Кіріспе

Қытай суретшісі (1050–1130)

Ли Тан (李唐, сырттай аты Xigu 晞古; шамамен 1050 – 1130) – Солтүстік Сун және Оңтүстік Сун дәуірлерінде Кайфэн және Ханчжоу қалаларында шығармашылықпен айналысқан қытай пейзаж суретшісі. Ол Гуо Си, Фан Куан және Ли Ченг сияқты бұрынғы суретшілер мен Ся Гуи және Ма Юань сияқты кейінгі суретшілер арасындағы байланыс тізімін құрайды. Ол "айрақпен кесу" (axe cut) техникасын жетілдірді және оның сурет салу стилі Оңтүстік Сун академиясының пейзаж стилі деп есептеледі.

Өмірбаян

Ли Тан шамамен 1050 жылы, Хеянг қаласында дүниеге келді. Ол ерте жасынан сурет салу арқылы күнкөріс жасады. 1100 жылдан кейін Хуйцзун императоры тұсында Бянцзин (қазіргі Кайфэн) сарайының Сурет академиясындағы ең жоғары дәрежеге ие болды. 1126-27 жылдары жуйчжі Джин әулетінің шапқынынан аман қалды және сараймен бірге жаңа құрылған Оңтүстік Сун әулетінің астанасы болған Цянтангқа (қазіргі Ханчжоу) көшті. Ол Гаоцзонг императорының сарайында суретші ретінде қызметін жалғастырды және шамамен 1130 жылы қайтыс болды.

Өнерінің сипаты

Ли Сунның алғашқы оңтүстік пейзаж суретшілерінің ең беделдісі болды және оның көптеген ізбасарлары болды. Ол Солтүстік Сун мектебінің (Гуо Си, Фан Куан, Ли Чен және т.б.) және Лидің өнерін үйренген Ся Гуй мен Ма Юань сияқты кейінгі оңтүстік Сун суретшілері арасындағы маңызды байланысқа айналды. Ол "айқас соққы" деп аталатын техниканы дамытып, жетілдірді, осының арқасында тастар мен тауларға ерекше әдемілік сыйланды.

"Көптеген аңғарлардағы қарағайлар арасында жел соғады"

Сун әртістерінің көпшілігі сияқты, Ли Танның аз ғана суреттері сақталған, және олардың көпшілігінің авторлығы күмәнді. "Мыңдаған аңғарлар арасындағы соққан жел" (сонымен қатар, "Таулардағы сыбырлаған қарағайлар" деп те аталады; Тайбэйдегі Ұлттық сарай мұражайы, Тайвань) - суретшінің анық қолтаңбасы бар жалғыз картина, ол жоғарғы бөлігіндегі бір шатқалдың үстіне жазылған. Онда былай деп жазылған: "Ұлы Сун [Династиясы] Хсуан хо тұсындағы чиа чен жылының көктемінде Хо яндық Ли Тан салған". Бұл картинадағы тастардың текстурасы "балтамен шапқан" техникасының классикалық мысалы болып табылады.

Басқа да еңбектер

Ли Танға авторлығы жатқызылатын тағы бірнеше туындылар бар: "Өзен мен таулардың жақын бейнесі" – ұзын пейзаждык сурет және "Тастарда отырып, тұманды қарау", екеуі де Ұлттық сарай мұражайында сақтаулы.