Жинақталмайтын бөлшектер жиынтығы

Кіріспе

Құрастыруға арналған өндірілген бөлшектер жинағы

Жинақталмайтын жиынтық (сондай-ақ, жинақталмайтын жиынтық, жинақталған жиынтық немесе жай ғана жинақталмайтын немесе KD) – бұл өнімді құрастыру үшін қажетті бөлшектердің жиынтығы. Бөлшектер әдетте бір елде немесе аймақта өндіріліп, содан кейін соңғы құрастыру үшін басқа елге немесе аймаққа экспортталады.

Анықтамалар

Толық құрастырылмаған күйде (CKD) – бұл өнімнің толыққанды жиналмаған бөліктерінің жиынтығы. Бұл сонымен қатар, әсіресе шетелге тасымалдау кезінде, нарыққа бөлшектерді жеткізу тәсілі және есептеу немесе баға белгілеу үшін қолданылады. CKD автомобиль, автобус, ауыр жүк көлігі және теміржол көліктері, сондай-ақ электроника, жиһаз және басқа да өнімдер саласында кең таралған практика. Кәсіпорындар шетелдегі филиалдарына немесе лицензиаттарына түрлі себептермен құрастырылмаған жиынтықтарды сатады, соның ішінде импорттық салықтардан қашу, жергілікті өндіріс орындарын құру арқылы салық жеңілдіктерін алу, тіпті тендерге қатысу үшін (мысалы, "ұлттық өнімді қолдау" ережелері бар қоғамдық көлік жобаларында). Жартылай құрастырылмаған жиынтық (SKD) немесе толық бөлшектенбеген жиынтық (бірақ ол ешқашан құрастырылмаған) – бұл өнімнің ішінара құрастырылған бөліктерінің жиынтығы. Автомобиль өнеркәсібінде CKD-ның толық және толық емес екі түрі де экспортқа жөнелтілген (KDX) деп аталады, ал өндіріс орнында құрастырылып, мақсатты нарыққа толықтай экспортталатын автомобильдер құрастырылған экспорт (BUX) деп аталады. Техникалық тұрғыдан алғанда, "құрастыруды бұзу", "толық бөлшектенбеген жиынтық" және "бөлшектер жиынтығы" терминдерінің бәрі қате атаулар, себебі бұл жиынтықтар ешқашан құрастырылмаған. Бөлшектер көбінесе жиынтық түрінде жеткізілмейді.

