Орган табулатурасы: тарихы, ерекшеліктері мен маңызы
Organ tablature
Орган табулатурасы – ежелгі музыкалық нотация түрі. Немец, итальян, испан, польша және ағылшын мектептерінде қолданылған. Бах, Букстехуде шығармаларында кездеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Органдық таблатура – солтүстік неміс барокколық орган мектебінде қолданылатын музыкалық жазу түрі, бірақ Италия, Испания, Польша және Англия сияқты басқа елдерде де орган таблатурасының түрлері кездеседі. Иоганн Себастьян Бахтың «Оргельбюхлейн» шығармасының бөліктері, сондай-ақ Дитерих Букстехуде мен барокко дәуірінің басқа солтүстік неміс орган композиторларының көптеген қолжазбалары таблатурада жазылған. Пернетақта таблатурасының ең ерте мысалы, көбінесе органға арналған, шамамен 1360 жылға жататын Робертсбридж кодексінде кездеседі. Бұл кодекс ағылшын тілінде болғанымен, кейінгі неміс таблатураларымен тығыз байланысты. Осы орган таблатураларының ерте және маңызды мысалы 1460 жылдары Мюнхенде жинақталған Буксхаймер Оргельбух (Buxheim Organ Book) кітабында сақталған. Онда соқыр органшы, лютнист және композитор Конрад Пауманның шығармалары бейнеленген. Әлемдегі ең ірі және ең көне орган таблатураларының бірі – Ян Люблинге (1537–1548) тиесілі орган таблатурасы. 1520 мен 1700 жылдар аралығында жасалған шамамен 20 поляк орган таблатурасы бар. Барокко дәуірінің басындағы орган таблатурасының көрнекті мысалы – 1611 және 1613 жылдар аралығында жинақталған Линцер Оргельтабулатурасы, онда негізінен діни емес 108 шығарма бар. Орган таблатурасын қазіргі заманғы музыкалық жазудан ерекшелендіретін ерекшелік – таяқшалардың, ноталардың және тональдық белгілердің болмауы. Биіктіктер әріптермен, ұзақтықтар – флагтармен (қазіргі заманғы жазу сияқты) көрсетіледі, бірақ ерте жазуларда ұзақтықтар менсуралық белгілермен көрсетілген. Натуральдар көрсетілмейді, себебі альтерациялар қазіргі заманғы жазудағыдай бүкіл тактке дейін жүрмейді. Тональдық белгілер көрсетілмейді, олар көрсетілген диездер арқылы түсіндіріледі. Ренессанс кезеңінің шығармаларында жоғарғы мелодиялық желі таяқшадағы стандартты менсуралық жазуда берілген, ал таблатура әр нотаның астында көрсетілген. Барокко дәуірінің соңынан бері орган таблатурасы кеңінен қолданылмады. Бастапқыда таблатурада жазылған репертуар қазіргі заманғы жазуға аударылды. Дегенмен, мұндай аудармада қателіктер болуы мүмкін. Неміс жазуында А мен Е, сондай-ақ F мен G әріптері шатасуы мүмкін. Сондай-ақ, ноталардың үстінен жүргізілген октава сызығы басталуы немесе аяқталуы тұрғысынан беймазды болуы мүмкін. Әртүрлі редакторлар әртүрлі шешімдер ұсынады, бұл сол кезеңдегі орган орындаушылығының импровизациялық дәстүрінің бір көрінісі.
Organ tablature is a form of musical notation used by the north German Baroque organ school, although there are also forms of organ tablature from other countries such as Italy, Spain, Poland, and England. Portions of Johann Sebastian Bach's Orgelbüchlein are written in tablature, as are a great deal of the surviving manuscripts of the organ works of Dieterich Buxtehude and other north German organ composers of the Baroque era. The first extant example of keyboard tablature, which was almost certainly for organ, was in the Robertsbridge Codex, from about 1360. Although it is English, it is closely related to the later German tablatures. An early and perhaps seminal example of these organ tablatures is found in the Buxheimer Orgelbuch (Buxheim Organ Book), compiled in Münich in the 1460s. It reflects the work of Conrad Paumann, a blind organist, lutenist, and composer. The biggest organ tablature, as well as one of the oldest in the world, is Organ Tablature by Jan of Lublin (1537–48), one of ca. 20 Polish organ tablatures created from 1520 to 1700. An emblematic organ tablature of the early baroque era is the Linzer Orgeltabulatur, compiled between 1611 and 1613 and containing 108 pieces of mostly non liturgical character. The feature of organ tablature that distinguishes it from modern musical notation is the absence of staves, noteheads, and key signatures. Pitches are denoted by letter names written in script, durations by flags (much like modern notation), although in early notations durations were shown using mensural indications, Naturals are not indicated, as accidentals do not carry through the entire measure as in modern notation. Key signatures are not specified; they are implied by the indicated sharps. In Renaissance works the uppermost melodic line is given in normal mensural notation on a staff, and the tablature given below each note. Since the end of the Baroque era, organ tablature has not been used to an appreciable extent. Repertoire originally written in tablature has been translated into modern notation. However, this translation carries a risk of error. In German script an A and an E can become confused, as can an F and a G. Likewise, an octave line over a series of notes can begin or end ambiguously. Different solutions are given by different editors, and this is one manifestation of the improvisatory tradition of organ performance of the period.