Кіріспе

Ливандық ұлттық қозғалысы (ЛҰҚ; الحركة الوطنية اللبنانية, Al Harakat al Wataniyya al Lubnaniyya) – Ливан азамат соғысының алғашқы жылдарында белсенді болған солшыл, панараб және сириялық ұлтшыл партиялар мен ұйымдардың фронты, ол Палестина Азат ету Ұйымын (ПАҰ) қолдады. Оның төрағасы – Прогрессивті социалистік партияның (ПСП) көрнекті друздық көшбасшысы Камал Джумблат. Вице-президенті – Сирия әлеуметтік-ұлттық партиясының жетекшісі Инам Раад, ал Сириялық Ливан араб социалистік Баас партиясының жетекшісі Ассем Кансо болды. ЛҰҚ-тың бас хатшысы Ливан коммунистік іс-қимыл ұйымының (ЛКИҰ) жетекшісі Мохсен Ибрагим еді. ЛҰҚ Ливан азамат соғысының алғашқы шайқас кезеңдеріндегі екі негізгі коалицияның бірі болды, екіншісі – негізінен христиандық Ливан майданының жасақтары, оның құрамында ұлтшыл Фаланга, Ұлттық либералдық партия және басқалары; сондай-ақ марониттер басымдығымен құрылған орталық үкіметтің бөліктері кірді.

Құрамы

Ливандық ұлттық қозғалыстың пайда болуы бұрынғы ұйымнан, Ұлттық және прогрессивті партиялар мен күштер майданынан – FNPPF (арабша: Jabhat al Ahzab wa al Quwa al Taqaddumiyya wa al Wataniyya) немесе прогрессивті партиялар мен ұлттық күштер майданы (FPPNF), сондай-ақ Ревизионисттік майдан деп аталады, 1969 жылы құрылған, кейіннен 1972 жылғы жалпы сайлауда реформашыл, дінсіз платформада бақ сынаған, қалыпқа келмейтін саяси партиялардың одағы болды. Өзінің құрамы мен бағыты бойынша басым көпшілігі солшыл және панарабтық болған Ливандық ұлттық қозғалысы (ЛҰҚ) өзін "демократиялық, прогрессивті және сектанттық емес" кең ауқымды ұйым деп жариялады, ол Ливандағы марониттер басымдығындағы сектанттық тәртіпке қарсы тұратын партиялар мен ұйымдарды біріктірді. 1970 жылдары ЛҰҚ Ливандық ұлттық қозғалысы (ЛҰҚ) болып қайта құрылды және Ливан азаматтық соғысының алғашқы жылдарында үкіметке қарсы күштердің басты күші ретінде Камал Джумблат басшылық етті. Оның құрамында Прогрессивті социалистік партия (ПСП), Сирияның әлеуметтік-ұлттық партиясы (СӘҰП), Ливанның коммунистік партиясы (ЛКП) және бірнеше Насершіл топтар болды. Сондай-ақ, Ливанның босқындар лагерьлерінде орналасқан палестиналық топтар да, негізінен "Қарсыласу" майданынан қосылды.

Мүшелік және саяси ұйым

Оның мүшелерінің басым көпшілігі солшыл болды және зайырлы екендіктерін жариялады, бірақ Джумблаттың Прогрессивті Социалистік Партиясының (PSP) және кейбір сунниттік араб ұлтшыл ұйымдарының айқын сектанттық ұстанымы осы мәлімдемені күмәнді етті. Дегенмен, Ұлттық Ливан Майымын (ҰЛМ) толығымен мұсылмандық ұйым деп айту – үлкен қателік болар еді. Оның негізгі идеологиялық ұстанымдары: сектанттықты жою, саяси және әлеуметтік реформалар, Ливанның араб екенін нақты жариялау және палестиналықтарға қолдау көрсетуді күшейту болды. ҰЛМ-нің әскери және саяси әрекеттерін үйлестіру үшін, соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай, Шоуф ауданындағы Алей қаласында – таулық туристік курортта – Орталық Саяси Кеңес (ОСК) немесе француз тілінде Bureau Politique Central (BPC) атқарушы құрылымы құрылды, ол Фронттың әскери штабына айналды. Кеңеске құрылған сәттен бастап ПСП-дан Камал Джумблат төрағалық етті, ал ОКАЛ-дан Мохсен Ибрагим атқарушы хатшы болып тағайындалды. 1977 жылы Камал қайтыс болғаннан кейін, оның орнына оның ұлы Уалид Джумблат келді, ол 1982 жылға дейін ҰЛМ-ді басқарды. ҰЛМ-ге Ливан Коммунистік Партиясы (ЛКП), Ливандағы Коммунистік Әрекет Ұйымы (КАӘҰ немесе ОКАЛ), ПСП, Ливандағы Сириялық Әлеуметтік Ұлттық Партиясы (СӘҰП), Сирия басқаратын Баас партиясының және Ирак басқаратын Баас партиясының бөлімшелері, әл-Мурабитун (насеристік топ) және бірнеше кіші насиристік топтар қатысты. Бірнеше палестиналық ұйымдар, әсіресе «Қарсыласу майданынан» келгендер, ҰЛМ-ге қосылды. Палестинаны Азат ету Халық Фронты (ПАХФ) және Палестинаны Азат ету Демократиялық Фронты (ПАДФ) белсенді қатысушылар болды. Шииттік Амал қозғалысы ҰЛМ-нің кейбір ұстанымдарын қолдағанмен, оған ресми түрде қосылмады.