Автомобильдік

Автомобиль өнеркәсібінде KD жиынтығында көліктің ең қарапайым түрінде доңғалақтар, ішкі жану қозғалтқышы, қоробкасы және аккумуляторы болмайды. Олар бөлшектер түрінде құрастыруға ("толық" жиынтық) немесе үшінші тараптардан ("толық емес" жиынтық) жеткізіледі; барлық интерьер бастапқы зауытта орнатылған. SKD – жартылай бөлшектелген дегеніміз, толық дәнекерленген автомобиль кузовы бар, әдетте боялған немесе қаптамасы бар жиынтық. Салық жеңілдіктерін алу үшін өндіруші автомобильді одан әрі "жергіліктілендіруі" керек, яғни жергілікті өндірушілердің өндірген бөлшектерінің үлесін арттыру, мысалы, шиналар, доңғалақтар, орындықтар, фаралар, жел шынылары және шынылар, аккумуляторлар, интерьер пластиктері және т.б., тіпті қозғалтқыш пен қоробкаға дейін. Кейде болат кузовты жергілікті жерде престеу, дәнекерлеу және бояу мүмкін, бұл KD құрастыруды толық көлемді өндіріске жақын бірнеше қадамға жеткізеді. Генри Форд 1922 жылы "Менің өмірім және еңбегім" атты естеліктерін жазған кезде, Ford Motor Company компаниясы Мичиган штатындағы зауыттарынан автомобиль бөлшектерін АҚШ-тың немесе автомобильдер сатылатын шетелдердің аймақтарына соңғы құрастыру үшін жөнелтіп отырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ және Канадада жасалған көптеген көлік құралдары, әсіресе Willys MB/Ford GPW/GPA, GMC 353/CCKW және CMP отбасынан шыққан жүк көліктері, әртүрлі толықтығымен одақтас елдерге соғыс күшін сақтау үшін KD түрінде жеткізілді. Құрастыру желілері тиісті құралдар мен жабдықтар оңай табылған жергілікті автомобиль зауыттарында орнатылды, бірақ қажет болған жағдайда басқа ғимараттар да пайдаланылуы мүмкін, әсіресе дала жағдайында, кейде тіпті әскери қызметкерлер басқарған ашық ауада қайта құру лагерьлері құрылды. Ерлер жұмылдырылғандықтан, кейде әйелдер жұмыс күшіне тартылды. CKD әскери көліктерін бір көліктей әрпаға салып (немесе SUP, Single Unit Pack) немесе бірнеше көлікті (әдетте екі-үш) екі немесе одан да көп әрпаға бөліп сақтауға болады. Кейбір елдерге жеткізілетін көліктерде кабина, кузов, доңғалақтар сияқты жергілікті өндірушілер жасап, қамтамасыз еткен кейбір бөлшектер болмауы мүмкін. Mahindra & Mahindra Limited компаниясы 1947 жылы CKD джиптерін құрастырумен жұмысын бастады. Mahindra Kaiser Jeep Corporation және кейіннен American Motors Corporation (AMC) лицензиясы бойынша жергілікті контенттің жоғары үлесімен Jeep көліктерін отандық өндіріске енгізу арқылы өзінің қызметін кеңейтті. 1950-1960 жылдары Lotus Cars толық жиналған көліктерге қолданылатын Ұлыбританияның сатып алу салығын болдырмау үшін Lotus Seven автокөлігін CKD түрінде сатты. 1959 жылы Mini-нің пайда болуымен British Motor Corporation (BMC) өнімдері әлі де бірнеше халықаралық нарықтарда импортталып немесе CKD жиынтықтарынан құрастырылды. 1961 жылы Renault Еуропадағы Rambler автомобильдерін құрастыру үшін AMC компаниясымен алғашқы серіктестік келісімін бастады. 1962 жылдан бастап және 1967 жылға дейін AMC Renault компаниясына өзінің жолаушылар автомобильдерінің CKD жиынтықтарын сатты. Олар Renault-ның Бельгиядағы Харен қаласындағы зауытында құрастырылып, Алжир, Австрия, Бельгия, Франция, Нидерланды және Люксембургтегі дилерлері арқылы сатылды. Бұл келісім AMC компаниясына тікелей шетелдік инвестициясыз (ТШИ) автомобильдерін жаңа нарықтарда сатуға мүмкіндік берді. Бұл келісім француз автокөлік өндірушісіне де пайдалы болды, өйткені оның өнімдерінің ассортименті үлкен көлемді автомобильдерден кем болды және ол еуропалық нарықтарына "әкімшілік" кластың моделін ұсынуы керек еді. 1977 жылға қарай жағдай өзгерді. Осы уақытқа дейін AMC компакт сегментіндегі жаңа автомобиль үшін сыртқы қолдау іздеді, бұл Renault-пен көптеген келісімдердің алғашқысына әкелді. Volvo компаниясының 1963 жылы ашылған Галифакс құрастыру зауыты Солтүстік Америка тұтынушылары үшін Швециядан CKD түріндегі көліктерді аяқтады. Галифакс құрастыру зауыты 1998 жылдың желтоқсан айында жабылды. 1967 жылы Rootes Group UK CKD Hillman Hunters-ті Иранға экспорттай бастады, онда олар Paykan (парсы тілінде "жебе" дегенді білдіреді) ретінде сатылды. 