Қарсы бағытта жүруге арналған қатарлар

Кіріспе

Көлік қозғалысы екі бағытта жүруге рұқсат етілген жолақ.

Кері жолақ (немесе бағыт өзгертілетін жолақ) – бұл басқарылатын жолақ, онда көлік қозғалысы белгілі бір жағдайларға байланысты екі бағытта да жүре алады. Әдетте, бұл жолақтар жоғары орналасқан бағдаршамдар мен жарықтандырылған жол белгілері арқылы жүргізушілерге қай жолақтың ашық немесе жабық екенін хабарлап, сағаттарда көлік қозғалысын жақсартуға арналған. Кері жолақтар тоннельдерде, көпірлерде және олардың жанындағы жолдарда да жиі кездеседі, тіпті жолақтар көлік ағынының қалыпты өзгеруіне байланысты үнемі бағытын өзгерте бермейді. Жолақты басқару жүйесінің болуы, билік органдарына жол құрылысы немесе жол апаттары сияқты ерекше жағдайларда, көлік қозғалысын реттеу үшін жолақтарды жабуға немесе бағытын өзгертуге мүмкіндік береді.

Ағындыларды бөлу

Кейбір соңғы реверсивті жолақтарда рұқсат етілген және рұқсат етілмеген жолақтар арасында физикалық бөлінуді орнату үшін жылжымалы кедергі қолданылады. Кейбір жүйелерде көлік қозғалысы аз кезеңдерде жолдың бір жағынан екінші жағына орталық жолақты ауыстыру үшін бетон кедергі жылжытылады; мысалдарға Сан-Диегодағы бес жолақты Сан-Диего Коронадо шығанағының көпірі, Калифорния, Ванкувердегі Фрейзер өзеніндегі жеті жолақты Алекс Фрейзер көпірі және Жаңа Зеландияның Окленд қаласындағы Уайтемата порты арқылы салынған сегіз жолақты Окленд порты көпірі жатады. Басқа жүйелерде жолға орнатылған немесе кері қайтарылатын пандустан қозғалысты аударатын, кері қайтарылатын конустар немесе тіреулер, немесе кері қайтарылатын қоршаулар пайдаланылады. Алтын қақпа көпірінің алты жолақты екі орталық жолағы реверсивті; олар таңертеңгі сағаттарда оңтүстікке, ал кешкі сағаттарда солтүстікке қарай бағытталған. 2015 жылдың қаңтарында жылжымалы орталық кедергі орнатылғанға дейін, олар жолға орнатылған тік сары белгілермен белгіленген. Көптеген қалалық магистральдарда реверсивті жолақты ұстап тұру үшін толыққандай бөлек жолақтар (және қосылатын пандустар) бар (мұндай конфигурациядағы реверсивті жолақтар көбінесе "экспресс жолақтар" деп аталады). Әдетте, мұндай конфигурацияда қозғалыс бір бағытта немесе екінші бағытта (немесе мүлдем болмайды) жүреді; жолақтар тығын аз кезеңдерде екі жолақты жолға "бөлінбейді". Әдетте, мұндай экспресс-жолақта негізгі жолақтарға қарағанда азырақ түйіскездер болады, және көптеген мұндай жолдарда тек кіретін қозғалыс үшін пандустар, ал шығатын қозғалыс үшін шығулар қарастырылған.

Өту жолақтары

Тарихи тұрғыдан алғанда, "өлім жолағы" термині екі бағытта да озу үшін арналған автомобиль жолының ортасындағы жолақты білдіреді. Ешбір бағыттың да басымдық құқығы жоқ, және екі бағыттың да жолақты озу үшін пайдалануға рұқсат етіледі. Ұқсас схемада үш жолақтан екісі бір бағытта, ал біреуі екінші бағытта болады, бірақ бір жолақты бағыттағы көліктер озу үшін орта сызықты кесіп өтуге рұқсат етіледі. Озу жолақтарын бұрылу жолақтарымен шатастыруға болмайды. Олар сырттан ұқсас болғанымен, озу жолақтары автомобиль жолында озу үшін, ал бұрылу жолақтары көбінесе көшеден тұраққа кіру үшін қолданылады. Еуропада негізінен осылардың орнына 2+1 жолдары енгізілді.

