Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші Буер соғысының бір бөлігі (1899–1900)
Part of the Second Boer War (1899–1900)
Лэдисмит қоршауы – 1899 жылдың 2 қарашасынан 1900 жылдың 28 ақпанына дейін Наталь провинциясының Лэдисмит қаласында болған Екінші Буер соғысының ұзаққа созылған шайқасы.
The siege of Ladysmith was a protracted engagement in the Second Boer War, taking place between 2 November 1899 and 28 February 1900 at Ladysmith, Natal.
Өмірбаян
1899 жылы маусым айында Бур республикаларымен соғыс басталу мүмкіндігі туғандықтан, Ұлыбританиядағы Әскери министрлік Наталға барлығы 15 000 әскер жіберді. Соғыс болған жағдайда олар колонияны күшейтілген күштер бу пароходымен Оңтүстік Африкаға жеткенше қорғай алатындай күшті болуы күтілді. Бұл әскерлердің бір бөлігі Үндістаннан Ұлыбританияға қайтып келе жатқанда басқа бағытқа бұрылды, ал қалғандары Жерорта теңізі және басқа да аймақтардағы гарнизондардан жіберілді. Осы күштерді басқаруға генерал-лейтенант сэр Джордж Уайт тағайындалды. Уайт 64 жаста болды және аттан құлап жарақат алған аяғының зардабын көтеріп жүрді. Ол негізінен Үндістанда қызмет еткендіктен, Оңтүстік Африкада бұрын көп тәжірибе жинамаған.
As war with the Boer republics appeared likely in June 1899, the War Office in Britain dispatched a total of 15,000 troops to Natal, expecting that if war broke out they would be capable of defending the colony until reinforcements could be mobilized and sent to South Africa by steamship. Some of these troops were diverted while returning to Britain from India; others were sent from garrisons in the Mediterranean and elsewhere. Lieutenant General Sir George White was appointed to command this enlarged force. White was 64 years old and suffered from a leg injury incurred in a riding accident. Having served mainly in India, he had little previous experience in South Africa.
Соғыс басталды
Оңтүстік Африкадағы жоғары комиссар сэр Альфред Милнер сияқты бірнеше британдық шенеуніктердің кеңесіне қарамастан, бура үкіметтері британдық әскерлерді Наталға жіберуден аса қорқып, үлкен сескенім білдірген жоқ. Олар мұны Британияның бура республикаларын басып алуға деген ниетінің дәлелі деп қарады. Президент Пол Крюгер басқаратын Трансвааль үкіметі қыркүйек айында шабуыл жасауды қарастырды, бірақ кейіннен буралардың қарсылығының рухани ортасы болған Оранж еркін мемлекетінің президенті Штейн, аралықтағы делдал болуға тырысқандықтан, оларды бірнеше апта бойы тоқтатып тұрды. Келіссөздер толығымен күйрегеннен кейін, екі республика да соғыс жариялап, 12 қазан күні шабуылға шықты. Барлығы 21 000 бура әскері Наталға барлық бағыттан ілгері жылды. Уайтқа өзінің әскерін солтүстік Наталдың "Натал үшбұрышы" деп аталатын, екі бура республикасының арасындағы үшбұрышты жерге жақын орналастырмауға кеңес берілді. Бірақ, Уайт өзінің күштерін Лэдисмит гарнизондық қаласының маңына орналастырды, тіпті Дундиде одан да алға жылжытты. Британдық әскердің барлық күші Талана төбесі мен Еландслагтеде болған екі шайқастан кейін ғана біріге алды. Буралар Лэдисмитті қоршаған кезде, Уайт олардың артиллериясын басып алу үшін барлық күшін шабуылға жіберді. Осының нәтижесінде апатты Лэдисмит шайқасы болды, онда британдықтар 1200 адамды жоғалтып (қаза тапқандар, жараланғандар және тұтқынға алынғандар), қалаға кері шегінді.
Contrary to the advice of several British officials such as Sir Alfred Milner, the High Commissioner for Southern Africa, the Boer governments were not over awed by the despatch of British troops to Natal. Instead, they regarded it as evidence of Britain's determination to seize control of the Boer republics. The Transvaal government under President Paul Kruger considered launching an attack in September, but President Steyn of the Orange Free State, who would later become the spiritual heart of the Boer resistance, dissuaded them for several weeks while he tried to act as intermediary. With the complete breakdown in negotiations, both republics declared war and attacked on 12 October. A total of 21,000 Boers advanced into Natal from all sides. White had been advised to deploy his force far back, well clear of the area of northern Natal known as the "Natal Triangle", a wedge of land lying between the two Boer republics. Instead, White deployed his forces around the garrison town of Ladysmith, with a detachment even further forward at Dundee. The entire British force could concentrate only after fighting two battles at Talana Hill and Elandslaagte. As the Boers surrounded Ladysmith, White ordered a sortie by his entire force to capture the Boer artillery. The result was the disastrous Battle of Ladysmith, in which the British were driven back into the town having lost 1,200 men killed, wounded, or captured.
Қоршау
Кейін бурлар Лэдисмит қаласын қоршап алып, Дурбанға темір жол байланысын үзіп тастады. Генерал-майор Джон Френч және оның штаб бастығы майор Дуглас Хейг соңғы, оқтармен тесілген пойызбен қашып кетті. Бұл қала 118 күн бойы қоршауда болды. Уайт үлкен күштердің келе жатқанын біліп, Тугела өзенінің оңтүстігіндегі британдық бөлімшелермен шам мен гелиограф арқылы хабарласа алды. Ол жақын арада көмек келеді деп күтті. Осы уақытта оның әскерлері бурлардың артиллериясын саботаж жасау үшін бірнеше шабуылдар мен рейдтер жасады. Луи Бота Оңтүстік Наталға алғашқы шабуылды жасаған бур жасағына қолбасшылық етті, содан кейін Тугеланың солтүстігінде бекініп, көмекші күштерді тоқтатуға тырысты. 1899 жылдың 15 желтоқсанында Коленсо шайқасында алғашқы көмекке ұмтылыс жеңіліске ұшырады. Уақытша ойран болған көмекші күштердің қолбасшысы генерал Редверс Генри Буллер Уайтке қашып кетуді немесе қоймаларын және оқ-дәрілерін жойып, басылуды ұсынды. Уайт қашып шыға алмады, себебі оның жылқылары мен жүк тасушы малдары жайылым мен жемшөп жетіспеуінен әлсіз болған, бірақ басылудан бас тартты. 1899 жылдың Рождество күні бурлар Лэдисмитке қысқаша қондырғысы жоқ снарядты атты, ішінде Рождестволық пудинг, екі Ұлыбритания туы және «маусымдық құттықтаулар» деген хабарлама болды. Снаряд әлі күнге дейін Лэдисмит мұражайында сақтаулы.
The Boers then proceeded to surround Ladysmith and cut the railway link to Durban. Major General John French and his chief of staff, Major Douglas Haig escaped on the last train to leave, which was riddled with bullets. This town was then besieged for 118 days. White knew that large reinforcements were arriving, and could communicate with British units south of the Tugela River by searchlight and heliograph. He expected relief soon. Meanwhile, his troops carried out several raids and sorties to sabotage Boer artillery. Louis Botha commanded the Boer detachment which first raided Southern Natal, and then dug in north of the Tugela to hold off the relief force. On 15 December 1899, the first relief attempt was defeated at the Battle of Colenso. Temporarily unnerved, the relief force commander, General Redvers Henry Buller, suggested that White either break out or destroy his stores and ammunition and surrender. White could not break out because his horses and draught animals were weak from lack of grazing and forage, but also refused to surrender. On Christmas Day 1899, the Boers fired into Ladysmith a carrier shell without fuze, which contained a Christmas pudding, two Union Flags and the message "compliments of the season". The shell is still kept in the museum at Ladysmith.
Вагон төбесі шайқасы (немесе Платранд)
Ладисмит маңындағы бурлар да жем-шөп жетіспеушілігінен әлсіреп бара жатты. Әрекет аз болғандықтан, көптеген жауынгерлер рұқсатсыз демалысқа шығып, отбасыларын қоршаудағы лагерьлерге әкелді. Соңында, Тугела өзенінің суы көтеріліп, Булердің қолдау көрсетуіне мүмкіндік бермей, кейбір жас бур лидерлері генерал Пит Жубертті 1900 жылдың 5 қаңтары түні шабуыл жасауға бұйрық беруге көндірді, басқа да көмекке тырысулар жасалмас бұрын. Британдықтар Лэдисмиттен оңтүстікке қарай Платранд деп аталатын қырат бойымен орналасқан. Британдық әскерлер оның батысындағы бөлігін Вагон төбесі, ал шығысындағы бөлігін Цезарь лагері деп атады (бұл атаулар Альдершотқа жақын жерлердегі нысандардан алынған, британдық армияның көпшілігіне таныс). Иан Гамильтон басшылығымен олар Платрандтың еңкейген беткейінде форттар, сангарлар және бекіністер желісін салған, бірақ бурлар мұны білмеді. 1900 жылдың 6 қаңтарының таңында генерал С.Джей. де Вильерс басқаратын бур шабуыл тобы Вагон төбесі мен Цезарь лагеріне көтеріле бастады. Оларды британдық жұмысшылар тобы байқап, бірнеше пушкаларды орналастырып жатқанда шабуылға түсті. Бурлар екі нысанның шетін басып алды, бірақ одан әрі ілгерілеуге қол жеткізе алмады. Британдықтардың қарсы шабуылдары да сәтсіз аяқталды. Уайт оларға "Құдайға шүкір, біз туды желбіретіп ұстап тұрдық" деген сөздермен құттықтаған екен деседі.
The Boers around Ladysmith were also growing weak from lack of forage. With little action, many fighters took unauthorised leave or brought their families into the siege encampments. Eventually, with the Tugela in flood, preventing Buller from giving any support, some younger Boer leaders persuaded General Piet Joubert to order a storming attempt on the night of 5 January 1900, before another relief attempt could be made. The British line south of Ladysmith ran along a ridge known as the Platrand. The occupying British troops had named its features Wagon Hill to the west and to the east Caesar's Camp (after features near Aldershot, well known to much of the British army). Under Ian Hamilton, they had constructed a line of forts, sangars and entrenchments on the reverse slope of the Platrand, of which the Boers were unaware. In the early hours of 6 January 1900, Boer storming parties under General C. J. de Villiers began climbing Wagon Hill and Caesar's Camp. They were spotted and engaged by British working parties who were emplacing some guns. The Boers captured the edge of both features, but could not advance further. British counter attacks also failed. White reportedly greeted them saying, "Thank God we kept the flag flying".
Салдары
Жеңілдік кеңінен тойланды, ал Мафекинг қоршауынан кейін одан да ірі мерекелер өтті. Қоршау кезінде төрт «Виктория кресі» ордені табысталды: Джон Норвуд 1899 жылғы 30 қазанда, Вагон-Хиллде 1900 жылғы 6 қаңтарда, Герман Альбрехт және Роберт Джеймс Томас Дигби Джонс (екеуі де қаза тапты) және Джеймс Эдвард Игнатиус Мастерсон.
The relief was widely celebrated, followed by much larger celebrations after the siege of Mafeking. There were four Victoria Crosses awarded during the siege: John Norwood on 30 October 1899, at Wagon Hill on 6 January 1900, Herman Albrecht and Robert James Thomas Digby Jones (who both died), and James Edward Ignatius Masterson.
Қоршау кезінде медициналық көмек
Қоршаудың басында Джордж Стюарт Уайт пен Пит Жуберт арасындағы келісім Лейдисмиттен тыс жерде бейтарап Интомби әскери госпиталін құруға әкелді. Оны генерал-майор (кейін сэр) Дэвид Брюс және оның әйелі Мэри басқарды. Қоршау кезінде госпитальдегі төсек-орын саны бастапқыда 100-ден 1900-ге дейін өсті. Интомбиде барлығы 10 673 адам қабылданып, емделді. Күн сайын бір пойыз жараланғандарды Лейдисмиттен Интомбиге апаруға рұқсат етілді.
Early in the siege an agreement between George Stuart White and Piet Joubert led to the creation of the neutral Intombi Military Hospital some outside Ladysmith. This was run by Major General (later Sir) David Bruce and his wife Mary. During the siege, the number of beds in the hospital camp grew from the initial 100 to a total of 1900. A total of 10,673 admissions were received and treated at Intombi. One train per day was allowed to carry wounded from Ladysmith to Intombi.
Қоршау кезінде айтарлықтай зардап шеккендер
Артур Старк, «Оңтүстік Африканың құстары» кітабының авторы, «Роял» қонақ үйінде жарылмаған бура снарядының соққысынан қаза тапты. Джордж Уоррингтон Стивенс, британдық жазушы және соғыс тілшісі, ішек қызбасынан қайтыс болды.
Arthur Stark, author of The Birds of South Africa, was killed after being hit by an unexploded Boer shell in the Royal Hotel. George Warrington Steevens, British author and war correspondent, of enteric fever.