1967 жылы Chrysler сатып алған және кейін 1978 жылдың соңында Chrysler корпорациясының еуропалық операцияларын PSA тобына сатуының бөлігі болған Ирандағы Rootes бизнесі PSA Peugeot Citroën-нің Ирандағы өте маңызды бизнесіне негіз болды, бұл қозғалтқыш пен CKD жеткізілімдерін қамтиды, әсіресе 1990 жылы ұсынылған 405-тен бастап, 1999 жылы Pars ретінде жаңартылған және 2001 жылы ұсынылған 206. 2004 жылы Peugeot-тің серіктесі Iran Khodro 281'000 Peugeot көлігін өндірді, бұл нарықтағы 36% үлесін қамтамасыз етті. 1967 жылы Peugeot 403 моделіне негізделген жеңіл пикап көлігін Peugeot-тің Берастеги зауытында (Буэнос-Айрес) CKD негізінде өндіруді бастады. 1973 жылы бұл модель 404 пикаппен, ал кейін (1990) 504 пикаппен алмастырылды. 404 және 504 әлемдік нарықта жергілікті CKD құрастыру цехтары арқылы кеңінен танымал болды: 404 Франциядан және Аргентинадан басқа, Австралияда, Бельгияда, Канадада (Renault-пен бөліскен SOMA зауытында), Чилиде, Ирландияда, Кенияда, Мадагаскарда, Малайзияда, Жаңа Зеландияда, Нигерияда, Португалияда, Перуде, Родезияда, Оңтүстік Африкада және Уругвайда құрастырылды; 504 негізінен Аргентинада, Египетте, Нигерияда, Кенияда, Оңтүстік Африкада, Австралияда және Гуанчжоу Peugeot Automobile Company-да, ерекше экипаж кабинасы бар нұсқасын әзірледі. 1968 жылы тәуелсіз неміс автокөлік фирмасы Karmann AMC-нің жаңадан ұсынылған Javelin көлігінің CKD жиынтықтарын құрастыруды бастады, оларды Еуропаға тарату үшін. American Motors автомобильдерінің оң жақтан рульдік нұсқаларын Австралия, Жаңа Зеландия және Оңтүстік Африка сияқты нарықтарға да жеткізді. Компоненттер AMC-нің Висконсин штатындағы Кеноша немесе Онтарио штатындағы Брамптон зауыттарынан контейнерлерде Австралияға жөнелтілді. Австралияда Rambler және AMC көліктерін құрастыру Australian Motor Industries (AMI) компаниясы Порт-Мельбурнда, Викторияда жүзеге асырды. Жергілікті контент талаптары Австралиялық жеткізушілерді интерьерге (орындықтар, кілемдер және т.б.), сондай-ақ шамдарға, жылытқыштарға және басқа компоненттерге пайдалану арқылы орындалды. Әртүрлі Rambler модельдері 1960 жылдардың басынан 1971 жылға дейін Теймс қаласындағы (кейін Toyota New Zealand) Кэмпбелл Моторс компаниясымен Жаңа Зеландияда құрастырылды, ол сонымен қатар Toyota, Datsun (кейін Nissan), Hino, Renault және Peugeot көліктерін де құрастырды. Жаңа Зеландия импортты алмастыру және жергілікті жұмыс орындарын қамтамасыз ету құралы ретінде автомобиль құрастыру өнеркәсібін дамытты, жергілікті нарықтың кішкентай өлшеміне қарамастан. 1980 жылдардағы экономикалық реформалардан кейін, импорт тарифтерін төмендету және CER келісімі бойынша Австралияда жасалған көліктерді бажсыз импорттау мүмкіндігінен кейін, көптеген автокөлік компаниялары Жаңа Зеландияда құрастыруды тоқтатты. Олар Жапониядан, Австралиядан немесе Еуропадан толық құрастырылған көліктерді импорттауға көшті. Көбінесе импорт шектеулерінің жеңілдеуі көптеген қолданылған импортқа әкелді, өйткені олар жергілікті құрастырылған қолданылған көліктерге қарағанда арзан болды және «Жаңа Зеландиялық» көліктерді басып озды. Жаңа Зеландияда CKD жиынтықтарын құрастырған соңғы компаниялар Toyota, Nissan, Mitsubishi және Honda болды, олар 1998 жылы үкімет автомобильдерге импорт тарифтерін жою жоспарларын жариялағаннан кейін өсімдіктерді жапты. Басқа мысалдар Украинаны қамтиды, онда дайын көліктерге импорт салығы өте жоғары. AutoZAZ Lada, Opel, Mercedes Benz және Daewoo көліктерінің кейбір CKD жиынтықтарын құрастырады. Ол тіпті Daewoo Lanos-тың толық көлемді өндіріске бейімделген нұсқасын қабылдап, оны жергілікті қозғалтқышпен жабдықтады. Неміс автокөлік алып компаниясы Volkswagen Group Украинадағы Solomonovo зауытында SKD өндірісін де жүзеге асырады, Škoda және Volkswagen Passenger Cars таңбаларымен көліктер шығарады. Ресейде Avtotor компаниясына тиесілі KD құрастыру объектілері бар, ол Калининградта Hummer H2, BMW 3 Series және BMW 5 Series көліктерін, ал Мәскеуде Renault Logan көліктерін, бұрын AZLK-ға тиесілі болған объектілерді пайдаланып өндірді. Калугада Volkswagen Group компаниясының зауыты болды, оның жылдық өндірісі 150 000 данаға жетеді деп күтілді. Daimler AG Оңтүстік Каролинада CKD құрастыру зауытына ие, онда АҚШ және Канададағы Mercedes Benz және Freightliner дилерлері үшін Mercedes Benz Sprinter фургондарын қайта құрастырады, сондай-ақ Dodg...

