Кіріспе

Химиялық қосылыс

Гozерелин, Zoladex саудалық атауымен және басқаларымен сатылатын, жыныс гормондарының (тестостерон және эстроген) өндірісін басуға қолданылатын дәрі, әсіресе сүт безі және простата қатерлі ісігін емдеуде. Ол инъекциялық гонадотропин босатушы гормон агонисі (GnRH агонисі) болып табылады. Құрылымы бойынша декапептид. Бұл жылдам ыдырауды тежеу үшін екі өзгеріс енгізілген табиғи GnRH декапептиді. Goserelin жыныс гормондары – тестостерон және эстрогеннің өндірісін импульстік емес (физиологиялық емес) түрде күшейтеді. Бұл эндогенді гормоналды кері байланыс жүйелерінің бұзылуына алып келеді, нәтижесінде тестостерон және эстроген өндірісі төмендейді. Ол 1976 жылы патенттелген және 1987 жылы медициналық қолдануға бекітілген. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген.

Медициналық қолданыстар

Госерелин гормонға сезімтал сүт безінің (менопаузаға дейінгі және менопауза кезеңіндегі әйелдерде) және простата қатерлі ісіктерін, сондай-ақ кейбір қатерсіз гинекологиялық ауруларды (эндометриоз, жатыр фиброидтары және эндометрийдің жұқаруы) емдеу үшін қолданылады. Бұдан өзге, госерелин көмекші репродукция және ерте жасқа жеткен жасөсперімдерді емдеуде пайдаланылады. Ол сондай-ақ еркектерден әйелдерге трансгендерлерді емдеуде қолданылуы мүмкін және кейбір елдерде, мысалы Ұлыбританияда, басқа антиандрогендерге қарағанда артықшылыққа ие. Госерелин 1 айлық және 3 айлық ұзақ әсерлі депо түрінде қол жетімді. Госерелин емдеу барысында 28 күн сайын тері астына, биологиялық түрде ыдырайтын имплант ретінде инъекция жасау арқылы беріледі.

Жанама әсерлер

Гозерелин емдеудің алғашқы бірнеше аптасында сүйек ауруының уақытша күшеюіне және простата қатерлі ісігінің белгілеріне себеп болуы мүмкін. Бұл ісіктің күшею әсері деп аталады, және рецепторлардың сезімталдығы төмендеп, гормоналды өндіріс тежелгенге дейін лютеинизациялық гормон өндірісінің бастапқы көтерілуінің нәтижесі болып табылады. Гормоналды тежеліммен бірге белгілер жоғалады. Сондықтан, гозерелинмен емдеудің алғашқы 2–3 аптасында, әсіресе бұрыннан сүйек ауруы бар пациенттерде антиандрогенмен бірге емдеу ұсынылады. Гозерелин сүйек ауруын, қызу сезімін, бас ауруын, асқазанның бұзылуын, депрессияны, сирек жағдайларда несеп шығару қиындығын, салмақ көтерілуін, көкірек бездерінің ісінуін және сезімталдығын (сирек), эрекцияның нашарлауын және жыныстық құмарлықтың төмендеуін тудыруы мүмкін. Сүйек ауруын симптомдық түрде бақылауға болады, ал эректильді дисфункцияны варденафил (Levitra) немесе басқа да ұқсас ауызға қабылданатын терапиялармен емдеуге болады, бірақ олар жыныстық құмарлықтың төмендеуін емдей алмайды. Гозерелинмен емдеу кезінде гинекомастияның жиілігі 1–5% аралығында болуы мүмкін. Әйелдерде қысқа мерзімді есте сақтау қабілетінің нашарлауы да байқалған, кейбір жағдайларда бұл нашарлау ауыр болуы мүмкін, бірақ ем тоқтатылғаннан кейін бұл әсер біртіндеп жоғалады.

Фармакология

Гозерелин – табиғи гонадотропин босатқыш гормонның (GnRH) синтетикалық аналогы. Инъекция арқылы енгізгенде биологиялық қолжетімділігі шамамен толық. Гозерелин ақуызбен нашар байланысады және қалыпты бүйрек функциясы бар пациенттерде сарысудағы жартылай шығарылу кезеңі екі-төрт сағатты құрайды. Бүйрек функциясы нашарлауған пациенттерде жартылай шығарылу кезеңі ұзарады. Бауыр жеткіліксіздігі бар пациенттерде фармакокинетикалық көрсеткіштерде маңызды өзгерістер байқалмайды. Енгізгеннен кейін, сарысудағы ең жоғары концентрация шамамен екі сағат ішінде жетеді. Ол гипофиздегі GnRH рецепторларымен жылдам байланысады, бұл лютеинизациялау гормонының өндірісін бастапқыда арттырады, одан кейін тиісті жыныстық гормондардың өндірісін күшейтеді. Бұл бастапқы күшеюді бикалутамид (Casodex) сияқты андроген рецепторларының антагонисін бірге тағайындау/қоса беру арқылы бақылауға болады. Соңында, шамамен 14-21 күннен кейін, рецепторлардың төмендеуіне байланысты ЛГ өндірісі айтарлықтай төмендейді және жыныстық гормондар әдетте кастрациялық деңгейге дейін азаяды.

Химия

Гозерелин – ГнРГ аналогы және декапептид. Ол ацетат тұзы түрінде ұсынылады.

Жалпы атаулар

Гозерелин – бұл дәрінің жалпы атауы және оның ұзақ әсерлі, имплантациялық және деполық формалары.