Франц Иосиф Мюллер: Австриялық минералог және кенші-инженер
Franz-Joseph Müller von Reichenstein
Франц Иосиф Мюллер: австриялық минералог, тау-кен инженері. 1782 ж. Трансильванияда теллур ашқан. Габсбург әкімшілігінде қызмет етті, барон шенін алды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық минералог Франц Иосиф Мюллер, Фрайхерр фон Райхенштейн немесе Франц Иосиф Мюллер фон Райхенштейн (1 шілде 1740 немесе 4 қазан 1742 – 12 қазан 1825 немесе 1826) – австриялық минералог және тау-кен инженері. Мюллер Габсбург монархиясының Банат, Трансильвания және Тироль аймақтарындағы кен байлықтарын басқару және монета соғу салаларында бірнеше лауазымды атқарды. Трансильванияда жұмыс істеген кезінде 1782 жылы теллурді ашты. Өмірінің соңында Венадағы императорлық кеңес мүшесі болды және 1820 жылы рыцарь дәрежесіне көтеріліп, Фрайхерр атағын алды.
Austrian mineralogist
Franz Joseph Müller, Freiherr von Reichenstein or Franz Joseph Müller von Reichenstein (1 July 1740 or 4 October 1742 – 12 October 1825 or 1826) was an Austrian mineralogist and mining engineer. Müller held several positions in the Habsburg monarchy administration of mines and coinage in the Banat, Transylvania, and Tyrol. During his time in Transylvania he discovered tellurium in 1782. In his later career he became a member of the imperial council in Vienna and was knighted and elevated to the rank Freiherr in 1820.
Туған жері мен күні
Мюллер 1740 немесе 1742 жылы Габсбург империясында дүниеге келген. «Allgemeine Deutsche Biographie» туған күні мен орны ретінде 1 шілде 1740 және Венаны көрсетсе, «Neue Deutsche Biographie» 4 қазан 1742 және Төменгі Австриядағы Пойсдорф қалашығын дұрыс деп санайды. «Neuer Nekrolog der Deutschen» еңбектерінде оның туған жері екі түрлі көрсетілген: бірі – Вена, Австрияның Архгерцогтігі, екіншісі – Херманштадт, Трансильвания княздығы (қазіргі Сибиу, Румыния). Осы тақырыптағы жаңа өмірбаян оның туған күні мен орнының нақты белгілі еместігін көрсетеді.
Müller was born in 1740 or 1742 in the Habsburg Empire. While the Allgemeine Deutsche Biographie gives 1 July 1740 and Vienna as date and place of birth, the Neue Deutsche Biographie prefers 4 October 1742 and the small town of Poysdorf in Lower Austria. The much older works Neuer Nekrolog der Deutschen quote two different locations of his birth: one in Vienna, Archduchy of Austria and the other Hermannstadt, Principality of Transylvania (present day Sibiu, Romania). A newer biography on the topic makes clear that date and place of birth are not definitely known.
Білім және мансап
Ол Венада философия және құқық мамандықтарын оқыды. Оқуын аяқтағаннан кейін 1763 жылы Шемницте (Сельмекбанья), Төменгі Венгрияда (қазіргі Банска Штиавница, Словакия) Бергакадемияда (Тау-кен академиясы) оқуын жалғастырды. Ол тау-кен ісі, механика, минералогия және химияны оқыды. 1768 жылы ол Markscheider (ресми кен геодезисі) дипломын алды. 1770 жылы ол Банаттағы тау-кен және металлургиялық өндірісті реттеу жөніндегі корольдік комиссияға (Hofcommission für die Regulierung der Banater Berg und Hüttenwerke) қосылды, онда Банаттағы тау-кен өндірісі туралы көп білім жинады. Ол Oberbergmeister (жоғары тау-кен шенеунігі) шеніне көтеріліп, сол жылы кен басқарушысы болды. Мюллер қазынашылық таратылғаннан кейін Трансильваниядағы барлық тау-кен, қорыту және тұз өндірісінің бас инспекторы болды. Мюллер кенде антимонның жоқ екенін, оның орнына висмут сульфиді бар деген қорытындыға келді. Келесі жылы ол бұл қате екенін және кенде негізінен алтын мен антимонға ұқсас, бірақ белгісіз металл бар екенін хабарлады. Үш жылға созылған және елуден астам сынақтан тұратын жан-жақты зерттеуден кейін Мюллер минералдың меншікті салмағын анықтады және жаңа металл қыздырылғанда шығатын ақ түтіннің түймедей иісін, металлдың күкірт қышқылына беретін қызыл түсін, сондай-ақ бұл ерітінді сумен араласқанда түсетін қара шөкпесін байқады. Дегенмен, ол осы металды анықтай алмады және оған aurum paradoxium және metallum problematicum деген аттар берді, себебі ол күтілген антимонның қасиеттерін көрсетпеді. 1798 жылы неміс химигі Мартин Генрих Клапрот Мюллер жіберген үлгіден жаңа элементті бөліп алды. Материалды мұқият зерттегеннен кейін ол үлгіде жаңа металл бар екенін анықтады. Ол оны теллурий деп атады, бірақ ашылудың құрметін Мюллерге берді. Ол Берлин табиғаттанушылар қоғамының мүшесі болып сайланды.
He studied philosophy and law in Vienna. After finishing his studies he started further studies at the Bergakademie (Mining Academy) in Schemnitz (Selmecbánya), Lower Hungary (today Banská Štiavnica, Slovakia) in 1763. He studied mining, mechanics, mineralogy and chemistry and after graduating he became a Markscheider (official mine surveyor) in 1768. In 1770 he joined the Hofcommission für die Regulierung der Banater Berg und Hüttenwerke (royal commission for mining in the Banat) where he gained a lot of knowledge on mining in the Banat. He was promoted to the rank of an Oberbergmeister (senior mining official) and became a mine manager in the same year. After the dissolution of the Thesaurariat Müller became Oberinspector (chief surveyor) of all mining, smelting and salt production in Transylvania. Müller concluded that the ore did not contain antimony, but that it was bismuth sulfide. The following year, he reported that this was erroneous and that the ore contained mostly gold and an unknown metal very similar to antimony. After a thorough investigation which lasted for three years and consisted of more than fifty tests, Müller determined the specific gravity of the mineral and noted the radish like odor of the white smoke which passed off when the new metal was heated, the red color which the metal imparts to sulfuric acid, and the black precipitate which this solution gives when diluted with water. Nevertheless, he was not able to identify this metal and gave it the names aurum paradoxium and metallum problematicum, as it did not show the properties predicted for the expected antimony. In 1798, the German chemist Martin Heinrich Klaproth isolated the new element from a sample sent by Müller. After a thorough examination of the material he concluded that a new metal was present in the sample. He called it tellurium, but gave the credit of the discovery to Müller. He was elected as a member of the Berlin Society of Friends of Natural Science.