In the automotive industry, the most basic form of a vehicle in the KD kit lacks the wheels, internal combustion engine, transmission, and battery. They are either supplied as parts for assembly (a "complete" kit) or obtained from third parties (an "incomplete" kit); all of the interiors are already installed at the originating factory. The term SKD for semi knocked down refers to a kit with a complete, welded car body, usually coated or already painted. To gain extra tax preferences, the manufacturer needs to "localize" the car further, i. e., increase the share of parts produced by local manufacturers, such as tires, wheels, seats, headlights, windscreens and glass, batteries, interior plastics, etc., even down to the engine and transmission. At some point, the steel body could be pressed, welded, and painted locally, effectively making KD assembly only a few steps away from full scale production. By the time Henry Ford co wrote his 1922 memoir, My Life and Work, the Ford Motor Company was already shipping car parts from its Michigan plants for final assembly in the regions of the United States or foreign countries where the cars would be sold. During World War II, a significant number of US and Canadian built vehicles, most notably light and heavy trucks like Willys MB/Ford GPW/GPA, GMC 353/CCKW, and vehicles from the CMP family, were crated and shipped overseas in KD form, in various degrees of completeness, to Allied countries to sustain their war effort. Assembly lines were preferably set up in local automotive factories where appropriate tooling and equipment could be easily found, but, where needed, other types of buildings could be used, especially in on the field situations, and on occasion, even open air rebuilding camps were set up, managed by military personnel. Owing to male mobilization, sometimes a female workforce was employed. CKD military vehicles could be stored for shipment in one vehicle per crate form (or SUP, Single Unit Pack), or as several vehicles (usually two to three) divided in two or more crates. Vehicles shipped to certain countries could be lacking some items, such as cabs, beds, or tires, that were built and provided locally. Mahindra & Mahindra Limited in India began its business in 1947 with assembling CKD Jeeps. Mahindra expanded its operations to include domestic manufacture of Jeep vehicles with a high level of local content under license from Kaiser Jeep Corporation and later American Motors Corporation (AMC). In the 1950s and 1960s, Lotus Cars sold its Lotus Seven car in CKD form to avoid the UK purchase tax that applied to sales of fully assembled vehicles. By 1959, and with the introduction of the Mini, British Motor Corporation (BMC) products were still either imported or assembled from CKD kits in several international markets. In 1961, Renault began negotiations for a first partnership agreement with AMC to assemble Rambler automobiles in Europe. Beginning in 1962, and continuing until 1967, AMC also sold CKD kits of its passenger cars to Renault. They were assembled in Renault's factory in Haren, Belgium, and sold through its dealers in Algeria, Austria, Belgium, France, the Netherlands, and Luxembourg. The deal allowed AMC to sell its cars in new markets without significant foreign direct investment (FDI). The arrangement benefited the French automaker because its product range lacked large sized cars, and it needed to offer an "executive" model for its European markets. The situation changed by 1977. By this time, AMC sought outside support for a new car in the sub compact market segment, which led to the first of many agreements with Renault. Volvo's Halifax Assembly Plant, which opened in 1963, completed vehicles in CKD form from Sweden for North American consumers. Halifax Assembly closed in December 1998. In 1967, Rootes Group UK began exporting CKD Hillman Hunters to Iran where they were sold as the Paykan (meaning "arrow" in Persian). Bought by Chrysler in 1967 and then part of the sale to the PSA Group by the Chrysler Corporation of its European operations in late 1978, the Rootes business basis in Iran became the primer for the very significant PSA Peugeot Citroën business in Iran involving engine and CKD deliveries, particularly from the 405, introduced in 1990 and facelifted as the Pars in 1999 and 206 introduced in 2001. In 2004, Peugeot's partner Iran Khodro produced 281'000 Peugeot vehicles, securing a 36% market share. In 1967 as well, Peugeot introduced CKD based production of a light pick up vehicle based on the Peugeot 403 in Peugeot's Berazategui factory (in Buenos Aires) under the name Peugeot 4TB. In 