Кіші топтар

Бұған қоса, басқа да аз танымал кіші партиялардың "әліппе шұбыры" ЛНМ-мен байланысты болды, атап айтқанда Революциялық коммунистік топ – RCG, Ливан революциялық партиясы – LRP, Патриотикалық христиандар майданы – PFC, Демократиялық ливандық қозғалыс – DLM, Араб Ливан қозғалысы – MAL, Араб революциялық қозғалысы – ARM, Революция партизандары, Халықтық іс-қимыл авангарды – VPA, Араб жастары ұйымы – OAY, Араб шақырылымының бірліктері – UAC, Араб революциясы қозғалысы – MAR, Жексенбі қозғалысы, 24 қазан қозғалысы – 24 OM, ФАТХ-ты қолдаған Ливан қозғалысы – LMSF, Жұмысшы халық күштерінің одағы – UWPF, Жұмысшы халық күштерінің одағы Түзетуші қозғалысы – UWPF CM, Әлидің жауынгерлері, Қара пантералар және т.б. Олардың көпшілігі 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында пайда болған революциялық немесе популистік бағыттағы маргиналды саяси ұйымдар (араб ұлтшылдығы, либертариандық/анархистік, либералдық/идеалистік, радикалдық социалистік, марксистік-лениндік, Хокшаистік, троцкистік немесе маоистік) болды. Олардың қолдау базасы шектеулі болғанымен, олар өте белсенді болды. Ливандық қоғамды өзгертетін әлеуметтік революцияға ұмтылыс жасады, сондықтан LNM-нің жетекші секулярлық партияларымен бірдей мақсаттарға ие болды – Ливанның араб елі ретінде танылуы және ФАТХ-ты толыққанды қолдау. Алайда, осы аз ғана адал идеалистерден басқа, қалған "қозғалыстардың" басым көпшілігі іс жүзінде фасадтар немесе "дүкендер" (арабша: dakakin) – сәл саясиландырылған аудандық милициялар, ПЛО фракциялары (негізінен ФАТХ) тарапынан жергілікті қолдау базасын кеңейту үшін жасалған, дұрыс емес әрекеттер болды. Көп жағдайда олардың шағын, нашар тәртіптелген, нашар жабдықталған милициялық құралымдары жеңіл қаруланған және көбінесе оқытылмаған христиан немесе мұсылман жастарынан құралған, олардың саны 100-300 жауынгерден аспады – шамамен бір рота немесе батальонның толық емес құрамы. Кейбір топтар ауыр пулеметтермен және зеңбіректермен жабдықталған бірнеше техникалық құралдарға ие болуға мүкіндік алды, бірақ көптегендері үкіметтік күштерден ұрланған, қара нарықтан сатып алынған немесе палестиналық фракциялар арқылы алынған шағын қарумен жаяу әскер ретінде күресті. Өздерінің милицияларын құруға қабілетсіз немесе құруға ниеті жоқ топтар тек үгіт-насихат жұмыстарымен айналысып, 1975-1976 жылдардағы қатыгез көше шайқастары мен секталық кісі өлтірулерден тыс қалды, ал олардың кейбір жауынгерлері LNM ұйымдастырған медициналық көмек агенттіктеріне қосылуды жөн көрді. 1970 жылдардың соңында LNM-нің әлсіреуі, 1982 жылдың маусымында Израильдің басып кіруінен кейін оның құлауымен аяқталды, көптеген кіші ливандық солшыл ұйымдардың өлімін білдірді. Соғыс барысында осы кішігірім топтардың көпшілігі – кем дегенде саяси бағыттағылары – 1980 жылдардағы билік үшін күресте жойылды. Көбінесе жер астына түсуге мәжбүр болды, кейбіреулері ислами фундаменталистік топтарға айналды, ал саяси белсенділігі аз болғандары кісі өлтіру, ұрлық, контрабанда және қорқытумен айналысатын қылмыстық көше бандаларына айналды. Нәтижесінде, идеологиялық тұрғыдан берік топтардың аз ғана бөлігі соғыстан аман қалды және 1990 жылдары саяси белсенді ұйымдар ретінде қайта пайда болды.