Жолдарды бұру және ортаңғы жолдарды тазалау

Екі жақты жолақтың тағы бір түрі – "екі жақты солға бұрылу жолағы" (TWLT) немесе "орталық солға бұрылу жолағы", ал (оң жақта жүретін елдер үшін) "орталық бұрылу жолағы" немесе "бөлігіш жолақтың бұрылу жолағы", – жолдың ортасындағы бір жолақ, оған екі бағыттан келетін көліктер солға бұрылу үшін тоқтайды. Бұл жолақты әсіресе АҚШ-та, жоғары жылдамдықпен (сағатына 45 миль) қозғалатын және бес немесе одан көп жолақты жолдарда (әдетте әр бағытта екі немесе үш жолақтан және ортада бір бұрылу жолағы) жиі "өлім жолағы" деп атайды, себебі оларда апаттар жиі болады. Алайда, кейбір зерттеулер көрсеткендей, жоғары жылдамдықты төрт жолақты көшелерді үш жолақты көшелерге (әр бағытта бір жолақтан және ортада бір бұрылу жолағы) айналдырып, жылдамдық шегін төмендету арқылы, орталық бұрылу жолағы болғанына қарамастан, қауіпсіздікті жақсартуға болады, өйткені жол-көлік оқиғалары әлдеқайда төмен жылдамдықпен болады. Мұндай жолдар қала маңындағы аудандарда көп кездеседі, ал ауылдық жерлерде сирек, бірақ АҚШ-тағы мемлекетаралық магистральдардың айналма жолдарына жақын дамыған аймақтарда жиі кездеседі. Көптеген жолдар бұрын бөлінген магистральдар болған, бірақ олардың ортаңғы бөлігі бұзылып немесе бұрылу жолағымен алмастырылған. Көптеген төрт жолақты көшелер орталық екі сары сызықты орталық бұрылу жолағы бар үш немесе бес жолақты көшелерге алмастырылуда, себебі орталық жолақ көлік ағынын бұзбайды. Орташа қозғалыс бар маршруттар үшін, төрт жолақты бөлінбеген көшелерді үш жолақты көшелерге айналдыруға болады, олардың ортаңғы жолағы тек бұрылу үшін арналған. Бұл орталық жолақты полиция машиналары, жедел жәрдем және өрт сөндіру машиналары сияқты шұғыл көліктер екі бағытта да қозғалатын көліктердің алдын алу үшін пайдалана алады. Жүргізушілерге мұндай жолда баяу қозғалатын көліктерді озу үшін орталық жолақты пайдалануға рұқсат етілмейді, егер қаржыландыру немесе кеңістік шектеулері болмаса, оны орталық бизнес ауданы мен оның маңындағы көліктер арасындағы үлкен асимметрия кезінде сағаттарда "қозғалыс жолағы" ретінде пайдалануға болады. Солтүстік Каролина штатының Гринвилл қаласының шекарасындағы 13-ші АҚШ тас жолында "орталық жолақта озуға тыйым салынған" деген ескерту белгісі орнатылған.

Another type of center two way lane is a "two way left turn lane" (TWLT) or "center left turn lane", or (for countries that drive on the right) "center turn lane" or "median turn lane", a single lane in the center of the road into which traffic from both directions pulls to make a left turn. This lane is also sometimes called a "suicide lane" for their notorious fatality rates, especially in the United States in settings with high traffic speeds (45 mph), and on roads with five or more lanes (typically two or three lanes in each travel direction with one center turn lane). However, some studies have found that converting high speed four lane streets into three lane streets (one lane of traffic in each direction with a center turn lane) and lowering speed limits can result in improved safety, despite the use of a center turn lane, as traffic collisions occur at far lower speeds. These roads are very common in suburban areas and less common in rural areas, though they are frequent around developed areas near Interstate Highway bypasses in the United States. Many were divided highways before the median was demolished or otherwise replaced by the turn lane. Many four lane streets with a center double yellow line are being phased out in favor of 3 or five lane streets with center turn lanes because the center lane allows for less disruption of traffic flow. For routes with moderate traffic, other movements involve downgrading four lane undivided streets to three lane streets with a turn only center lane. This center lane can be used by emergency vehicles like police cars, ambulance, and fire trucks to avoid traffic traveling in either direction. Drivers are not allowed to use the center lane of such a highway for passing slow moving vehicles, except when funding or space constraints dictate use of it as a rush hour "travel lane" when traffic is largely asymmetric between a central business district and its suburbs. U. S. Route 13 near the Greenville, North Carolina, city limits is a rare instance of a posted warning sign that states "do not pass in center lane".

