Шуафат: Шығыс Иерусалемдегі палестиналық араб ауданы

Кіріспе

Шығыс Иерусалимдегі палестиналық арабтардың ауданы

Шуафат (شعفاط Šuʿafāṭ), сондай-ақ Шу'фат және Ша'фат, Шығыс Иерусалимнің көбінесе палестиналық арабтар тұратын ауданы, Солтүстік-Шығыс Иерусалимнің бір бөлігін құрайды. Ескі Иерусалим – Рамалла жолының бойында, Ескі қаладан шамамен үш шақырым солтүстікке қарай орналасқан Шуафаттың 35 000 тұрғыны бар. Шуафат ауданының жанында сол аттас босқындар лагері орналасқан, ол 1965 жылы Иорданияның Хусейн патшасымен Иерусалим, Лидда, Яффа және Рамле аймақтарынан келген палестиналық босқындарды орналастыру үшін құрылған. Бұл лагерь Ескі қаланың еврей ауданындағы Муаскар лагері жабылғаннан кейін ашылды. Шуафат солтүстікте Писгат Зеев және Бейт Ханинамен, шығыста Шуафат босқындар лагерімен, оңтүстікте Француз төбесімен және батыста Рамат Шломомен шектеседі. Шу'фат 1967 жылы Иерусалим басып алынғаннан кейін қаланың муниципалдық шегіне қосылған Батыс жағалаудың бөлігінде орналасқан.

Этимология

Кондер мен Китченердің пікірінше, Шуафаттың аты яһуди патшасы Жосафаттан шыққан болуы мүмкін, бірақ ол Миспа немесе Сафа сөздерінің бұрмалануынан да туындауы мүмкін. Бұл қаланың атын крестшілер өзгертіп жіберген немесе тау басы деген мағына беретін Ш'аф (көпше түрі – Ш'афат) сөзінен сәл өзгешеленген болуы да ғажап емес. Эдвард Генри Палмер атаудың мағынасын "p. n" деп көрсеткен (""p. n": (жеке есім) есімнен кейін қолданылып, бұл арабтың кең таралған жеке аты немесе мағынасы анықталмаған сөз екенін білдіреді"), сондай-ақ, "Ауыл тұрғындарының айтуынша, бұл елді Шафат патшаның (мүмкін, Жосафат) құрметіне аталған" дегенді де қосты. Шарль Саймон Клермонт Ганно ауыл атына байланысты бірнеше әңгімелерді жеткізді. Бір жергілікті әйелдің айтуынша, Шафат ежелгі заманда Алайку деп аталған. Екінші әңгімеге сәйкес, ол бұрын Дейр Махрук, яғни "жанып кеткен монастырь" деп аталған. Үшінші әңгіме, "көрінетін христиандық шығу тегіне" ие, Шафатты Жосафатпен байланыстырып, "бір кезде Шафатта Яхафат есімді патша болған, ол туралы Торада айтылған; осы патша елге есімін берген" дейді. Клермонт Ганно еврейше Жосафат атында Шафатта бар 'айин әрпінің жоқтығын атап, бұл әңгіменің "толыққанды жасанды дәстүр" екенін, және оған жақын орналасқан Жосафат аңғарының ықпал еткенін айтты.

Тарих

Шуафат ауданы үзіліс-үзіліс қоныстанған, ең көне археологиялық жадылар 7000 жыл бұрынғы халколит дәуіріне дейін жетеді. Б.з.д. 2-1 ғасырлардағы қазбалар сол кезде бекінілген ауыл шаруашылығы орнының болғанын көрсетті. 19 ғасырдың соңындағы Киелі кітап зерттеушілері бұл жердің Бенжамин аймағындағы Миспа және Нобпен байланысты болуы мүмкін деген болжам жасады, ал 21 ғасырғы бір зерттеу Гебимді ұсынды, бірақ бұл мәселе әлі де нақты емес екенін ескертті.

