Кіріспе

Рождестволық ән-баллада

"The Cherry Tree Carol" (Roud 453) – сирек кездесетін, бірден Рождестволық ән де, сонымен қатар Бала балладаларының (№ 54) бірі де болатын баллада. Әннің өзі өте көне, ол 15 ғасырдың басында Денесі мен Қаны мейрамында әлдебір түрінде орындалған деп хабарланады.

Қысқаша мазмұны

Бұл баладада, болжам бойынша, санаққа Юсуфпен бірге Бетлехемге бара жатқанда, Мәриям қыз туралы апокрифтік әңгіме айтылады. Ең танымал нұсқада екеуі вишня бағында тоқтап, Мэри күйеуінен баласы үшін вишня жинап беруін сұрайды. Жүсіп Мариямға баласының әкесіне оның вишнясын өзі жинауға рұқсат беруін сұрап, ашуланып жауап береді. Осы тұста көптеген нұсқаларда, нәресте Иса анасының құрсағынан ағашқа сөйлеп, Мариямға бір бұтасын төмен түсіруді бұйырады, және ағаш солай істейді. Жүсіп осы кереметті көрген соң, бірден өзінің кескілеген сөздеріне өкініп, кешірім сұрайды. Бұл әңгіме көптеген ертедегі апокрифтік туылғандық дәстүрлерін біріктіреді; алайда, Псевдо Матайда оқиға Мысырға қашу кезінде орын алады, ал жеміс ағашы вишня емес, пальма (болжам бойынша, құрма пальмасы) ағашы болып келеді. Апокрифтік Ізгі хабарда Иса дүниеге келген соң, Жүсіптің қаталдығы Мәриямның жүктілігімен байланысты емес, құрма жемісіне жете алмауы және отбасының су тапшылығына байланысты алаңдауымен байланысты. Бұл ән 1500 жылдар шамасында Англияның орталық аймағында орындалған "N Town Plays" пьесаларында кездеседі. Ән Ковентридің құпия пьесаларының біріндегі бір бөлімге өте ұқсас. Халықтық дәстүрден дамығандықтан, мәтіннің және әуенің бірнеше нұсқасы бар.

Дәстүрлі

1930 жылдардың басында Джеймс Мэдисон Карпентер Англияның Корнуолл аймағындағы Сент-Жасттан 80 жастағы Генри Томас деген адамды 1700 жылдарда өмір сүрген әжесінен келген нұсқасын орындайтын келіп жазды. Бұл жазба Вон Уильямс еске алу кітапханасының сайтында, Карпентердің ән мәтіні мен мелодиясының түсірілімдерімен бірге қолжетімді. Соңғы ғасырда көптеген басқа да дәстүрлі нұсқалар жиналды, мысалы, Англияның Оксфордшир графтығындағы Бурфордтан Боб Арнольдтың және Ирландияның Литрим графтығындағы Мохилден Томас Моранның дыбыс жазбалары. Алан Ломакс 1930 жылдардың соңында Кентуккиде үш нұсқаны жазды, оның ішінде дәстүрлі әнші Әпке Молли Джексоннан алынғандары да бар, олардың барлығын онлайн тыңдауға болады. Сондай-ақ Кентуккиден Жан Ричи екі дәстүрлі нұсқаны, сәл өзгеше әуендермен жазды. Ричидің "Carols for All Seasons" (1959) альбомында және кейіннен оның әпкесі Эднаның осы аттас дәстүрлі әндер альбомында (1962) орындалған нұсқа, Джоан Баездің жазбасынан кейін кеңінен танымал болды.

Халықтық

Джоан Баиз Кентукки нұсқаларының бірін, мүмкін Жан Ричиден немесе Ант Молли Джексоннан алып, 1961 жылы "Joan Baez, Vol. 2" альбомында қосымша гитаралық сүйемелдемемен шығарды, бұл әннің осы нұсқасын кеңінен танымал етті. Әннің әртүрлі нұсқаларын Ширли Коллинз және Дэви Грэм (өздері және The Young Tradition тобымен), Марти Хауген, Кейси және Клейтон, Клэнси ағалары ("Жозеф қарт адам болғанда"), Джуди Коллинз, Хосе Фелисиано, Эммилу Харрис, Мэри Хопкин ("Мэридің баласы болды / Чери-три Кэрол" синглінің B жағы ретінде), Король колледжінің хоры, Синди Каллет, Магпи Лейн, Марк Ланган, Колин Мелой, Чад Митчелл триосы, Nowell Sing We Clear, Pentangle, Анджело Брандуарди (екі итальян нұсқасы: "Il ciliegio" және "Rosa di Galilea"), Питер, Пол және Мэри, Кейси Страттон, Боб Роу, Джон Раттер (Кембридж әншілерімен), Жаңа Орлеандағы Кедейлер ("Cherry Tree Carol" әні "Midwinter әндері" альбомында), Стинг ("Егер қыс түнінде"), Рон Блок ("Carter's Creek Christmas" альбомында) және Kerfuffle ("Cherry Tree Carol" әні "Lighten the Dark" альбомында) орындады.