Кіріспе

Сиракуза қаласындағы, Сицилиядағы әктас үңгір

Дионисий құлағы – Италиядағы Сицилия аралындағы Сиракуза қаласының Теменит төбесінде қазылған әктас үңгір. Атын суретші Микеланджело да Караваджо берген, ол адам құлағына ұқсас пішінімен байланысты. Үңгірдегі дыбыстың қайталануы да осы атаумен байланысты.

Геология

Дионисий құлағы бұрынғы әктас карьерінің нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін. Оның биіктігі 23 метр, ал жартасқа қарай 65 метрге дейін созылады. Көлденеңінен шамамен "S" әрпі тәрізді иіледі, ал тік бойынан жоғары қарай саусақ ұшы сияқты тар болады. Пішінінің ерекшелігіне байланысты, құлақтың акустикасы өте жақсы, тіпті кішкентай дыбыс та үңгірде қайталанып, жаңғырыс тудырады.

Мақсаты

Бұл үңгір грек/рим дәуірінде Сиракуза қаласы үшін су сақтау мақсатында қазылған. Бірінші кезекте тар туннель қазылды. Кейін бұл туннель төмен және бүйірға қарай қазылып кеңейтілді, соның нәтижесінде үңгірге ерекше пішін берілді. Бұл жасанды үңгірдің жоғары жағында әлі де шағын, тар туннельді көруге болады. Аймақты жер сілкінісі шалып, үңгір су сақтауға жарамсыз болды. Үңгір Сиракузаның Дионисий I-нің құрметіне аталған, ол оны түрме ретінде пайдаланып, үңгірдегі эхо арқылы тұтқындарының өзі туралы не айтқанын тыңдайтын.

Тарих

Үңгірдің атын 1608 жылы суретші Караваджо қойған, оған математик, антиквариатшы және археолог Винченцо Мирабелла бұл үңгірді көрсеткен. Бұл Сиракузалық Дионисий I патшасы туралы. Аңыз бойынша, Дионисий үңгірді саяси қарсыластарын түрмеге қамау үшін пайдаланған және тамаша акустикасы арқылы тұтқындарының жоспарлары мен құпияларын тыңдаған. Тағы бір аңызбен, Дионисий үңгірді оның пішінін солай ойып жасаған, осылайша ішінде азапталған тұтқындардың айқайларын күшейткен. Дыбысты шоғырландыру әсері енді естілмейді, себебі шоғыр нүктесіне қол жеткізу мүмкін емес. Дегенмен, үңгірге келгендер Дионисийдің құлағында тұрғанда эхоны ести алады. Акустикалық жағынан мінсіз репутациясының арқасында, Дионисийдің құлағы иілгіш түтікшесі бар естіту аппаратының бір түрін де білдіреді. "Дионисийдің құлағы" термині көбінесе саяси мақсаттағы бақылауға қатысты қолданылады.

Танымал мәдениетте

Үңгір 2023 жылғы "Индиана Джонс және тағдыр дискісі" фильмінде Архимедтің қабірі орналасқан жер ретінде бейнеленген.