1973, this model was replaced by the 404 pick up and later (1990) by the 504 pick up. The 404 and 504 were massively marketed worldwide through local CKD assembly shops: the 404 was assembled, besides France and Argentina, in Australia, Belgium, Canada (at the SOMA plant shared with Renault), Chile, Ireland, Kenya, Madagascar, Malaysia, New Zealand, Nigeria, Portugal, Perú, Rhodesia, South Africa, and Uruguay; the 504, mainly in Argentina, Egypt, Nigeria, Kenya, South Africa, Australia, and China by the Guangzhou Peugeot Automobile Company which developed a specific crew cab version. In 1968, the independent German automotive firm, Karmann, began assembly of CKD kits of AMC's newly introduced Javelin for distribution in Europe. American Motors also provided right hand drive versions of their automobiles to markets such as Australia, New Zealand, and South Africa. The components were shipped in containers to Australia from AMC's plants in Kenosha, Wisconsin, or Brampton, Ontario. Assembly of Rambler and AMC vehicles in Australia was done by Australian Motor Industries (AMI) in Port Melbourne, Victoria. Local content requirements were met by using Australian suppliers for the interiors (seats, carpeting, etc.) as well as for lights, heaters, and other components. Various Rambler models were assembled in New Zealand from the early 1960s until 1971 by Campbell Motors in Thames (later Toyota New Zealand), which had also built Toyota, Datsun (later known as Nissan), Hino, Renault, and Peugeot cars. New Zealand had developed a car assembly industry as a means of import substitution and providing local employment, despite the small size of the local market. Following economic reforms in the 1980s, including the lowering of import tariffs, and the ability to import Australian built vehicles duty free under the CER agreement, many car companies ended assembly in New Zealand. They switched to importing completely built up vehicles from Japan, Australia, or Europe. More significantly, the easing of import restrictions led to many used imports, because they were less expensive than locally assembled used cars, and outsold the 'NZ New' vehicles. The last companies to construct CKD kits in New Zealand were Toyota, Nissan, Mitsubishi, and Honda, which closed their plants in 1998 when the government announced plans to abolish import tariffs on cars. Other examples include Ukraine, which has almost prohibitive import taxes on finished cars. AutoZAZ assembles CKD kits of some Lada, Opel, Mercedes Benz, and Daewoo cars. It went as far as adopting a version of Daewoo Lanos for full scale production and equipping it with a domestic engine. The German automotive giant Volkswagen Group also produces SKDs in Ukraine at its Solomonovo plant, producing cars under its Škoda and Volkswagen Passenger Cars marques. In Russia, KD assembling facilities are owned by Avtotor, which produced Hummer H2, BMW 3 Series, and BMW 5 Series in Kaliningrad, and Renault Logan in Moscow using facilities that once belonged to AZLK. In Kaluga, Volkswagen Group had a plant that was expected to have an annual output of 150,000 units. Daimler AG has a CKD assembly plant in South Carolina that re assembles Mercedes Benz Sprinter vans for sale in the United States and Canada at Mercedes Benz and Freightliner dealers, along with Dodge dealers before Fiat Group's takeover of Chrysler Group LLC—essentially to circumvent the 25% tariff on imported light trucks known as the "Chicken Tax". The Sprinter was eventually replaced in the Dodge/Ram lineup with the similar Ram ProMaster, a rebadged Fiat Ducato. Unlike the CKD Dodge Sprinter, the ProMaster is fully imported to the U. S. from a Chrysler plant in Mexico under of the North American Free Trade Agreement (NAFTA). In 2009, Mahindra & Mahindra Limited announced that it would export pickup trucks powered by diesel engines from India to the United States in knockdown kit (CKD) form, again to circumvent the chicken tax. Mahindra planned to export CKDs to the United States as complete vehicles that will be assembled in the United States from kits of parts shipped in crates. It is used for the assembly of their Model S sedan and Model X SUV for the European Union, but not all of Europe since only cars imported to the EU benefit from circumventing the 10% import duty (e. g. cars to Norway are shipped directly from the United States). For the most part, the car is still manufactured in the Tesla Factory in Fremont, California. During the final assembly in the Netherlands, various parts are added to the car, most notably the rear subframe with the drive train as well as the battery pack.

