Кіріспе

Шотландтық қоғамдық қайраткер, куртизан және мемуаршы Грейс Далримпл Эллиотт (шамамен 1754 – 16 мамыр 1823) – француз төңкерісі кезінде Парижде тұратын шотландтық куртизан, жазушы және тыңшы. Ол өмірінен қалған "Француз төңкерісі кезіндегі өмірім туралы күнделік" (Ma Vie sous la Révolution) атты мемуарларында осы оқиғалардың куәсі болды, бұл мемуарлар 1859 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрді. Ол Орлеан герцогының және болашақ Георг IV-тің сүйіктісі болды, одан заңсыз қызы дүниеге келді делінеді. Эллиот хат алмасумен айналысып, француз төңкерісінен қашып құтылған француз аристократтарын жасырды. Ол бірнеше рет тұтқындалды, бірақ гильотинадан құтылып, Робеспьердің өлімінен кейін босатылды.

Ерте өмір

Эллиотт, шамамен 1754 жылы Эдинбургте дүниеге келген, Гриссел Браунның (30 қыркүйек 1767 жылы қайтыс болған) және Хью Далримплдің (1774 жылы қайтыс болған) ең кіші қызы, ол әйгілі Дуглас ісіне қатысқан Эдинбург адвокаты еді. Оның ата-анасы оның тууына шамамен келген кезде ажырасып, ол көбінесе әжесі мен атасының үйінде өскен. Ол француздық монастырьда білім алған, ал Шотландияға оралғаннан кейін әкесі оны Эдинбург қоғамына таныстырды. Оның сұлулығы көрнекті және бай дәрігер Джон Элиотқа үлкен әсер етіп, ол 1771 жылы оған үйлену ұсынысын жасады. Элиот одан 18 жас үлкен болса да, ол келісім берді. Олар 1771 жылдың 19 қазанында Лондонда, ол 17 жаста болғанда неке қиды. Жұбайлар әсем әлеуметтік ортаға енді, бірақ жас және мүдделердің айырмашылығынан кейін біртінде суытылып кетті. Томас Гейнсборо 1778 жылы оның екі портретін салған, қазір олар Фрик коллекциясында және Метрополитен өнер мұражайында сақталуда. 1782 жылы ол Уэльс принцімен (кейіннен Георг IV) қысқа, құпия қарым-қатынасқа түсіп, 1782 жылдың 30 наурызында қыз дүниеге әкелді. Ол Сент-Мэрилебонда Джорджиана Аугуста Фредерика Сеймур (1813 жылы қайтыс болған) деп тойыстырылды, бірақ Георгина Сеймур деген атпен танылды. Эллиотт принцтің баланың әкесі екенін мәлімдеді, ал "The Morning Post" газеті 1782 жылдың қаңтарында ол жауапкершілікті мойындағанын хабарлады. Дегенмен, баланың терісі қараңғы болғандықтан, оны алғаш рет принцке көрсеткенде, ол: «Бұл менің қызым екеніне сендіру үшін, олар алдымен қараның ақ екенін дәлелдеуі керек» деген сөзді айтқан деседі. Принц және көптеген басқалар Лорд Чолмондейді қыздың әкесі деп есептеді, бірақ принцтің достары Лорд Эгремонттың інісі Чарльз Уильям Уиндхамды, оған ұқсас екенін айтып, әкелікке талапкер деп санайды. Тағы бірі болса, баланың әкесі Джордж Селвин болуы мүмкін деген пікірде болды. Лорд Чолмондейли қызды тәрбиелеп өсірді, ал ол 1813 жылы ерте қайтыс болғаннан кейін, оның жалғыз баласына қамқорлық жасады.

Францияда өмір: Француз төңкерісі

Уэльс принсі Джордж 1784 жылы оны француз Орлеан герцогымен таныстырды, ал 1786 жылы ол Парижде тұрақты түрғынға орналасып, Орлеанның танымал сүйіктісі болды. Оның серіктестігі үшін герцог оған Миромесниль көшесіндегі үйді және Париждің оңтүстігіндегі Мёдондағы мүлікті сыйлады. Осы кезеңде Эллиотт герцог де Фитц Джеймс пен Конде принцімен де қарым-қатынаста болды. Эллиоттың Франциядағы өмірі туралы көп нәрсе оның естеліктерінде, «Француз төңкерісі кезіндегі өмірім туралы күнделік» (Ричард Бентли, 1859) атты еңбегінде жазылған. Оның баяндамасында кейбір қайшылықтар болғанымен, оның жұмысы «Үрей кезеңі» туралы ағылшын тіліндегі ең белгілі еңбектердің біріне айналды, ол Орлеан герцогының және оның аристократтық якобиндық айналасының Пале-Рояльдегі қозғалыстарын тіркеді. Парижде тұрған кезінде Эллиотт қыркүйек қырғынының қорқынышын көрді және принцесса де Ламбальдің денесі көшелермен әкелінді. Эллиотт Орлеан герцогының (кейін Филипп Эгалите деген атқа ие болды) жақыны болғанымен, оның монархисттік көзқарастары округінде кеңінен белгілі болды және оның үйіне жиі тінту жүргізілді. Жақында Эллиоттың Ұлыбритания үкіметі тапсырмасымен хат алмасумен айналысқаны және Париж бен Кобленцтегі және Бельгиядағы эмигрант француз сарайының мүшелері арасында хабарларды жеткізуге көмектескені анықталды. Ол Пьер-Лашез зиратында жерленген.

Кино мен әдебиеттегі бейнелер

Оның өмірінің бір бөлігінің көркем бейнесі Эрик Ромердің 2001 жылғы "Леди мен герцог" фильмінде бейнеленген. Ағылшын актрисасы Люси Расселл Эллиот рөлін, ал Жан-Клод Дрейфус Орлеан герцогы рөлін сомдады. Грейс Эллиотт Хэлли Рубенхолдтың "Француз тілі сабағы" романында (Doubleday, 2016) маңызды кейіпкер ретінде де пайда болады.