Кіріспе

Голландия суретшісі (1643–1706)

Годфрид Шалькен (8 қазан 1643 – 16 қараша 1706) – голландиялық суретші, жанрлық суреттер мен портреттер саласында маманданған. Шалькен түнгі көріністерімен және шам жарығының әсерін дәл бейнелеу шеберлігімен атақты болды. Ол Лейден фийншильдерінің жоғары жылтыр стильінде сурет салған.

Өмір және жұмыс

Годфрид Шалькен Солтүстік Брабанттағы Маде қаласында Корнелис Шалькен мен Алетта Лидиустың ұлы болып дүниеге келді. Төрт жасқа толғанға дейін оның отбасы Дордрехтке көшіп келді, онда әкесі латын мектебінің директоры болды. Шальке Лейденге көшіп барғанға дейін Дордрехта Самуэль ван Хогстратеннің шәкірті болды, ол Рембрандттың ең белгілі оқушыларының бірі – Герард Ду (1613–1675). Оның ерте туындылары жанрлық суреттері Дудың туындыларына өте ұқсас. Ол Лейденде шамамен 1675 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін 1691 жылға дейін Дордрехтке оралды, одан кейін Гаагаға қоныс аударды, онда ол 1706 жылы, 63 жасқа жуық шағында қайтыс болғанға дейін сурет салуын жалғастырды. Ол Англияға да сапар шекті (1692–1697), бірақ оның өрескел мінезі мен жаман темпераменті оны жергілікті қоғамнан бөліп тастады. 1703 жылы ол Дюссельдорфтың курфюрсті Иоганн Вильгельмнің қызметіне тұрды. Ол Гаагада қайтыс болды.

Жұмыс

Шалькен бірнеше портрет салған, олардың ішінде қазір Амстердамдағы Риксмузейде сақталатын Англияның III Вильгельмінің кемел келген портреті жақсы мысал. Ду сияқты, Шалькен де шам жарығымен боялған кішкентай көріністерге маманданған, бұл формат Лейден фийншилдеріне ұнаған. Мұндай туындыларды Бэкингем сарайында, Луврде, Венада және Дрезденде кездестіруге болады. Оның "Леди, баққа кір" (Бэкингем сарайы) атты картинасын Шалькеннің шәкірті, голланд суретші-биографы Арнольд Хубракен оның өнерінің көрнекті үлгісі деп атады. Тағы да жақсы мысалдар: "Қарлы әйел ыдыс жуады" және "Әскер әйелге ақша береді" (Лондон, Ұлттық галерея), "Прозерпинаны іздеген Церера" және "Қарлы адам хат жазады" (Лувр), "Әйел" (Сербия Ұлттық мұражайы), "Шамды сөндіретін қыз" (Мюнхен), "Хат оқитын қыз" (Дрезден галереясы), "Балық аулайтын бала" (Берлин) және "Шаммен жуыну бөлмесі" (Гаага). Бэкингем сарайының коллекциясында Шалькеннің салған интерьері де бар. Оның тарихи картиналары онша танымал емес. Оның шәкірттері: Арнольд Бунен, Годфрид Калленфелс, Саймон Жермен, Карел де Мур, Ричард Моррис, Арент Пилл, оның туысы Якоб Шалькен, оның қарындасы Мария Шалькен және Энтони Врим.

Әдебиетте

Шалькеннің атмосфералық туындылары Шеридан Ле Фанудың "Суретші Шалькеннің өміріндегі ерекше оқиға" атты готикалық қорқыныш әңгімесіне шабыт берді, ол "Шалькен суретшісі" деп бейімделді және 1979 жылғы 23 желтоқсанда BBC арнасында "Omnibus" сериясының бір бөлігі ретінде көрсетілді.