Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Bad Schandau (Бад Шандау) – Германиядағы шипажайлы қала, Саксонияның Sächsische Schweiz Osterzgebirge ауданында орналасқан. Ол Эльбаның оң жағалауында, Кирницш өзенінің сағасында және көбінесе Саксония Швейцариясы деп аталатын аймақта жатыр. Криппеннен басқа барлығы Эльбаның оң (солтүстік) жағалауында, ал Криппен – сол (оңтүстік) жағалауында орналасқан.
Bad Schandau (; , ) is a spa town in Germany, in the Sächsische Schweiz Osterzgebirge district of Saxony. It is situated on the right bank of the Elbe, at the mouth of the valley of the Kirnitzsch and in the area often described as Saxon Switzerland. All of these except Krippen lie on the right (northern) bank of the Elbe, whilst Krippen lies on the left (southern) bank.
Криппен
1379 жылы алғаш рет айтылған, Эльбаның сол жағындағы қолөнершілер мен саудагерлердің ежелгі қонысы, туризм дамуын бастағаннан бері жазғы демалыс орнына айналды. 1853 жылдан өмірінің соңына дейін қағаз жасау үшін механикалық ағаш целлюлозасын ойлап тапқан Криппен ауылының тұрғыны, өнертапқыш Фридрих Готтлоб Келлер (1816–95) осы ауылда тұрған. Оның есімімен аталған басқа жолдағы 76-үйінде орналасқан Келлер мұражайындағы ескерткіш тақташа оны және оның еңбектерін құрметтейді. 2009 жылы Криппенде 568 адам тұрды (1999: 720). Криппенбах ағысы Криппенге жақын жерде Эльбаға құяды. Бұл ағын Чехиямен шекараға жақын орналасқан Гаутшграбен бұлағынан, сондай-ақ мемлекеттік шекараның ар жағындағы басқа да көздерден толығады. Оның су жиналатын алабы Эльба құмтасты тауларының богемиялық жағындағы Максичкиге дейін, Окрухлик төменгі жағына (теңіз деңгейінен жоғары NN) жетеді. 1999 жылдың 1 қаңтарында Криппен Бад-Шандау қалалық округіне қосылды.
The original craftsmen's and merchants' settlement left of the Elbe with surviving timber framed houses that were mentioned as early as 1379 has been a summer resort since the end of the 19th century, when development of tourism began. The village was the sphere of action of the Krippen villager and inventor of mechanical wood pulp for the manufacture of paper, Friedrich Gottlob Keller (1816–95), from 1853 to his death. A memorial tablet on the Keller Museum, house number 76 in the main road named after him and in whom the inventor once lived, celebrates him and his work. In 2009, Krippen had a population of 568 (1999: 720). A stream, the Krippenbach, joins the Elbe near Krippen. The stream is supplied from the Gautzschgraben spring near the border with Czech Republic, and also from other sources on the other side of the state border, its catchment area reaching almost as far as Maxičky on the Bohemian side of the Elbe Sandstone Mountains below the Okrouhlik ( above NN). Krippen was incorporated into Bad Schandau borough on 1 January 1999.
Постельвиц
Постельвиц жазғы курорты 1934 жылдан бері Бад-Шандау ауданының құрамына кіреді. Бірнеше жеке үй топтарынан тұратын ауыл, Шраммштейн тауларының төменгі ағысындағы жартастарға тығыз жапсарлас орналасқан. Бұл славяндық қоныс, рафтерлер, балықшылар, тас қасушылар және қайық жасаушылардың алғашқы жазбасы 1446 жылға дейін барады. 1968 жылға дейін ауылда кеме якорларын жөндейтін шеберлер жұмыс істеді. Жергілікті құмтас карьерлері (кейде аймақтағы ең маңыздылары) 16 ғасырдың екінші жартысынан 1907 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін қайтадан орманмен жабылған және бүгінде Эльба жағалауындағы (Эльбпроменад) серуендеу жолы арқылы қол жетімді. Сақталған ағаштан жасалған үйлер, 55–67 нөмірлі, «Жеті бауырдың үйлері» (Siebenbrüderhäuser) деп аталады, бір қайықшының әр ұлына үй салуды қалаған жөніндегі аңызбен байланысты. Оның өзі салған үй олардан бәрінен де биік болуы тиіс еді. 43 және 69 нөмірлі үйлерде, сондай-ақ паромшының үйінде Эльбаның су тасқынының белгілері сақталған. 2009 жылы Постельвицте 282 адам (1999: 323) тұрды. Ауылда сыра қайнату зауыты бар және ол органикалық тағамдар ұсынатын, денсаулықты жақсарту орталығы ретінде жұмыс істейді.