Жолға бақылау жоқ (немесе аз)

Коннектикут даңғылы, Вашингтон, Колумбия округі. Вашингтондағы Тізбекті көпір. Бетонды қоршауларды жылжыту үшін кедергіні тасымалдау машинасы қолданылады. Джонстон көшесі, Мельбурн. Барлығы бес жолақты, ортаңғы жолақ қайтарылатын. Мельбурн қаласындағы Куинс-роуд. Барлығы бес жолақты, ортаңғы жолақ қайтарылатын. Тасман көпірі, Хобарт. Барлығы бес жолақты, ортаңғы жолақ қайтарылатын. Таңертеңгі сағаттарда үш батысқа, екі шығысқа. Басқа уақытта екі батысқа, үш шығысқа.

Бермуд аралдары

Шығыс Бродвей Фронт-стрит пен Кроу-лейн аралығында, Гамильтонға бағытталған басты маршруттар (барлығы үш жолақ, оның біреуі екі бағытқа да арналған).

Бразилия

Сан-Паулудағы Avenida Radial Leste көбінесе он жолақты (әр бағытта бесеу), бірақ кейбір бөлімдерінде жолақтар саны сәл өзгеше. Жұмыс күндері сағаттарда (таңда және кешке) жол жүру қарқынына байланысты бір немесе екі жолақ кері бағытқа бұрылып, жол тығынын азайтуға көмектеседі. Таңертең шығысқа қарайтын жолақтар батысқа (қала орталығына), ал кешке батысқа қарайтын жолақтар шығысқа (қала шетіне) бұрылады.

Қазақстан

Кральевица маңындағы 102 мемлекеттік тас жолының оңтүстікке қарай Крк көпіріне қарай бағытталған бөлігінде бұрын үш жолақты өтпелі жолақтың комбинациясы, көрінбейтін бұрылыстар және тік құлама болған. Кейіннен ол солтүстікке қарайғы қозғалысты басым ететін өтпелі жолақтың комбинациясына өзгертілді. A6 автожолы 1972 жылы ашылғаннан бастап 2008 жылға дейін 6-шы Oštrovica және 7-ші Kikovica шығулары арасындағы бөлігінде 2+1 конфигурациясын қолданды, содан кейін ол толыққанды автожол стандартына жаңартылды. Жолдың шығыс бағытында екі жолағы, батыс бағытында бір жолағы болды, бірақ жолдың көп бөлігінде батысқа қарай озуға рұқсат болғандықтан, ортаңғы жолақ екі бағытта да қолданылды.

Түркия

Ауыстырылатын қатарлар көліктің көп жүретін және төбелі учаскелерде жиі қолданылады. Олардың көп бөлігі 1980-ші және 1990-шы жылдары салынған.

Ұлыбритания

Лоустофт қаласындағы A12/A47 жолы Bascule көпіріне жақын орналасқан. Көпірге жақындағанда екі бағыттағы 4 жолақ 3 жолаққа біріктіріледі, солтүстік бағыттағы ортаңғы жолақ таңертеңгі сағат 11:30-ға дейін ашық, ал 11:30-дан кейін оңтүстік бағытта ашық. Көпір қызыл X белгілерімен және қызыл шамдардың жыпылықтауы арқылы көтерілген кезде барлық жолақтар уақытша жабылады. Тамар көпірі арқылы және Салташ туннелі арқылы өтетін A38 жолы. Ортаңғы жолақ қайтарылатын, бұл мереке күндері мен сағаттардағы қозғалысты басқаруға мүмкіндік береді. Кардиффтегі A470 Солтүстік жолында, Майнди жолының қиылысы мен Колледж даңғылы арасындағы шамамен 1 мильге созылған учаскеде жол екі жолақтыдан үш жолақты бөлікке айналады. Бір жолақ әрқашан қала сыртындағы (солтүстік) бағыттағы қозғалысқа, ал бір жолақ қала орталығына (оңтүстік) бағытталған қозғалысқа арналған, ал ортаңғы жолақ күнің уақытына байланысты өз бағытын өзгертеді – яғни, таңертең қалаға 2 жолақ, 1 жолақ сыртқа, кешке қаладан 2 жолақ, 1 жолақ ішке. Линкольн қаласындағы A1434 (Кенвик жолы) қысқа үш жолақты, бағытын өзгертетін учаскеге ие. A38(M) Бірмингемдегі Астон экспресс-жолында 7 жолақ бар, оның 3-і сағаттардағы қозғалыс бағытына/уақытына сәйкес икемді.

