Кіріспе

Кітап жүргізу (есепке алу) тіркемесі

Кітап жүргізуде бас кітап – бухгалтерлік деректерді журналдардан тіркеуге және қосалқы кітаптардан, мысалы, кредиторлық қарыздар, дебиторлық қарыздар, ақша айналымын басқару, негізгі активтер, сатып алу және жобалардан жинақтауға арналған бухгалтерлік кітап. Бас кітап қағаз түрінде, компьютерде немесе бұлтта жүргізілуі мүмкін. Ұйымның есеп жоспары бойынша әрбір шот үшін есептік жазба құрылады және кірістер, шығыстар, активтер, міндеттемелер және капитал сияқты шот санатына жіктеледі; осы шоттардың жиынтығы бас кітап деп аталады. Бас кітапта ұйымның қаржылық және қаржылық емес деректері сақталады. Бас кітаптағы әрбір шот бір немесе бірнеше беттен тұрады. Ұйымның қаржылық жағдайы туралы есеп және табыс туралы есеп бас кітаптағы кіріс және шығыс шоттарының санатынан туындайды.

Терминология

Бас кітапта шоттар тізімі бойынша есептік санаттарға сәйкес реттелген барлық шоттар үшін бір бет болады. Бас кітап әдетте кем дегенде жеті негізгі санатқа бөлінеді: активтер, міндеттемелер, меншік иесінің капиталы, кірістер, шығыстар, табыстар және зияндар. Бұл – ұйымның қаржылық операцияларын тіркеудің ресми жүйесі. Бас кітаптың негізгі санаттары қолма-қол ақша, дебиторлық қарыз, кредиторлық қарыз және т.б. сияқты шоттар туралы қосымша мәліметтерді қамту үшін кіші кітаптарға бөлінуі мүмкін. Шоттардың қалдықтарын шығару сынақ балансы деп аталады. Сынақ балансының мақсаты – қаржылық есепті дайындау процесінің бастапқы кезеңінде, барлық дебеттер мен кредиттердің теңдігін қамтамасыз ету болып табылады.