Кіріспе

Лагуна провинциясындағы муниципалитет, Филиппин.

Ризал, ресми түрде Ризал муниципалитеті, Филиппиннің Лагуна провинциясындағы 5-ші сыныптағы муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 18 332 адамды құрайды. Елдің ұлттық батыры Хосе Ризальдың есімімен аталатын бұл муниципалитет Лагунадағы ең жас муниципалитеттердің бірі. Бұл қала "амендун гүлей" деп аталатын сүтті және көкөністі қоспасы бар тағамның туған жері. Бұл қаланың халқы 6 қаңтарда Рождествоны тойлау дәстүрін сақтайды. Испан дәуірінде қаланың ең үлкен табиғи бұлағы "Букал ни Сан Мигельде" Михаил Архангелдің көрінуі туралы аңыз бар, осының нәтижесінде Санкт-Михаил қаланың қамқоршысы атанды. Сондай-ақ, бұл қалада "Ризал Ре" демалыс орталығы орналасқан, ол христиандық саяхат және демалыс лагері болып табылады. Әлемдегі ең үлкен функционалдық айна (салмағы 990 фунт, биіктігі 10,5 фут) оның мақтан тұтатын иесі, американдық миссионер және RCC негізін қалаушы Рев. Джо Маукпен бірге мұнда қойылған. Ризал филиппин актриса-саясаткер Анжелика Джонс, көлемді филиппин комикс авторы Ники Астрономо және қайтыс болған "Оңтүстік шекара" саксофонисі Эдвард Пикаченің туған қаласы болып табылады.

Тарих

Каингинеролар Лагунаның осы аймағында 17 ғасырдың басында алғашқы қоныс аударушылардың бірі болды. 1800 жылдың ортасында бұл жер "Паули" бариосы деп аталып, Нагкарлан қаласының құрамына кірді. Осы жердегі тұрғындар "Паули" бариосының атын елді мекеннің шетімен ағатын, бағытын өзгертетін бұлақтың ағысынан алғанын айтады. "Паули" сөзі, болжам бойынша, тагалог тіліндегі "Паули ули" сөзінен шыққан, ол "қайта-қайта оралу" дегенді білдіреді. Одан бері жергілікті халық егіншілікпен айналысып, күнкөріс табады. Бұл барионың топырағы құнарлы және суға бай, себебі қоныстың маңында көптеген табиғи көздер болды, бұл қоныс тұрғындарына кокос жаңғағы, түйіртек дақылдар, көкөністер мен күріштен мол өнім алуға мүмкіндік берді. Жергілікті тұрғындар сондай-ақ Майтон және Майит бұлақтарынан, сондай-ақ Лава нг Калибато (Калибато көлінен) балық аулау арқылы дамыды, бұл көлді Паули ауылы Сан-Пабло қаласы болған Сампалок қаласымен бөліседі. Испан үкіметі аяқталғаннан кейін Филиппин АҚШ-тың одақтас мемлекетіне айналды, Паули Нагкарлан қаласынан тәуелсіздік алып, жаңа қалашыққа айналды. АҚШ Федералдық үкіметі Педро Уреяны муниципалитет президенті етіп тағайындады. Алайда, Паулидің қалашығы тек екі жыл ғана сақталды. Әкімшілік шығындарды қамтамасыз ете алмауы Паулидің ана қаласына қайта қосылуына себеп болды. Бірақ 1912 және 1915 жылдар аралығында бұрынғы муниципалитет кеңесшілері Фортунато Уреа Арбан, Агустин Виста және Феликс Ислета бастаған тұрғындар муниципалитет мәртебесін қайтару үшін үгіт жүргізді. Өтінішхатқа Антиполо, Энтабладо, Лагуан, Пук, Майтон, Паули, Талага және Туй бариоларын қосу туралы ұсыныс енгізілді. 1918 жылдың 18 желтоқсанында генерал-губернатор Фрэнсис Бартон Харрисон 56-шы жарлыққа қол қойып, Ризал муниципалитетін құрды, қаланың атына ең басты ұлттық қаһарман және Лагунаның тумасы доктор Хосе П. Ризалдың есімі берілді. Жаңа қала бір жылдан кейін, 1919 жылдың 7 қаңтарында салтанатты түрде ашылды, ал қала әкімі болып Фортунато Уреа Арбан тағайындалды. Паули тұрғындары қалашық мәртебесін қайтарып алғанға дейін, 1916 жылы Инносенте Сумагу шіркеу құрылысы үшін жер учаскесін (Parroquia De San Miguel Arcangel) сыйға тартты. Құрылысшылар Майтон өзенінен тас және құм-қиыршық тас алып шықты. Осы тас карьері құрылыс аяқталғанға дейін, 1917 жылғы Рождество түнгі миссасына дейін көптеген адамның өмірін қиды. Пабло Уреа 1941 жылы қала әкімі болды, бірақ кейіннен жапондық оккупация кезінде партизандық күштерге жетекшілік ету үшін қызметінен кетті.

География

Ризал – Санта-Круз провинциялық орталығынан қашықтықта орналасқан, теңізге шығу жолы жоқ муниципалитет. Солтүстік шекарасы Калауан муниципалитетімен, шығысы Нагкарланмен, батысы Сан-Пабло қаласымен, оңтүстігі Долорес, Кесонмен шектеседі. Кокос пальмаларының шағын ормандары арасында орналасқан Ризал, Сан-Кристобаль тауының, Банахау тауының және Базилин төбесінің алдындағы төбелермен қоршалған.

Демография

2020 жылғы санақта Ризаль, Лагунаның халқы 18 332 адамды құрады, халық тығыздығы .