Жолдардағы бақылау және физикалық бөліну

А38(М) тас жолы (сондай-ақ Астон экспресс-жолы деп аталады) Англияның Бирмингем қаласында орналасқан. Бұл жол қала орталығын M6 тас жолындағы «Спагетти торабымен» байланыстырады. Жолдың ұзындығы 3,2 километр, 7 қатарлы, орталық бөлігі жоқ және жылдамдық шегі әдеттегіден төмен – сағатына 80 километр. 1971 жылы салынған бұл жол Ұлыбританиядағы алғашқы қарсы бағытты қозғалысқа арналған тас жол болды. Жолдарды басқару сигналдары таңертеңгі жұмыстың ең қарбалас сағаттарында 4 қатарды қабылдауға және 2 қатарды шығаруға мүмкіндік береді, кешке керісінше, ал қалған уақытта әр бағытта 3 қатар болады. Бір қатар көлік қозғалысына үнемі жабық, мотоциклдерге орталық, қызыл түсті қатарды пайдалануға тыйым салынған (белгілі бір белгісі бар), себебі ол суды төмен қарай ағызуға арналған. Жолды басқару сигналдарын ерекше жағдайларда кез келген қатарды кез келген бағытта қозғалу үшін орнатуға болады, мысалы, жол жөндеу жұмыстары кезінде бір қатарлық, азайтылған жылдамдықтағы қозғалыс (немесе 2+1 бөлігішсіз) пайдаланылады, бұл экспресс-жолды күрделі жөндеулер кезінде де көбінесе ашық ұстауға мүмкіндік береді. Дегенмен, 7 қатарлық бөлімнің екі шетінде де 4x2 қатарлы толық бөлінген қосылатын жолдар бар, ал орталық қызыл қатар кедергіге соқтығып, тоқтатылады, сондықтан бұл икемділікті толыққанды пайдалану сирек кездеседі және кейде түнгі уақытта жабылу қажет болады. АҚШ-тың Джорджия штатындағы Снеллвилл қаласындағы 78-ші тас жолында барлығы 6 қатар бар. Бұл Stone Mountain паркі арқылы Georgia State Route 124 (Scenic Highway) бағытында бірнеше шақымға дейін шектеулі кіруге арналған бөлігінен басталады. Ортаңғы екі қатар кері айналдырылатын (әдетте жұмыстың ең қарбалас сағаттарында), орталық бұрылыс қатарын қамтитын, әрқашан өзгеріп отыратын қатар болды; сондықтан бір бағытта 3 қатар, ал екінші бағытта 2 қатар пайдаланылды. Алайда, ең қарбалас сағаттардағы көлік ағынының артуына байланысты, 2009 жылы кері айналдырылатын қатарлар жүйесі алынып тасталды. Калифорнияның Окленд қаласы мен Контра Коста округі арасындағы Кальдекотт туннелі бұрын үш жеке осьтен тұрды, ортаңғы осьі жұмыстың ең қарбалас сағаттарында күніне екі рет бағытын өзгертіп отырды. Төртінші туннельдің осьі 2013 жылдың қараша айында батыс бағытына ашылды. Екі ось қазір батыс бағытына, ал қалған екеуі шығыс бағытына тұрақты түрде пайдаланылады, кері айналдырылатын қатарлар жоқ. Германияның Гамбург қаласына жақын орналасқан Эльба туннелі A7 Бундесаутбанының бөлігі болып табылады және төрт жеке осьтен тұрады, олардың екеуін екі бағытта немесе бір бағытта қозғалу үшін ауыстыруға болады.