Демеуші елдер мен ұйымдар

LNM JF Сирия, Ливия, Ирак және Оңтүстік Йемен сияқты көптеген елдерден қаржылай көмек пен қару-жарақ алды, сондай-ақ палестиналық тараптан қолдауға ие болды; саяси қолдау көрсетуден және ұйымдастырушылық шеберліктерімен үлес қосудан бөлек, РФ және ПОО топтарының тәжірибелі палестиналық кадрлары Ливанның солшыл жасақтарына қару-жарақ, жабдықтар және көп жағдайда әскери басшылықпен қамтамасыз етті. Одан әрі, олар оқу-жаттығуларын жүргізді, олар негізгі қалалардағы босқындар лагерьлерінде немесе Ливанның оңтүстігіндегі, көбінесе Бекаа аңғарында (әрі "Фатах жері" деп белгілі) орналасқан ПОО базаларында өткізілді.

Ливандық азаматтық соғысқа қатысу 1975-1982

Жауынгерлік қимылдар күшейген сайын, LNM Палестина Азат ету Ұйымымен (PLO) одақтасып, 1976 жылдың басына қарай Ливан аумағының 80% -ын бақылады. Бірақ Дамаскпен қарым-қатынасы нашарлағаннан кейін, Сирияға жақын «Баас» тармағы, Жұмысшы Халық Күштері Одағы және маңызды SSNP фракциясы қозғалыстан шығып, «Амаль» қозғалысымен бірлесіп, Патриоттық және Ұлттық Партиялар Фронтын құрды. 1976 жылдың маусым айында Сирия армиясы, палестиналықтардың жеңісі өзінің стратегиялық позициясын әлсіретеді деп қорқып, Ливандық Фронттан өздерінің атынан араласуды сұрады. Бастапқыда күшті қарсылық көрсеткеннен кейін, LNM/PLO күштері жайлап алған территориясын жоғалта бастады, ал араб мемлекеттері Каир мен Эр-Рияд конференцияларынан кейін Сирияның араласуын мақұлдағаннан соң, ортақ күштер атысты тоқтатуға келісті. Сирия армиясы содан кейін Араб лигасының «Араб қорқыту күштерінің» (ADF) құрамында соғысушы тараптар арасындағы бейбітшілікті сақтаушы рөлін атқарды. 1977 жылы Валид Джумблат өзінің отставкаға кеткен әкесі Камалдың қазасынан кейін LNM басшысы болды. Бұл қастандыққа Сириялық Палестиналық жанкештілер немесе Сирия барлау қызметіне жұмыс істейтін Ливандық SSNP агенттері кінәлі деп есептеледі. Осыған қарамастан, Валид Сириямен жақын қарым-қатынас орнатып, Сирия президенті Хафез әл-Асадпен (оның әкесімен де өзара сенімсіздік болған) жақсы жұмыс істеді. 1978 жылы Ливанның оңтүстігіндегі «Литани» операциясы ішінара LNM жасақтарына қарсы бағытталды, олар Сириямен қарым-қатынас жақсарғаннан кейін PLO-мен бірге күресіп жатқан болатын. 1982 жылдың маусым айында Израильдің Ливанға басып кіргенінен кейін қозғалыс дерлік таратылып, оның орнына Ливан Ұлттық Қарсылық Фронты – LNRF (جبهة المقاومة الوطنية اللبنانية, Джабхат әл Мукавама әл Ватания әл Лубанния) құрылды, ол сол жылдың қыркүйегінде Израиль Қорғаныс Күштеріне (IDF) қарсы қарсылық операцияларын бастады.