Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы тілдер туралы мәліметтер жиынтығын АҚШ Халық санағы бюросы жариялаған. «Үйде сөйленетін тіл» мәліметтер жиынтығы бес жастан асқан барлық үй шаруасының мүшелеріне қойылған үш бөлімнен тұратын тіл сұрағына негізделген. Бірінші бөлімінде адамның үйінде ағылшын тілінен басқа тілде сөйлейтіні сұралады. Егер жауап «иә» болса, сұралатын адамнан ол тілдің қандай екені білу үшін сұралады. Сұрақтың үшінші бөлімінде адамның ағылшын тілін қаншалықты жақсы білетіні («Өте жақсы», «Жақсы», «Жақсы емес», «Түсінбеймін») сұралады. Үш бөлімнен тұратын сұрақ алғаш рет 1980 жылы қойылды; ол ана тілі туралы сұрақтың орнына келді. 2000 жылы тіл сұрағы 6 үйдің 1-іне таратылған сауалнаманың толық нысанында пайда болды. Толық нысанды санақ тоқтатылғаннан кейін (2000 жылғы санақтан кейін) тіл сұрағы Америка Қоғамдық Сауалнамасына (ACS) көшірілді. АҚШ Халық санағы кезінде қолданылатын тіл сұрақтары 20 ғасыр бойы көптеген рет өзгерді. Тіл сұрақтарындағы өзгерістер тіл саясатының өзгеруімен қатар тілге қатысты идеологиялық өзгерістермен де байланысты.

Жарияланған деректер

Жарияланған деректер жыл сайынғы мәліметтердің толықтығы бойынша әртүрлі болады. 2000 және 1990 жылдары сөйленетін тіл 3-ші жиынтық файлдың құрамына кірген. 2000 жылғы халық санағы бойынша 30 тіл және 10 тілдік топтарға қатысты деректер жарияланды (төмендегі тізімді қараңыз). 30 тілден өзге тілдерді көрсететін үй шаруашылықтарының деректері тілдік топтар бойынша ұсынылған. Осылайша, елдің белгілі бір аймақтарында кең таралған, бірақ жалпыұлттық деңгейде емес тілдер тіпті блок деңгейіндегі деректерде де біріктіріледі. Мысалы, литва және уэльс тілдері – «басқа үнді-еуропа тілдері», йоруба және суахили – «африка тілдері», ал индонезия және хакка – «басқа азия тілдері» деп топтастырылады. Панджаби және пенсильваниялық неміс тілі сияқты жергілікті деңгейде кең таралған бірнеше тілдер кішірек топтарға біріктірілген. Наваходан басқа Солтүстік Американың жергілікті тілдері де жинақталған, бірақ олар басқа деректер жиынтығында бірнеше географиялық деңгейде көрсетілген. 2009-2013 жылдарға қатысты АҚС деректерінде 300-ден астам тіл бойынша толыққанды ақпарат ұсынылды. Әр тілде сөйлейтіндер санынан өзге, ағылшын тілін «өте жақсы» деңгейде сөйлей алмайтындардың саны да есепке алынған. Жаңартылған ақпарат Халық санағы бюросының «Американдық фактілерді іздеу» жүйесі арқылы қолжетімді.

Деректерді пайдалану

Ағылшын тілінде сөйлеу қабілеті және үйде қолданылатын тіл туралы статистиканы Әділет министрлігі Дауыс беру құқығы туралы заңды іске асыруда және ағылшын тілін үйренушілерге арналған бағдарламаларға мектептерге қаржы бөлгенде пайдаланады. Бұл статистиканы федералдық және жергілікті үкіметтер, сондай-ақ үкіметтік емес және жекелеген ұйымдар да қолданады.