The A38(M) motorway (also known as the Aston Expressway) in Birmingham, England. The road connects the city centre with Spaghetti Junction on the M6. It is a 2 mile, 7 lane section of motorway with no central reservation, and a lower than usual speed limit of 50 mph. Constructed in 1971, it was the United Kingdom's first contraflow road. Overhead lane control signals allow for 4 lanes in and 2 out in the morning rush hour, reversed in the evening, and 3 lanes each way at all other times. One dividing lane is closed to traffic at all times, and motorcycles are permanently prohibited from using the central, red surfaced lane (with a fixed sign) owing to its use as an off camber drain. The lane control signals can be set to allow travel in either direction for any lane in exceptional circumstances, which has been used for single lane, reduced speed running in each direction (or 2+1 with no divider) during road work, allowing the expressway to remain largely open even during major repairs. However, the 7 lane section splits at both ends to fully divided sets of 4x2 lane slip roads, with the central red lane ending in a barrier, so full use of this flexibility is uncommon and occasional overnight closure is required. U. S. Route 78 in Snellville, Georgia, United States, has 6 lanes in total. This occurs from the limited access portion through Stone Mountain Park to Georgia State Route 124 (Scenic Highway) for several miles. The middle two lanes were reversible (usually occurring during rush hour) with a varying lane always reserved as a center turn lane; hence 3 lanes were used for one direction of travel and 2 for the other. However, due to rising traffic volumes during peak hours that made traffic flows equivalent, the reversible lane system was removed in 2009. The Caldecott Tunnel between Oakland, California and Contra Costa County, previously had three separate bores, with the middle bore switching direction twice daily for rush hour traffic. A fourth tunnel bore opened in November 2013 to westbound traffic. Two bores are now permanently used by westbound traffic, and the other two by eastbound traffic, with no reversible lanes. The Elbe Tunnel near Hamburg, Germany, is part of the Bundesautobahn A7 and has four separate bores, of which two can be switched to allow travel either in each direction or unidirectionally.

Бүкіл жол жүйелі түрде кері бұрылады

Бразилиядағы Анчиета/Имигрант автокөлік жолы жүйесінде әлемдегі ең ұзақ толық кері қайтарылатын жол бар (Имигрант нұсқасы 58,5 км ұзындығында). Ол төрт жеке жолға (3+3+2+2) бөлінген жалпы он жолақты қамтиды, олардың әрқайсысы кері айналуға мүмкіндік береді. Қозғалыс ағыны бір уақытта үш жолға дейін, сұранысқа қарай әртүрлі комбинацияларда бір бағытта жүзеге асырылады. Бұл автокөлік жолдары жүйесі Сан-Паулудан жағажайға дейінгі ең жылдам бағыт болғандықтан, жұма және жексенбі күндері трафик ағынының көп бөлігі демалыс күндері саяхатқа шыққан жеке көліктерден тұрады, бұл өте теңсіз сұраныс тудырады. Вашингтон қаласында Линкольн ескерткіші мен Калверт көшесі арасындағы Рок-Крик және Потомак саябағы жолы, федералды мерекелерді қоспағанда, дүйсенбіден жұмаға дейін таңертең оңтүстікке қарай бір бағытты, ал кешке солтүстікке қарай бір бағытты қамтиды, әр бағыттағы екі жолақтан. P көшесінен шығу, әдетте солтүстік бағытта қолжетімсіз, кешке сол жаққа бұрылуға рұқсат етіледі. Вирджиния даңғылының оңтүстігінде екі жолақ, Вирджиния даңғылына қосылуды немесе одан шығуды жеңілдету үшін, сағаттарда жабылады. Жоғары орналасқан белгілер жоқ, бірақ полиция баррикадалары қате бағытта кіруді тоқтатады.

Бұрынғы жолдың барлық бөлігі кері бұрылған

Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласындағы Оңтүстік экспресс-жолы әлемдегі ең ұзақ, бір бағыттағы ғана қайтарылатын жол болатын. Ол 1997 жылы ашылып, қаланың оңтүстік аймағынан өтіп, 2014 жылы екі бағытты қозғалысқа арналған жолға дейін созылды. Жол таңертең қала орталығына қарайғы сағаттардағы қозғалысқа, ал кешке қаладан шығуға арналған бағытқа өзгертілді. Сенбі және жексенбі күндері бағыттар кері қайтарылатын.

Бұрын кері бұрылған бір жолақ

1972 жылдан бастап 1975 жылы екінші қатардың салынысы аяқталғанға дейін Венгриядағы М7 тас жолы. Түркбалинт пен Замарди арасындағы қолданыстағы қатар әдетте әр бағытта бір жолақты қозғалыспен жұмыс істеді, бірақ тек жексенбі күндері түстен кейін Будапештке қарай қозғалыс жүргізілді. Австралиядағы Альфордс Пойнт көпірі 1973 жылдан 2008 жылы көпірдің екі еселенгеніне дейін. Орта жолақ қайтарылатын болды. 2008 жылдан кейін Альфордс Пойнт жолында Генри Лоусон драйвінің үстінде 300 метрлік қайтарылатын орта жолақ сақталды, бұл екі еселенген көпірден шамамен 500 метр солтүстікке орналасқан.

Эскалаторлар

Сауда орталықтары мен метро станцияларында эскалаторлардың саны жұп болмай, бірнеше эскалаторлар күнінің әр уақытында әртүрлі бағытта жұмыс істеуі мүмкін.