Кіріспе

Испан тілінің ресми реттеушісі, көркем өнер академиясы. Корольдік испан академиясы (lang es, көбінесе RAE деп қысқартылады) – испан тілінің тұрақтылығын сақтау миссиясын жүзеге асыратын Испанияның ресми корольдік мекемесі. Ол Мадрид қаласында орналасқан және 22 испан тілінде сөйлейтін елдердің ұлттық тіл академияларымен Испан тілі академияларының қауымдастығы арқылы байланыс тастайды. RAE тілдік жоспарлаумен айналысады, соның ішінде тілдік нормаларды қолдану арқылы түрлі аймақтардағы және олардың арасындағы тілдік бірлікті нығайтуға, ортақ стандартты қамтамасыз етуге бағытталған. Ұсынылған тілдік ережелер бірнеше еңбектерде жарияланған.

Девизі

Испан тілі ең жоғары жетістікке жеткен деген түсінік, сол заманғы көзқарас бойынша, Корольдік академияның мақсаты – «кастиль тілінің дыбыстарын және сөздерін ең жоғары дәлдік, әсемдік және тазалықпен орнату» болды. Бұл мақсат отқа қойылған қыздырғыш ыдыс бейнеленген эмблемамен, және «Limpia, fija y da esplendor» («Тазартады, бекітеді және даралайды») деген жазумен көрсетілді. Осылайша, мекеме құрылтайшылардың айтуынша, «ұлттың мәртебесіне қызмет ету» үшін тиімді жұмыс орталығы ретінде құрылды. Ұжымдық пайдалылыққа деген осы ұмтылыс испан академиясының ерекше белгісі болды, ол алтын ғасырларда көбейген және тек әдеби жиналыстар ретінде қарастырылған басқа академиялардан өзгешеленді.

Тарих

Испания Корольдік академиясы 1713 жылы Италияның Accademia della Crusca (1582) және Францияның Académie Française (1635) үлгісі бойынша, «испан тілінің дыбыстарын және сөздік қорын лайықтылық, көркемдік және тазалық сақтап бекіту» мақсатымен құрылды. Король Филипп V 1714 жылғы 3 қазанда оның конституциясын бекітіп, оны Корольдік қорғауға алды. Оның аристократиялық негізін қалаушы, Эскалона герцогы және Вильена маркизі, академияның мақсатын «испан тілінде сөйлейтін адамдар Сервантестің шығармаларын әрқашан оқи алатындай болуын қамтамасыз ету» деп сипаттады – формальді тілді үнемі жаңарту арқылы. RAE 1741 жылы «Ortographía» (екінші басылымнан бастап «Ortografía» деп жазылады) еңбегінің бірінші басылымымен испан тілінің орфографиясы үшін ережелерді белгілеуді бастады. Академия ұсыныстары 1844 жылы корольдік жарлық арқылы Испанияда ресми нормаға айналды, ал Америкадағы испан тілінде сөйлейтін елдер де оларды біртіндеп қабылдады. «Nuevas Normas de Prosodia y Ortografía» (1959, Просодия мен орфографияның жаңа нормалары) жинағында бірнеше реформалар енгізілді. 1951 жылы Испан тілі академияларының қауымдастығы құрылғаннан бері испан академиясы өз жұмыстары мен жобаларында басқа испан тілі академияларымен тығыз байланыс күйінде жұмыс істеп келеді. 1999 жылғы «Орфография» жинағы жиырма екі академияның бірігіп шығарған алғашқы басылымы болды. Орфографияның қазіргі ережелері мен практикалық ұсыныстары «Орфография» жинағының соңғы басылымында (2010 ж.) ұсынылған. 1894 жылы ашылған бас кеңсесі Calle Felipe IV, 4 мекенжайында, Jerónimos ауданында, Museo del Prado мұражайының жанында орналасқан. Корольдік испан академиясының зерттеу орталығы 2007 жылы ашылып, Calle Serrano 187–189 мекенжайында орналасқан.

Құрамы

Академия мүшелері «академиялық саны» ретінде танылады, олар өнер мен ғылым саласындағы беделді тұлғалардың арасынан сайланады, соның ішінде бірнеше испан тілінде жазатын авторлар бар, олар «Өлмейтіндер» (испанша: Los Inmortales) деп аталады, бұл француз академиясының мүшелеріне ұқсас. «Сандар» (испанша: Números) басқа академиктермен өмір бойына сайланады. Әрбір академик испан алфавитінің әрпімен белгіленген орынға ие, мұнда үлкен және кішкентай әріптер бөлек орындарды көрсетеді. Рафаэль Мария Баральт заманынан бері Латын Америкасынан да мүшелер қабылданды, бірақ испан тілінде сөйлейтін кейбір елдердің өз академиялары бар.

Қазіргі мүшелері

Орын мүшеЖылОпер Гимферрер Торренс1985cВиктор Гарсия де ла Конча1992lЭмилио Лледо Иньиго1994CLuis Goytisolo Gay1995LMario Vargas Llosa1996uАнтонио Муньос Молина1996VХуан Луис Себриан Эчарри1997tИгнасио Боске Муньос1997ñlt=Луис Мария Ансон Олиарт1998ILuis Mateo Díez Rodríguez2001Nlt=Guillermo Rojo Sánchez2001kJosé Antonio Pascual Rodríguez2002ECarmen Iglesias Cano2002TArturo Pérez Reverte Gutiérrez2003Ges2003jÁlvaro Pombo García de los Ríos2004oes2006hes2006aes2006Ses2008DDarío Villanueva Prieto2008mJosé María Merino Sánchez2009gSoledad Puértolas Villanueva2010Plt=Inés Fernández Ordóñez Hernández2011Qlt=Pedro Álvarez de Miranda de la Gándara2011eJuan Gil Fernández2011flt=José B. Terceiro Lomba2012rSantiago Muñoz Machado2013bMiguel Sáenz Sagaseta de Ilúrdoz2013nCarme Riera Guilera2013ZJosé Luis Gómez García2014Blt=Aurora Egido Martínez2014FManuel Gutiérrez Aragón2016HFélix de Azúa Comella2016UClara Janés Nadal2016sMaría Paz Battaner Arias2017Jes2019MJuan Antonio Mayorga Ruano2019KJosé María Bermúdez de Castro Risueño2022iPaloma Díaz Mas2022des2023qAsunción Gómez Pérez2023XClara Sánchez2023Alt=Pedro Cátedra GarcíaTBA