The summer resort of Postelwitz has been part of the borough of Bad Schandau since 1934. The village, which comprises a number of separate groups of houses, hugs the rock face tightly about upstream below the rocks of the Schrammsteine. This originally Slavic settlement of rafters, fishermen, stonebreakers and boat builders was first recorded in 1446. Ships' anchor smiths worked in the village until 1968. The local sandstone quarries (at times the most important in the region) worked from the second half of the 16th century until 1907; were then reforested and are accessible today via the Elbe Promenade (Elbpromenade). The surviving timber framed houses nos. 55–67, the so called Seven Brothers' Houses (Siebenbrüderhäuser), are linked to a legend in whom a boatman wanted to build a house for each of his sons. His own building was, however, to be taller than them all. On house nos. 43 and 69, as well as the ferryman's house, there are Elbe high water marks. In 2009, Postelwitz had a population of 282 (1999: 323). The village also has a brewery, and functions as a wellness retreat with organic food.
Острау
Острау, Острауэр Шибеде орналасқан, Эльбадан жоғары көтеріліп, NN-ден жоғары биіктікте жатыр. Острауэр Шибе жазығындағы мұз дәуірінің құнарлы топырағы бұрын жеті шаруашылыққа арналған неміс ауылын құруға мүмкіндік берді. Острау 1904 жылдан бері Бад-Шандау қаласымен тікелей байланысты, ол қонақ үй иесі Рудольф Сендигтің бастамасымен салынған электрлік жолаушылар лифті арқылы қосылған, және оны қаржыландырған да ол болды. Ауылдың құрамына ескі ағаштан жасалған шаруашылықтар, қонақ үйлер (Pensionen), демалыс үйлері, заманауи емдеу орталығы, қонақүйлер, виллалар және отбасылық үйлер кіреді. 19 ғасырдың соңында 100-ге жуық тұрғыны бар бұл ауыл биік жатқан, қиын қол жетімді жерде оқшау өмір сүрді. Бірақ 1900 жылы да, спорттық кешендері мен әуежайы бар эксклюзивті туристік орталыққа айналдыруға қатысты амбициялық жоспарлар болды. Алайда, тек аталған лифт және Сендигтің бастамасымен Острауэр сағасында скандинавия стиліндегі ағаштан жасалған виллалар салынды. 2009 жылы Остраудың халқы 419 адамды құрады (1999: 541). Су деңгейі 1845 жылғы деңгейден төмен болды. 2006 жылғы 3 сәуірде, шамамен сағат 23:00-де, орташа деңгейден жоғары және нарық алаңынан жоғары су деңгейінің рекордтық көрсеткішіне жетілді. Schöna өлшемі 8.88, көлемдік ағын 2720 м³/с. Schöna өлшегіші 7.60-қа жеткенде алаң суға кетеді.
Ostrau on the Ostrauer Scheibe rises above the Elbe and lies at a height of above NN. The ice age loess loam on the plateau of the Ostrauer Scheibe enabled the establishment in former times of a German village for seven farmsteads. Ostrau has been directly linked to the town of Bad Schandau since 1904 with an electric passenger lift that was built at the initiative of the hotelier, Rudolf Sendig, who also financed it. Old timber framed farmsteads, guesthouses (Pensionen), holiday homes, a modern spa facility, inns, villas and family homes make up the buildings of the village. With just under 100 inhabitants, the village had a very isolated existence on an exposed upland at the end of the 19th century. But even in 1900, there were ambitious plans for this location with its long distance, all round views to be turned into an exclusive tourist centre with sports facilities and an airfield. But only the aforementioned lift was built along with wooden, Scandinavian style villas on the Ostrauer Ring, also at Sendig's initiative. In 2009, Ostrau had a population of 419 (1999: 541). The high water mark was below that of 1845. On 3 April 2006, a high water mark of and above the market square above average was reached at about 11 pm. Schöna gauge 8.88, volumetric flow 2720 m3/s. The square floods when the Schöna gauge reaches 7.60.
Елтаңба
1480 жылы Саксонияның ханзадасы Эрнест Шандауға елтаңба және мөрді тағу құқығын берді. Елтаңбада желкенмен келе жатқан кеме суреттелген, бұл Эльба өзені арқылы жүргізілетін тасымалдың маңыздылығын көрсетеді.
In 1480, Schandau was granted the right by Prince Ernest of Saxony to bear a coat of arms and a seal. The coat of arms shows a ship under sail, probably a reference to the importance of Elbe shipping.