Екінші ғибадатхана кезеңі

1991 жылы Александр Онн мен Цви Гринхут жүргізген археологиялық қазба жұмыстары Шуафат маңында б.з.д. II ғасырда салынған бекітілген шаруашылық елді мекенін ашты. Кешендегі жер асты бөлмесі б.з.д. бірінші ғасырының басына жатқызылды және оның дұғахана немесе синагога болғаны анықталды. Кейіннен бұл тұжырым күмәндандырылды. 2008 жылы Рейчел Хачлили бұл құрылысты енді синагога деп санамайтынын мәлімдеді. Елді мекен 31 жылы болған қатты жер сілкінісінен кейін қирап, тасталып кетті. Рамат Шломода Иродтың Екінші ғибадатхананы кеңейтуімен байланысты болуы мүмкін, осы кезеңге жататын үлкен карьер табылған. Иерусалим жеңіл темір жолының құрылысына дайындық мақсатында Шуафат босқындар лагерінің жанында жүргізілген археологиялық қазба кезінде римдік кезеңдегі яһуди қонысының қалдықтары табылды. Бұл елді мекен Иерусалимнен Сихем/Флавия Неаполисіне қарай солтүстікке қарай өтетін Римнің басты жолында орналасқан. Елді мекеннің яһудилерге тиесілі екенін көрсететін ең маңызды дәлел – онда табылған әртүрлі әктас ыдыстар. Бұл ыдыстар тамақ сақтау және дастарқанға қою үшін қолданылған және оларды тек яһудилер ғана пайдаланған, себебі олардың таза еместікке ұрындырмайтынына сенген. Ғимараттардың сапасы және басқа да табылған заттар, мысалы, көптеген монеталар, косметика, тас ыдыстар мен импортталған шараптар, тұрғындардың байлығын көрсетеді. 1179 жылдың наурыз айында оның кірісі Ансельм де Паренти берген үсыныс арқасында Сион тауындағы Әулие Мария аббаттығына берілгені хабарланды. Ауылдың орталығында крестшілердің құрылысының қалдықтары табылған. Алайда, Шик шіркеу таппады, "тек екі терезесі сақталған, ескі крестшілер ғимараты. Қабырғалары шамамен 6 фут қалыңдықпен салынған, оларға феллахин үйлері тігізілген, сондықтан оны тану қиын. Бұл крест жорықтарының дәстүрлі үлгісімен салынған ханның бір түрі, ортасы жартылай дөңгелектен сәл жоғары күмбезбен." Шейх Абдулланың мазары осы шіркеудің үстіне салынған.

Following a 1991 archaeological dig conducted by Alexander Onn and Tzvi Greenhut which unearthed a 2nd century BCE fortified agricultural settlement near Shuafat, an underground room in the complex was dated to the early first century BCE, and identified as a prayer room or synagogue. Subsequently, this interpretation of the site was strongly questioned. In 2008, Rachel Hachlili stated that the structure is no longer considered to have been a synagogue. The settlement was abandoned after being severely damaged by the 31 BCE earthquake. A large quarry, possibly linked to Herod's expansion of the Second Temple, dating to the period has also been found in Ramat Shlomo. During an archaeological salvage dig conducted near the Shuafat refugee camp in preparation for the laying of the tracks for the Jerusalem Light Rail system, the remains of a Jewish settlement from the Roman period were discovered. The settlement was on the main Roman road leading northward from Jerusalem towards Shechem/Flavia Neapolis. The main indication that the settlement was a Jewish one is the large and varied assemblage of chalkstone vessels found there. Such vessels, for food storage and serving, were only used by Jews because they were believed not to transmit impurity. The quality of the buildings and other findings, such rich coin hoards, cosmetics, stone vessels and imported wine, attest to the wealth of the inhabitants. In March 1179, it was noted that its revenues went to the abbey of St Mary of Mount Sion as the result of a grant made by Anselm de Parenti. Remains of a Crusader structure in the center of the village have been found. However, Schick found no church, "simply an old Crusading building with two preserved windows. The walls are about 6 feet thick, against which the fellaheen houses are built and so it is not easy to recognise. It was a kind of khan built in the usual Crusading way, with a vault a little higher in the middle than semi circular." Seikh 'Abd allah's tomb was built on top of this church.

