Кіріспе

Вьетнамдық мафиози Трон Ван Кам (Транг Ван Кам) (1947 жылдың 22 сәуірі – 2004 жылдың 3 маусымы) – Вьетнамның «Құдасы» деп аталатын әйгілі мафиози. Năm Cam өзінің гүлдену кезеңінде ойын орындары, қонақүйлер, рэкет, қорқыту, қарыз беру және жезөкшеханалар үшін ресторандар айналасында құрылған қылмыстық кәсіпорынды құру және басқаруымен танымал болды. Năm Cam Вьетнамдағы ең күшті мафиозилердің бірі саналды және оның ықпалы тіпті Вьетнам Коммунистік партиясының қатарына дейін жеткені айтылды. Ол өзінің табысты кәсіпорнын қорғау және Сайгондағы өзінің билігіне қарсы шыққан басқа қылмыстық бәсекелестерін өлтіру үшін құқық қорғау және үкімет шенеуніктерін парамен сатып алу арқылы өз пайдасына пайдаланды. Оның Вьетнам Коммунистік партиясымен байланысы соншалықты тығыз болғандықтан, оның ісін қараған сотта онымен бірге сотталған 153 адам Коммунистік партияның жоғары лауазымды өкілдері болды. Năm Cam Сайгонның «Құдасы» ретінде 15 жыл билік жүргізді. Алайда, оның құлдырауы Солтүстік Хайфон қаласынан келген тағы бір әйгілі әйел гангстер Дунг Хамен болған қақтығыс кезінде болды, ол Вьетнамдық криминалдық әлемдегі екі үлкен күштің бірі саналды. Оңтүстікке келген Дунг Ха Сайгонда өз бандасын құруға тырысты және жиі Ван Кампен қақтығысқа түсті. Дунг Ха тобы мен Năm Cam тобы арасындағы бірнеше қақтығыстан кейін Кам Дунг Ханы өлтіруге бұйрық берді. Кейіннен билік оны және оның бандасының бірнеше мүшесін, сондай-ақ Коммунистік партияның әріптес шенеуніктерін тұтқындады, нәтижесінде 155 айыпталушы бар үлкен сот өтті, ол сол кездегі елдегі ең ірі қылмыстық сот болды. Năm Cam және оның төрт мүшесі өлім жазасына кесілді, ал Năm Cam 2004 жылдың 3 маусымында өлім жазасына кесілді. Năm Cam заңмен алғаш рет 15 жасында ұрыста бір адамды өлтіргені үшін бетпе-бет келді. Ол 1966 жылы Оңтүстік Вьетнам армиясына қосылғанға дейін екі жыл түрмеде отырды. Жастық шағында ол жергілікті жерде қатал пышақпен соғысқандығымен және полициядан қашудың шеберлігімен танымал болды. Сайгондағы жастық шағында Năm Cam 60-шы жылдардағы Сайгонның ең танымал мафиози басшысының ізбасары болды – Đại Cathay, ол сол кездегі Сайгонның «Төрт Ұлы Патшасының» ең жоғары немесе бірінші нөмірі саналды. Cathay мафиясының мүшесі ретінде Năm Cam кейіннен казиноды қалай басқару және ұйымдастыру керектігін үйренді, осы арқылы үлкен пайда табуға болатындығын білді, бұл әдісті ол 90-шы жылдардағы Сайгон билігі кезінде пайдаланды. Кейіннен Đại Cathay және Năm Cam-ның жеңешесі Bảy Sy 1966 жылдың тамыз айында Оңтүстік Вьетнамның қылмысқа қарсы науқанының нәтижесінде тұтқындалды. Кейіннен Bảy Sy босатылып, көп ұзамай казино ашты, онда Năm Cam және Nguyễn Văn Nhã казиноны басқаруға көмектесті. Осы уақытта Năm Cam, Bảy Sy-дың басшылығымен Сайгонның бірінші ауданындағы танымал гангстер Tài chém-ді өлтіруді жоспарлады, бірақ жоспар сәтсіз аяқталды және Tài chém-нің бандасы Năm Cam-ды қуды. Содан кейін Hiếu Trọc жас Năm Cam-ның өмірін сақтап, оны Оңтүстік Вьетнам армиясының 313-ші ротасының әскери-логистикалық бөліміне орналастырды. Содан кейін Năm Cam армияның Қарулы Күштерінің әскери кеңсесінде жүзуші болды. Оның құмар ойындарының арқасында Năm Cam өзіне көп байлық жинауға мүмкіндік алды. 1994 жылы ол қылмыстық істері үшін тұтқындалып, сотталды, бірақ 1995 жылдың мамыр айында Вьетнам Дауысы радиосының директоры Трен Май Ханның араласуынан кейін босатылды. 2003 жылдың 4 маусымында Năm Cam Дунг Ханы өлтіруге бұйрық бергені және өзінің қылмыстық желісін қорғау үшін мемлекеттік шенеуніктерін парамен сатып алғаны үшін сотталып, соттан өлім жазасын алды. Алайда, полиция барлық дәлелдерді, құжаттарды жинап, Nguyễn Tuấn Hải, Nguyễn Việt Hưng, Nguyễn Xuân Trường-тың куәліктерін алғаннан кейін ғана Трон Ван Кам өзінің барлық қылмыстарын ашық мойындады.