Әкімшілік
Бад-Шандау – Бад-Шандау әкімшілік бірлестігінде (Verwaltungsgemeinschaft Bad Schandau) Ратманнсдорф және Рейнхардтсдорф-Шёна муниципалитеттері үшін өкілді муниципалитет (erfüllende Gemeinde).
Bad Schandau is a lt=fulfilling municipality (erfüllende Gemeinde) in the Bad Schandau Administrative Association (Verwaltungsgemeinschaft Bad Schandau) for the municipalities of Rathmannsdorf and Reinhardtsdorf Schöna.
Ғимараттар / қызықты жерлер
Bad Schandau қаласының оң жағалауындағы бейнесін Эльбаға жапсарлас жатқан Gründerzeit стиліндегі қонақ үйлер, екі көпір және Иоанн шіркеуі (Johanniskirche) құрайды. 2002-2007 жылдар аралығында өзен жағасындағы Gründerzeit қонақ үйлерінде толыққанды жөндеу жұмыстары жүргізілді. 19 ғасырда ең танымал болғаны – «Бу кемесі» (Dampfschiff) аталған қонақ үй. Ғимарат негізінен бұрынғы қалпына келтіріліп, қасбеттері жаңартылды. Бірнеше пәтерлік үйлер ванна виллаларында (Bäder Villen) орналасқан. 2007 жылы бұл кешен Elbresidenz Bad Schandau деген атпен қайта ашылды. Керемет лютерандық Сент-Джон шіркеуі сегізбұрышты батыс мұнарасымен қазіргі түрінде 1679 жылдан бері сақталып келеді. 1711 жылы қала өртінен кейін барокко стиліндегі аспан терезесі қосылды. Шіркеу ішіндегі ағаштан жасалған сандық, бір қабатты матронеум және ғибадатханадағы боялған шыны терезелер 1876-77 жылдардағы толыққанды қайта құру жұмыстарының нәтижесі. Ерекше құндылығы – Дрезден мүсіншісі Ханс Вальтердің Дрездендегі Кройцкирхе үшін жасаған және 1760-1902 жылдар аралығында Дрездендегі Анна шіркеуінде тұрған, құмтастан қашалған екі қабатты Ренессанс стиліндегі алтарь. Базар алаңындағы (Marktplatz) басты көрікті орын – 1863 жылы салынған қалалық әкімшілік ғимараты және бірнеше Ренессанс стиліндегі ғимараттар (Гамбринус сыра зауыты, 1-үйдің жоғарғы қабаты ағаштан жасалған) және 1896 жылдан бері шіркеудің жанында орналасқан Сендиг фонтаны. Бұл фонтан белгісіз себептермен екінші дүниежүзілік соғыс кезінде арт-нуво стиліндегі жоғарғы бөлігін жоғалтқан, ол 1994-2011 жылдар аралығында қайта жаңартылды. Кирницш аңғарына кіре берістегі шипажайлар мен 3500 м² аумақты алып жатқан өсімдіктер бағында (Pflanzengarten Bad Schandau) 1500-нан астам түрлі өсімдік өседі. Кирницшталь трамвай аялдамасының жанында Плейстоцен дәуірінде Скандинавиядан мұздықтардың осы жерге дейін жеткенін көрсететін Мұз дәуірі тасы (Eiszeitstein) орналасқан. Парк қонақ үйі мен Острауға апаратын тарихи лифтінің жанында Эльбаның оң жағындағы төбеде Рим-католик шіркеуі тұр. Бұл ғимарат 19 ғасырда Санкт-Петербург вилласының классикалық стилінде орыс дипломаты үшін салынған және 1924 жылдан бері католик шіркеуінің киелі орны ретінде пайдаланылуда. Острауға апаратын тарихи лифт – төбедегі Острау ауылымен байланыстыратын, дербес темір конструкция. Бұл электрмен жұмыс істейтін лифт 1904 жылы «Kelle & Hildebrandt» (темір каркас) және «Kühnscherf & Söhne» (лифт) фирмаларымен бірлесіп салынған. Лифт 1905 жылы Пасха күні ресми түрде ашылды және 1954 жылдан бері қорғалатын, құрастырылған конструкция 1989-1990 жылдары қайта жаңартылды. Bad Schandau айналасындағы Саксон Швейцариясының әсем көрінісі, әсіресе Шраммштейн жартастары мен тартымды арт-нуво стиліндегі әшекейлеріне байланысты бұл техникалық ескерткішке саяхат жасау туристер үшін қызығушылық тудырады. «Острауэр Шийбе» деп аталатын платоға Кирнич аңғарындағы Ботаникалық бақтан, ескі арба жолынан (Острауэр Берг) немесе Постельвицтен серпілісті бұрылыстармен өтетін жолмен автомобильмен де жетуге болады. 2002 жылы Эльбаның тасқынынан зардап шеккен жаңа Шраммштейн ашық ауа бассейні (Schrammstein Bad) банкротқа ұшырады, бірақ екі жылдық үзілістен кейін жаңа иелері, toskanaworld компаниясымен «Тоскана термальды моншалары» (Toskana Therme) деген атпен қайта ашылды. Бұл фирманың Bad Sulza және Bad Orb қалаларында да ұқсас нысандары бар.