Мамлюк дәуірі

Археологтар аймақтағы егіс шаруашылығы террасаларының мамлюк дәуірінде (1260–1516) салынғанын және жоғарғы топырақпен жабылғанын анықтады. 1838 жылы Эдвард Робинсон Шуафатты ескі қабырғаның қалдықтары бар шағын мұсылман ауылы деп сипаттады, ал 1851 жылы оны көрген де Сольси «бұл ауыл орта ғасырлық сарай сияқты, төртбұрышты мұнарасымен» деп жазды. 1863 жылы француз саяхатшысы Герин ауылға сапар шегіп, оның биік жазықта орналасқандығын, «Иерусалимнің күмбездері мен минареттерін аңғаруға болатындығын» және 150 тұрғыны бар екенін атап өтті. Ол үйлердің көпшілігі ескі және ішкі жағынан күмбезделгенін сипаттады. Ол шығысқа қарап тұрған әл-Каниса деген шіркеудің қалдықтарын байқады және оның франк шіркеуі болғанын ойлады. Ол 1870 жылы да сапар жасады. 1870 жылға қарай Османдық империясының ресми ауыл тізімінде 23 үй және тек ер адамдарды есепке алғанда 90 адам тұрғандығы көрсетілді. 1883 жылы Палестинаны зерттеу қорының Батыс Палестинаны зерттеу жұмысында Шуафат «суайдынының батысында, зәйтүн ағаштарымен қоршалған, тегіс кеңістікте орналасқан шағын ауыл. Солтүстік жағында құдықтар бар. Ауылда Сұлтан Ибрахимнің қасиетті шатыры бар» деп сипатталды. Османдықтар Иерусалимді Наблуспен байланыстырған ежелгі римдік жолдың орнына жаңа жол салды. 1931 жылғы халық санауында саны 539-ға жетті, барлығы мұсылмандар, 123 үйде тұрды. 1945 жылғы статистика бойынша Шу'фаттың халқы 760 адамды құрады, барлығы мұсылмандар, және ресми жер және халық санағына сәйкес 5215 дунам жерге ие болды. Оның 484 дунамы бау-бақшалар мен суармалы жерлерге, 2111 дунамы астық дақылдарына, ал 62 дунамы құрылыс (қалалық) жерлерге бөлінді.

Иордания кезеңі

1947 жылы Иерусалим мен оның маңындағы ауылдар үшін ұсынылған жекелеген аймақтың ең солтүстік нүктесі Шуафат қаласы болуы тиіс еді, ол "үш әлемдік дінмен байланысты болғандықтан" "Палестинаның қалған бөлігінен ерекше және бөлек қаралып, Біріккен Ұлттар Ұйымының тиімді бақылауына берілуі керек" делінген. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде, аймақтағы палестиналық жауынгерлердің басшысы Абд әл-Қадир әл-Хусейні Шуафат тұрғындарын көршілес Неве Яков еврей ауылына шабуыл жасауға көндіруге тырысты, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады. 13 мамырда Араб легионының бұйрығымен ауыл тұрғындары эвакуацияланды. Содан аз уақыт өткен соң Палмах Шуафатты басып алып, көптеген ғимараттарды қиратты. Шуафатты Иордания басып алды, ол 1950 жылдың сәуір айында Батыс жағалауды аннексиялады. Иорданияның королі Хусейн де осы жерде сарай салдырды. 1961 жылы Шуафаттың халқы 2541 адамды құрады, оның ішінде 253-і христиандар еді.