқ.