Кіріспе
Америкалық жазушы (1945 жылы туған)
Тобиас Джонатан Анселл Вольф (19 маусым 1945 жылы туған) – американдық әңгімелер жазушы, мемуаршы, романист және шығармашылық жазу пәнінің оқытушысы. Ол еңбектерімен, әсіресе "Бұл баланың өмірі" (1989) және "Фараон әскерінде" (1994) атты мемуарларымен танымал. Ол төрт әңгіме жинағы және екі роман жазған, соның ішінде "Казарман ұрысы" (1984) романы PEN/Faulkner сыйлығына ие болды. 2015 жылдың қыркүйек айында Вольф президент Барак Обамадан Ұлттық өнер медалін алды. Оның академиялық қызметі Сиракуз университетінде (1982–1997) басталды, ал 1997 жылдан бері ол Стэнфорд университетінде оқытумен айналысады, онда ол Гуманитарлық және ғылымдар мектебінің профессоры.
Өмір және мансап
Вольф 1945 жылы Алабама штатының Бирмингем қаласында дүниеге келді. Ол Коннектикут штатының Хартфорд қаласынан Розмари (Лофтус) мен әуе кеме жасаушы, еврей дәрігер мен оның әйелінің ұлы Артур Самуэльс Вольфтың екінші ұлы болды. Әкесі епископальдық дінге өткен, ал Вольф әкесінің еврей тамырлары туралы есейген соң ғана білді. (Вольф анасы сияқты католик дінінде тәрбиеленді.) Вольф бес жасқа келгенде ата-анасы ажырасып, ағасы Джеффри он екі жаста болғанда, ол анасымен бірге Сиэтл (Вашингтон штаты) және басқа да жерлерде тұрды. Анасы қайтадан тұрмысқа шыққаннан кейін, олар Солтүстік Каскад тауларындағы Ньюхалем деген шағын қалашықта қоныстанды, онда әкесі Роберт Томпсон Сиэтл қалалық жарық беру компаниясында жұмыс істеді. Осы кезеңде әкесі мен ағасы Шығыс жағалауда тұрды. Джеффри Вольф Принстонға түскенше інісінің қайда екенін білмеді. Вольф 1964 жылдан 1968 жылға дейін АҚШ армиясында қызмет етті, онда оның арнайы күштерге дайындалғаны, вьетнам тілін үйренгені және Вьетнамда кеңесші ретінде қызмет еткені жайлы мәлімдеме бар. Элис Себольд, Уильям Тестер, Пол Грайнер, Кен Гарсия, Дана К. Кэбел, Ян Мари Спанард және Пол Уоткинс. 1997 жылы Вольф Стэнфордқа ауысып, Гуманитарлық және ғылымдар мектебінде Уорд В. және Присцилла Б. Вудс атындағы профессор қызметін атқарады. Ол ағылшын тілі мен шығармашылық жазу пәндерін оқытып, 2000 жылдан 2002 жылға дейін Стэнфордтағы Шығармашылық жазу бағдарламасының директоры болды.
Жазу
Вольф екі жанрдағы шығармаларымен танымал: қысқа әңгіме және естеліктер. Оның алғашқы әңгіме жинағы «Солтүстік Америка шейітінің бағындасы» 1981 жылы жарық көрді. Жинақ жақсы қабылданып, оның бірнеше әңгімелері көптеген антологияларда жарияланды. Оның жарық көрген кезі қысқа әңгіме түрінде жұмыс істейтін бірнеше американдық авторлардың кеңінен танылуымен бірге келді. Вольф, Реймонд Карвер және Андре Дубус сияқты жазушылардың танымал болуымен АҚШ-та қысқа әңгіменің қайта жандануы болды делінді. (Олардың 20 ғасырғы Солтүстік Америкалық реализмінің нұсқасы, шындығымен көзге түсетіндігі үшін көбінесе «Лас реализм» деп аталды.) Вольф бұл сипаттаманы жоққа шығарды. 1994 жылы «The Vintage Book of Contemporary American Short Stories» кітабына жазған кіріспесінде ол былай деді:
«Сыншылар мен ғалымдардың осы қайта жандануға көрсеткен құрметті ескерсек, бұл оқиғаның шын мәнінде болғанын ойлауға болады. Бірақ ол болған жоқ. Бұл – бір ұрпақтың келесі ұрпаққа табысталуына сән мен мәртебе беру үшін қолданылған риторикалық тәсіл. «Ренессанс» сөзінің мәселесі – оның өзін ақтауы үшін қараңғы дәуір қажет. Мен өзім ондай дәуірді еске ала алмаймын. Шындығында, қысқа әңгіме түрі біздің ең жақсы жазушыларымыздан керемет туындыларды шабыттандырып келеді, бұл дәстүр По заманынан бері үзілген емес». Вольфтың 1984 жылғы «Казармалық ұры» повесі 1985 жылғы ПЕН/Фолкнер сыйлығын жеңіп алды. Оқиғаның көп бөлігі Солтүстік Каролина штатындағы Форт-Брэггте өтеді. Үш жақында парашютшілер дайындық курсын бітірген жас сарбаз Вьетнамға аттануға бұйрық күтіп, уақытша әуедегі жәй ауып-төгілетін әскерлік бөлімге қосылады. Компаниядағы көптеген сарбаздар Вьетнамда бірге шайқасқандықтан, үш жаңа келгенге сырттан қарап, назар аудармайды. Қазармадан ақша мен жеке заттардың жоғалып кеткені байқалғанда, күдік үш жаңа сарбазға түседі. Кітаптың повестік құрылымында оқиға дами келе тон мен көзқарас бірнеше рет ауысады. 1985 жылы Вольфтың екінші әңгіме жинағы «Дүниеге қайту» жарық көрді. Бұл жинақтағы бірнеше әңгімелер, мысалы «Жоғалған адам», оның алғашқы жинағындағы әңгімелерге қарағанда едәуір ұзын. Вольф өзінің ерте өмірін екі естелікте баяндады. «This Boy's Life» (1989) кітабы, Лос-Анджелес Таймс кітап сыйлығының Биография номинациясын жеңіп алды, автордың Сиэтл және Ньюхалемдегі жасөспірім шағына арналған. Естелік ата-анасы ажырасқаннан кейін Вольф пен оның анасының бастан өткерген көшпелі және белгісіз өмірін суреттейді. Оның анасының кейіннен қатыгез күйеуі және әкесі болып шыққан еркекке үйленуі олардың өміріне теріс әсер етті. «Фараон армиясында» (1994) Вольфтың Вьетнамдағы АҚШ армиясындағы қызметі туралы жазылған. 1997 жылы «Сұрақ тудырған түн» атты үшінші әңгімелер жинағы жарық көрді. Оның төртінші әңгіме жинағы «Біздің тарихымыз басталады: жаңа және таңдалған әңгімелер» (2008) жаңа және бұрын жарияланған әңгімелерді қамтиды. Ол көркем немесе ғылыми-танымдық шығармалар жазса да, Вольфтың прозасы жеке және экзистенциалдық тақырыптарды зерттеуімен сипатталады. Уайт Мейсон «London Review of Books» журналында жазғандай, «Оның кейіпкерлері көбінесе өте күрделі моральдық дилеммаға тап болады, олар білетін шындық пен сезінетін шындық арасындағы қайшылықты шеше алмайды. Екіжүзділік – олардың үлкен кемшілігі және Вольфтың басты тақырыбы». Басқа жерде Вольф өз жұмысының жеке сипаты туралы былай деді: «Егер мен оны шындық деп айтсам, мен өзімді ақылға қонымды түрде оны ақиқат деп санауға көндіре аламын. Сондықтан, кейбір әңгімелерімде өмірбаяндық элементтер болса да, мен оларды көркем шығарма деп атаймын, өйткені олар солай. Олар естеліктердің қандай да бір себебімен туған болуы мүмкін». 1989 жылы Вольф қысқа әңгіме үшін Рэа сыйлығын алды. Вольф үш рет О. Генри сыйлығын «Солтүстік Америка шейітінің бағындасы» (1981), «Келесі есікте» (1982) және «Кеңес» (1985) әңгімелері үшін жеңіп алды. 2008 жылы «Біздің тарихымыз басталады» кітабы үшін «Сөз» сыйлығымен марапатталды.