Автобустар

Motor Coach Industries компаниясы 1963 жылы АҚШ нарығына кеңейту мақсатында Солтүстік Дакота штатындағы Пе́мбина қаласындағы құрастыру зауытын ашты. Аяқталмаған KD (жаратылған) коуч корпустары Виннипегтен (Манитоба) платформалы тіркемелермен жеткізіледі және Пе́мбинада аяқталып, жабдықталды және жеткізіледі. Бұл тәжірибе АҚШ кедендік рәсімдерін жеңілдетеді және "Америкада жасалған заттарды сатып алу туралы заңның" (49 USC 5323(j) және 49 CFR 661 бөлімі) талаптарын федералдық қаражатпен жаңа жабдықтар сатып алатын мемлекеттік органдарға орындайды. Солтүстік Америкалық автобус өнеркәсібі 1993 жылы Алабама штатындағы Анистон қаласында жұмысын бастады, толық емес автобустар Будапешттен (Венгрия) Анистонға соңғы құрастыру үшін жеткізілді. NABI 2008 жылы Анистондағы өндірістік қуаттарды кеңейтіп, алғашқы толықтай отандық автобус агрегатын жасады.

Ұшақ

Қызметке жарамсыз әскери ұшақтар қызмет мерзімі аяқталғаннан кейін "демонтажталған" (knock downs) күйінде сатылады, оларды қызметке жарамды ұшақтармен бірге жинақтайды. Бұл оларды қосалқы бөлшектерді алу үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Еуропалық ұшақ өндірушісі Airbus Еуропадан тыс жерлерде A320 отбасы ұшақтарын құрастыру үшін демонтажталған жиынтықтарды қолданады. Қытайдың Тяньцзинь қаласындағы Airbus A320 соңғы құрастыру желісі Еуропада жасалған фюзеляж, қанаттар және құйрық бөлімдерін, Еуропалық Одақта немесе АҚШ-та жасалған авиациялық электроника мен қозғалтқыштармен, сондай-ақ интерьерге қажетті жергілікті компоненттермен құрастырады. Airbus 2015 жылдың қыркүйегінде АҚШ-та, Мобил қаласында ұқсас A320 соңғы құрастыру желісін ашты; ол да еуропалық фюзеляждар, қанаттар мен құйрық бөлімдерін пайдаланады. Дегенмен, Мобилдегі соңғы құрастыру желісі Тяньцзинь желісіне қарағанда көбірек жергілікті компоненттерді қолданады; қозғалтқыштар, интерьер компоненттері және авиациялық электроника негізінен американдық жеткізушілерден алынады. Airbus Tianjin және Mobile зауыттары өздерінің фюзеляждарын, қанаттарын және құйрық бөлімдерін Еуропадан теңіз арқылы, арнайы жасалған кемелермен тасымалдайды, себебі зауыттар порты бар қалаларда орналасқан.

Тұрғын үй

1908 жылдан 1940 жылға дейін Sears, Roebuck & Co. пошта арқылы тапсырыс каталогы 400-ден астам үй үлгісін ұсынды. Сатып алушыларға үй салу үшін қажетті барлық материалдар мен нұсқаулар қоса берілді. Пойызбен немесе поштамен жеткізілген барлық бөлшектер бір-бірімен үйлесімді болғандықтан, сатып алушылар үйлерді өздері салуға немесе мердігерлерді жалдауға мүмкіндік алды. Sears құрылыс материалдарын үлкен көлемде сатып алып, бағаларды төмен ұстады, бұл жергілікті құрылысшылармен бәсекелесуге мүмкіндік берді. 1940 жылдардың соңында австралиялық дизайнер Фредерик Чарльз Уорд қолжетімді емес жиһазға жауап ретінде жиналмалы жиһазды пошта арқылы жеткізу бизнесін құрды. Швециялық IKEA компаниясы 1956 жылдан бастап жиналмалы жиһаз сатуды бастады.