Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағаш түрі
Species of tree
Бельшмидия тава, немесе тауа – Жаңа Зеландияның орталық бөлігінде кең таралған жапырақты ағаш. Тауа Солтүстік аралдың және Оңтүстік аралдың солтүстік-шығысындағы жазық ормандардағы басым шатыр құрайтын ағаш түрі болып табылады, бірақ сонымен қатар осы аймақтардағы бүкіл елдегі алғашқы ормандарда кахикатеа, матай, миро және риму сияқты подкарптардың төменгі қабатында да өседі. Жеке даналары 30 метрден аса биіктікке және 1,2 метрге дейін дің диаметріне жетеді, және олардың қабығы тегіс, қара түсті болады. Маори тіліндегі "тава" сөзі осы ағаштың атауы. Тауа кішкентай, көзге түспейтін гүлдер шығарады, одан кейін 2–3,5 см ұзындығындағы, қою қызыл шапақ түсті жемістер пайда болады. Мұндай ірі жемістері бар тауа тұқымдарын тарату үшін Жаңа Зеландия көгершінінен (кереру) және (болған жағдайда) Солтүстік арал кокакосынан ғана тәуелді. Бұл – Жаңа Зеландияның алғашқы флорасынан қалған, осы ағаштың жемісін жеп, тұқымдарын ішектері арқылы өткізіп, зақымсыз шығара алатын жалғыз құстар. Тауа өз шатырында эпифиттердің маңызды бақтарын да қалыптастыра алады, бұл жұмбақ, ағаш өміріне бейімделген жолақты скинктің кездесетін сирек орталарының бірі. Осы ағаш Веллингтонның солтүстік аймағына – Таваға атын берген.
Beilschmiedia tawa, the tawa, is a New Zealand broadleaf tree common in the central parts of the country. Tawa is often the dominant canopy tree species in lowland forests in the North Island and the north east of the South Island, but will also often form the subcanopy in primary forests throughout the country in these areas, beneath podocarps such as kahikatea, matai, miro and rimu. Individual specimens may grow up to 30 metres or more in height with trunks up to 1.2 metres in diameter, and they have smooth dark bark. The Māori word "tawa" is the name for the tree. Tawa produce small inconspicuous flowers followed by 2–3.5 cm long fruit of a dark red plum colour. With such large fruits, tawa is notable for the fact that it relies solely on the New Zealand pigeon (kererū) and (where present) the North Island kokako for dispersal of its seed. These are the only remaining birds from New Zealand's original biota large enough to eat the fruits of this tree and pass the seeds through their guts and excrete them unharmed. Tawa can also support significant epiphyte gardens in their canopies, which are one of the few habitats known to be frequented by the enigmatic, arboreal striped skink. This tree gives its name to a northern suburb of Wellington, Tawa.
Қолданылуы
Бұл ағаштың ағашы тартымды және берік еден тақталарын жасауға қолданылады. Көбінесе қорғалатын аймақтарда және қатаң экологиялық заңнамамен қорғалғанмен, кейде құлаған ағаштарды тіліп, ағаш алуға лицензия беріледі. Маорилер тава жидегінің ядросын тамақ ретінде пайдаланған. Жемістерді екі күн бойы хангиде (жер пешінде) бумен пісіріп, содан кейін терпентин дәмі бар қабығын кетіру үшін жуатын. Кептірілген ядролар сақтауға алынар еді. Қажет болғанда, оларды ыстық суға малып, ұрып, кейде қосылған дәмдеуіштермен бірге майдалап жейтін.
The wood of this tree can be used for attractive and resilient floorboarding. Although largely protected in conservation areas and by robust environmental legislation, licences are occasionally granted for the odd fallen tree to be milled for its timber. The kernel of the tawa berry was used by Māori as food. The berries were steamed in a hangi (earth oven) for two days, then washed to remove the turpentine flavoured pulp. The dried kernels were stored. When required, they were soaked in hot water and pounded, sometimes flavouring being added to the mashed meal.