Кіріспе

Өнер түрі немесе қылмыстық әрекет

Еліктеуші – басқа адамның мінез-құлқын немесе іс-әрекетін еліктейтін немесе көшіретін адам. Біреуді еліктеудің көптеген себептері бар:

Тірі тарих: Тарихи тұлғаны жақсылап зерттегеннен кейін, актер сол адамдай киініп, көрермендер алдында сөйлей алады. Мұндай тарихи интерпретация сценариймен жазылған драмалық қойылым болуы мүмкін, мысалы, «Марк Твен кешкісі!» немесе кейіпкер ретінде қалып, импровизациялық әрекеттер жасау. Көңіл көтеру: «Импрессионист» белгілі тұлғаларды еліктеу арқылы көрермендерді көңілді етеді. Еліктеуге ең танымал нысандар – Элвис Пресли (Elvis impersonator), Майкл Джексон (Michael Jackson impersonator) және Мадонна (Madonna impersonator). Көңіл көтеру үшін еліктеудің басқа да түрлеріне еркек драг-квиндер (бұрын «әйел еліктеушілер» деп аталған, бірақ бұл терминология қазір ескірген деп саналады) жатады. Қылмыс: Жеке басын ұрлау сияқты қылмыстық әрекеттің бір бөлігі ретінде. Әдетте, қылмыскер басқа біреудің кімлігін қабылдауға тырысады, алдамшылық жасау үшін, мысалы, құпия ақпаратқа қол жеткізу немесе оларға тиесілі емес мүлікті иелену үшін. Бұл әлеуметтік инженерия және жалған адамдар деп те аталады. Саяси және әскери тұлғаларды қорғау үшін қолданылатын алдау амалдары. Бұл байқаушыларды жаңылыстыру үшін қоғамдық шараларда жұмыс істейтін (немесе мәжбүрленген) еліктеушіні қамтиды. Адамдарды ұрысуға, бір-бірін жек көруге итермелеу, әлеуметтік, бизнес немесе саяси пайда табу үшін.

Танымалдардың кейіпкерлері

Танымал адамдардың еліктеушілері – белгілі тұлғаларға сырттан ұқсап, олардың киімдерін киіп, мінез-қалпын тақылдатуға тырысатын адамдар. Еліктеушілер дыбыс еліктеушілер, сыртқы келбет еліктеушілер, импрессионисттер, еліктеушілер, құрмет көрсетуші әртістер және оларға ұқсауға тырысатындар деп аталады. Бұл қызығушылық қайтыс болған танымал тұлғаны көру қажеттілігінен немесе тілегінен туындаған болуы мүмкін. Осы құбылыстың ең айқын мысалы – Элвис Пресли. Эдвард Мосс Майкл Джексонның еліктеушісі ретінде фильмдерде және комедиялық сериалдарда ойнады. Том Джонс әлемнің әртүрлі елдерінен оны еліктейтін көптеген адамдарды тартты. Америка Құрама Штаттарынан Оңтүстік-Шығыс Азияға, Ұлыбританияға дейін, оған ұқсайтын дауысы бар немесе оның өнерін еліктейтін орындаушылар бар.

Қылмыстық тұлғаны пайдалану

Англия мен Уэльсте 1851 жылғы Кедейлер заңына түзету енгізу туралы заңның 3-тарауы сайлау кезінде "дауыс беруге құқығы бар адам" рөлін сомдауды қылмыс деп белгіледі. Уайтли мен Чаппелдің (1868) ісінде заңды түсіндірудің сөзбе-сөз қағидасы қолданылып, қайтыс болған адамның "дауыс беруге құқығы бар адам" еместігі анықталды, нәтижесінде осы қылмыспен айыпталған адам ақталды. Колорадо штатында бір иммигрант жұмысқа тұру үшін басқа біреудің әлеуметтік қамсыздандыру нөмірін пайдаланғаны үшін "қылмыстық тұлғалық" қылмысымен айыпталғанмен, кейбір соттар бұл қате ақпаратты ұсыну қылмыстық құқық бұзушылық болып табылмайды деген шешім шығарды. Шешімнің негізі екінші адамға зиян келтірілгеніне байланысты.

Deepfake арқылы кейіп таныту

Аудио deepfake-тер әлеуметтік инженерия схемаларының бір бөлігі ретінде қолданылып, адамдарды сенетін тұлғадан нұсқау алғандай секілдіріп алдауға мүмкіндік береді. 2019 жылы Ұлыбританиядағы энергетикалық фирманың бас директоры телефон арқылы алданды, оған фирманың бас компаниясының бас директорының даусын қолданып, аудио deepfake технологиясын пайдаланған адам Венгриядағы банк шотына 220 000 евро аударуды бұйырды. 2023 жылға қарай, deepfake технологиясының жетістіктері, бірнеше секундтан бір минутқа дейінгі жазбадан адамның даусын көшіруге мүмкіндік береді, және жаңа мәтін жасау құралдары, достарының немесе туыстарының сенімді цифрлық көшірмесін пайдаланып, құрбандарды нысаналайтын автоматтандырылған жеке бастылық алаяқтықтарын іске қосты.