Кьо Кэмнің соты

Тоң Камның Хошимин қаласының Халық сотында өткен соты Вьетнам тарихындағы ең ірі сот процестерінің бірі болды. Associated Press агенттігінің журналисі Марджи Мейсон бұл сот туралы былай жазды: "Вьетнамның ең танымал криминалды әлемінің басшысы 154 адаммен бірге сотқа келді, бұл коммунистік елдегі маңызды сот процесі болуы мүмкін. Нам Кам жеті айып тағылды. Егер ол кінәлі деп табылса, оған ату жазасы беріледі. Оның ілесімен айыпталушылардың арасында Коммунистік партияның ықпалды Орталық комитетінің екі бұрынғы мүшесі, 13 жоғары ранкті полиция қызметкері, үш бұрынғы прокурор және үш мемлекеттік журналист бар." Сот барысында үш судья, 80 адвокат және 30 куәгер қатысты. Сотталушылардың арасында Тоң Камның бірінші әйелі Пхан Тхи Трук та болды, ол пара алу, қаржы жымқыру және қылмыскерлерді жасыру қылмыстарына кінәлі деп танылды. Камның күйеу баласы мен қызы да пара алуға кінәлі деп танылды. Сотқа тартылғандардың жалпы саны 154 адамды құрады, олардың барлығына кісі өлтіру және мемлекеттік құпияларды ашу сияқты түрлі қылмыстар тағылды. Соттың ашылуы тікелей эфирде ұлттық телеарнадан көрсетілді, мафия басшысы Năm Cam қолдарына кісен салынған күйде және сот процесі кезінде қара жолақты түрме киімін киген күйде бейнеленді. Сонымен қатар, сот алдында орналасқан тікелей трансляция экранында журналистерге айыпталушыларға тағылған айыптаулар туралы ақпарат көрсетілді. Сотта 154 айыпталушыға қойылған барлық айыптауларды оқып бітіруге шамамен бір сағат уақыт кетті. Бұл іс вьетнамдық қоғамның беспрецеденттік назарына ілікті, мысалы, 500-ден астам адам сот залының сыртында мафияның танымал басшысын көру мүмкіндігі үшін күтті. Сот процесі Вьетнамнан тыс жерлерде де резонанс тудырды, халықаралық қауымдастықтың назарына ілікті. Карл Тейер сияқты кейбір шетелдік сарапшылар Нам Кам мен оның серіктерінің сотталуы мен айыпталуы позитивті қадам деп санайды, бұл Вьетнам үкіметі елдегі саяси жемқорлықпен күресуге ниетті екенін көрсетеді.

Сотталғаннан кейінгі салдарлар

Соңынан, 1996–2001 жылдары Хо Ши Мин қаласының полиция бастығы болған Буй Куок Хю, мафия басшысы Нам Камға заңсыз қызметтерін жүргізуге мүмкіндік жасағаны үшін немқұрайлылық танытты деп айыпталды. Бұрынғы мемлекеттік радио төрағасы Трэн Май Хан және бұрынғы бас прокурордың орынбасары Фам Сы Чиен екеуі де Нам Камнан түрлі сыбайлықтар алғаны үшін кінәлі деп танылды, олардың ішінде Omega сағаты және стерео жүйе болды. Коммунистік үкімет бұл істі Вьетнамдықтардың арасындағы наразылықтың басты себебі болып табылатын ұйымдасқан қылмысты және жемқорлықты жоюға деген бейілділігінің дәлелі ретінде көрсетті. 2004 жылдың 7 мамырында Вьетнам президенті Трэн Дюк Лонг Нам Камның өлім жазасын күштен шығару туралы шағымын қабылдамады. 2004 жылдың 3 маусымында Трэн Ван Кам Хо Ши Мин қаласындағы 9-шы ауданның оқ ату полигонында өзінің төрт топ мүшесі – Фам Ван Мин, Нгуен Ху Тхинь, Чжу Фат Лай Эм және Нгуен Вьет Хунгпен бірге атылды, соңғысы Дун Ханы атқан адам еді.