Кіріспе

Балтық немісі – химик және табиғатты зерттеуші Карл Эрнст Клаус, сондай-ақ Карл Клаус немесе Карл Клаус (Карл Ка́рлович Кла́ус; 22 қаңтар 1796 – 24 наурыз 1864) ретінде де танымал, ол ботаникада сандық әдістерді қолданған алғашқы ғалымдардың бірі болды. 1821 жылы Клаус Ернестин Бейтке үйленді. Олардың үш қызы Қазанда дүниеге келді, ал кейін Тартуға көшкенде ұлдары болды.

Химия

1828 жылы, 32 жасқа толған Клаус Тарту университетінде білімін жалғастыруға шешім қабылдады. Оқу барысында 1831 жылы университет химиялық зертханасында ассистент болып жұмыс істей бастады. 1835 жылы бітіріп, 1837 жылы Тарту университетінде аналитикалық фитохимия тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. Сол жылы Санкт-Петербург медициналық-хирургиялық академиясына академиялық қызметке үміткерлік білдіріп, Қазан мемлекеттік университетінің химиялық зертханасының меңгерушісі лауазымын иеленді. 1839 жылы минералды сулардағы минералдарды бөлу жөніндегі диссертациясын қорғап, доцент болып тағайындалды. 1844 жылы химия ғылымының профессоры атанды. Жаңа элементтің атын таңдағанда ол: «Мен жаңа денеге Отаныма құрмет көрсетіп, рутений деп атадым. Мырза Осанн рутенийден бас тарғандықтан және химияда бұл сөз әлі қолданылмағандықтан, оны осылай атауға менің толық құқығым бар еді» деді. Клаус рутенийді ғана оқшаулаумен шектелмей, оның атомдық салмағы мен химиялық қасиеттерін де анықтады. Ол рутений, родий, палладий және платинаның химиялық қасиеттерінің ұқсастығын байқап, нәтижелерін мұқият тіркеді. Осы жаңалығы үшін ол 5000 рубль көлеміндегі Демидов сыйлығымен марапатталды (бұл оның көпбалалы отбасына зор қаржылық көмек болды).

Денсаулық және соңғы жылдары

Клаус денсаулығына немқұрайлы қарағанымен белгілі болды. Ол көбінесе химиялық заттар мен жаңа қосылыстарды татып, саусағымен қышқылдардың күшін тексеріп, тіліне тигізген. Бірде ол синтездеген рутенийдің жаңа қосылысының бірін татып көргенде аузын қатты күйдірді. Ол осмий тетроксидін – өте улы затты – бөліп алғанда оның дәмін кермекті және бұрышты тәрізді деп сипаттады. 1845 жылдың сәуір айында ол осмий тетроксидінің буынан уланып, екі апта жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1852 жылы Клаус Қазаннан Тарту университетіне оралып, фармация профессоры қызметін атқарды. Ол 1864 жылы Тартуда қайтыс болды.