To judge from the respectful attention this renaissance has received from reviewers and academics, you would think that it actually happened. It did not. This is a rhetorical flourish to give glamour, even valor, to the succession of one generation by another. The problem with the word "renaissance" is that it needs a dark age to justify itself. I can't think of one, myself The truth is that the short story form has reliably inspired brilliant performances by our best writers, in a line unbroken since the time of Poe. Wolff's 1984 novella The Barracks Thief won the PEN/Faulkner Award for Fiction for 1985. Most of the action takes place at Fort Bragg, North Carolina. Three recent paratrooper training graduates are temporarily attached to an airborne infantry company as they await orders to report to Vietnam. Because most of the men in the company fought together in Vietnam, the three newcomers are treated as outsiders and ignored. When money and personal property are discovered missing from the barracks, suspicion falls on the three newcomers. The narrative structure of the book contains several shifts of tone and point of view as the story unfolds. In 1985, Wolff's second short story collection, Back in the World, was published. Several of the stories in this collection, such as "The Missing Person," are significantly longer than the stories in his first collection. Wolff chronicled his early life in two memoirs. This Boy's Life (1989), winner of the Los Angeles Times Book Award for Biography, is devoted to the author's adolescence in Seattle and Newhalem, a remote company town in the North Cascade mountains of Washington. The memoir describes the nomadic and uncertain life Wolff and his mother led after his parents divorced. His mother's subsequent marriage to a man who was revealed as an abusive husband and stepfather deeply affected their lives. In Pharaoh's Army (1994) records Wolff's U. S. Army tour of duty in Vietnam. He published a third collection of stories, The Night in Question, in 1997. His fourth short story collection, Our Story Begins: New and Selected Stories (2008), includes both new and previously published stories. Whether he is writing fiction or non fiction, Wolff's prose is characterized by an exploration of personal/biographical and existential terrain. As Wyatt Mason wrote in the London Review of Books, "Typically, his protagonists face an acute moral dilemma, unable to reconcile what they know to be true with what they feel to be true. Duplicity is their great failing, and Wolff's main theme." Elsewhere Wolff said of the personal nature of his work: "I have to be able, with a straight face, to tell myself that something is nonfiction if I say it's nonfiction. That's why, although there are autobiographical elements in some of my stories, I still call them fiction because that's what they are. Even though they may have been set into motion by some catalyst of memory." In 1989, Wolff was chosen as recipient of the Rea Award for the Short Story. Wolff has received the O. Henry Award on three occasions, for the stories "In the Garden of North American Martyrs" (1981), "Next Door" (1982), and "Sister" (1985). In 2008, he was awarded The Story Prize for Our Story Begins.
Бейімделулер
Вольфтың кейбір шығармалары фильмге бейімделді. "Бұл баланың өмірі" 1993 жылы Майкл Кэтон-Джонс режиссерлік еткен толық метражды фильм ретінде түсірілді. Басты рөлдерде Леонардо Ди Каприо (жасөспірім Вольф), Роберт Де Ниро (Вольфтың зорлық-зомбылық көрсеткен әкесі Дуайт) және Эллен Баркин (Вольфтың анасы Розмари) ойнады. 2001 жылы Вольфтың атышулы "Мидағы оқ" ("The Night in Question" жинағынан) әңгімесі Дэвид фон Анкен мен С.Ж. Фоллинидің қысқаметражды фильміне түсірілді, онда Том Нунан мен Дин Винтерс ойнады.
Отбасы
Тобиас Вольфтің үлкен ағасы - жазушы Джеффри Вольф. Тобиас Вольф "Бұл баланың өмірі" кітабын жариялағанға дейін он жыл бұрын оның ағасы балалардың биологиялық әкесі туралы "Алаяқтың герцогы" атты өзінің естеліктерін жазды (онда ол кіші ағасының аты Тоби ыдысының атымен аталғанын айтады). Вольфтің анасы кейін Вашингтон, округ Колумбияға қоныстанды. Ол әйелдер лигасының президенті болды. Тобиас Вольф үйленген және әйелі Кэтрин Долорес Спонмен және үш баласымен Калифорнияда тұрады.
Қысқа көркем әдебиет
АтауыЖылБірінші рет жарияланғанҚайта басылған/жинақЕскермелерШылым шеушілер1976 Алғашқы жарияланған әңгіме. Fortune1988 Еске алу1993 Оқ тиген ми1995 Киелі кітапқа қайта басылды2007 Барлығы алда2013