Bad Schandau's town profile on the right bank of the river is dominated by the hotels of the Gründerzeit bordering the Elbe, the two bridges and St John's Church (Johanniskirche). From 2002 to 2007, comprehensive renovation work was carried out on the Gründerzeit hotels on the riverfront – the best known in the 19th century was the Dampfschiff ("Steamship"). The building was gutted from the ground upwards and the façades restored. Several apartment complexes are housed in bathhouse villas (Bäder Villen). The ensemble was opened again in 2007 under the name Elbresidenz Bad Schandau. The impressive Lutheran St John's Church with its octagonal west tower has existed in its present form since 1679. The baroque skylight turret was added in 1711 following a town fire. The interior of the church with its wooden coffer, single storey matroneum and stained glass windows in the chancel is the result of fundamental conversion work in 1876–77. Especially valuable is the two storied Renaissance altar in sandstone, which the Dresden sculptor, Hans Walther, originally made for the Kreuzkirche, Dresden, and which stood in Dresden Anne's from 1760 to 1902. The main sight in the market square (Marktplatz) with its town hall (1863) and several Renaissance buildings (the Gambrinus brewery, house No. 1 with its timber framed upper storey) since 1896 has been the Sendig Fountain next to the church, which for reasons unknown lost its Art Nouveau top extension with sculptures during World War II; it was reconstructed from 1994 to 2011. The spa facilities and the 3,500 m2 Botanical Garden (Pflanzengarten Bad Schandau) with over 1,500 species of plants is located at the entrance to the Kirnitzsch valley. By the tram stop of the Kirnitzschtal Tramway stands the so called Ice Age Rock (Eiszeitstein) illustrating that in the Pleistocene epoch the inland ice sheet extended as far as here from Scandinavia. Near the Park Hotel and the historical lift to Ostrau stands the Roman Catholic Church next to the hillside on the right of the Elbe. This building was built as accommodation for a Russian diplomat in the classic Saint Petersburg villa style of the 19th century and has been used since 1924 by the Catholic Church as a consecrated building. The historical lift to Ostrau is a , free standing iron construction, that links the village of Ostrau higher up the hill. The hotelier, Rudolf Sendig, had this electrically driven lift built in 1904 by the firms of Kelle & Hildebrandt (iron framework) and Kühnscherf & Söhne (lift). The lift was officially opened on Easter Sunday 1905 and the rivetted structure, that has been protected since 1954, was refurbished in 1989–1990. Due to its view over Saxon Switzerland around Bad Schandau, especially the rocks of the Schrammsteine, but also because of the understated Art Nouveau ornamentation, a journey on the technical monument has become something of a tourist attraction. The so called Ostrauer Scheibe is a plateau that can be reached on foot along a hiking trail from the Botanical Garden in the Kirnitsch Valley, over the old cart track (Ostrauer Berg), as well as by car along a road that weaves in hairpin bends up from Postelwitz. The new Schrammstein Open Air Pool (Schrammstein Bad) that was badly damaged before it could open by the flooding of the Elbe in 2002 went bust but, after a two year delay, was able to open under its new owners, toskanaworld, as the so called Toskana Thermal Baths (Toskana Therme); this firm has similar facilities in Bad Sulza and Bad Orb.
Диалекті
Бад-Шандауда жоғарғы саксон диалектісінің ерекше түрі қолданылады: Оңтүстік-шығыс Мейсен диалектісі, ол бес жоғарғы саксон немесе Мейсен диалектілерінің бірегейі.
A special form of the Upper Saxon dialect is spoken in Bad Schandau: the South East Meissen dialect, which is one of five Upper Saxon or Meissen dialects.
2002 жылғы тамыздағы су тасқыны
Бад-Шандау су тасқынынан ауыр зардап шекті, сондай-ақ көршілес Reinhardtsdorf-Шёна және Пирна қалалары да зардап көріп, қиын жағдайға түсті.
Bad Schandau was badly hit by the floods, along with neighbouring towns Reinhardtsdorf Schöna and Pirna.