Орталық Италиядағы Сполето Герцогтығы (570-1201)

Кіріспе

Орта ғасырдағы Италияның орталық бөлігіндегі герцогтік, шамамен 570 – 1201 жылдар.

Сполто герцогтығы (Ducatus Spolitanorum) – Ломбард герцогы Фароалдтың шамамен 570 жылы Италияның орталық бөлігінде құрған Ломбард аймағы. Оның астанасы Сполето қаласы болған.

Ломбардтар

568 жылы ломбардтар Солтүстік Италияға шапқындап кірді және жарты аралдың жаулауын бастады, соңында Ломбардтар Корольдігін құрды. Солтүстік Италияны басып алғаннан кейін, ломбардтар 570 жылы маңызды орталық болған Сполето қаласын жаулап, орталық және оңтүстік Италияға жылжыды. 572 жылы ломбардтар үш жылдық қоршаудан кейін солтүстік Павия қаласын басып алып, жаңа корольдігінің алғашқы астанасын орнатыды. Уақыт өте келе, ломбард корольі басып алынған аумақтарды көптеген тәуелді герцогтарға бөліп берді. Алайда, Албоиннің ізбасары қайтыс болғаннан кейін (574) өткен он жылдық ломбард герцогтарын (әсіресе оңтүстік герцогтарын) жаңа аумақтарында жақсы орнықтырып, Павиядағы ломбард корольдерінен тәуелсіз қалдырды. 575 немесе 576 жылы Фароальд Нурсия мен Сполетоны басып алып, өзінің герцогтігін құрды және ариандық епископты демеушілік етті. Сполетода Юпитер, Юнона және Минерваға арналған римдік капитолий (собор 4 ғасырда негізделген) епископтың кафедралық соборымен иеленілді, ол бұрынғы пұтқа табынушылық құрылысын (қазіргі Сан-Ансано шіркеуі) өз ішіне алды. Ломбард герцогтары Готика соғысы кезінде Тотила бұзған биік Rocca бекінісін қалпына келтірді. Сполето герцогтары Византияның Равенна экзархатымен үнемі соғыс жүргізіп, Сполетоның аумақтары Умбрия, Лацио, Марке және Абруцци аймақтарындағы жағдайға байланысты өзгере берді. Дегенмен, Ломбард тарихында Сполетоның маңызы Беневенто герцогтігінен кем болды. Оның екінші герцогы Ариульф византиялықтарға қарсы көптеген жорықтар жасады (579–592 жылдары Равеннаға, ал 592 жылы Римге). Ариульфтың орнын Фароальдтың ұлы Теоделапий басты. Содан кейін Атто (653 ж.), Тразимунд I (663 ж.) және Фароальд II (703 ж.) билікке келді, олар ағасы Вахилаппен бірге биледі. Пауль Диаконның Ломбардтар тарихында жазылғандай, Фароальд II Классисті, Равенна портын басып алды: "Сол кезде Фароальд, Сполет герцогтарының біріншісі, ломбард әскерімен Классиске шабуыл жасап, бай қаланы тонап, барлық байлығынан айырды". Кейіннен ол Ломбардтар королі Лиутпрандқа оны қалпына келтіруге мәжбүр болды, бұл Лиутпрандтың франктерге баяндаған оқиғаларға сәйкес, ломбард билігінің орталықтандырылмағандығын көрсетеді. Сполетода Фароальдты оның ұлы Трансемунд II (724) құлатты, ол да Лиутпрандқа қарсы көтеріліп, 738 жылы Римде баспана берген Папа Григорий III-пен одақ құрды. Оны алмастырған Ильдерик Трансемундтың қолынан 740 жылы қаза тапты, бірақ 742 жылы Лиутпранд Трансемундты күшпен монастырға жіберіп, қайтарып алған герцогтігін Агипрандқа (742) тапсырды. Лиутпрандтың қайтыс болған кезде (744 ж.) Сполето Павиядан орталық билікке берілді, ал Теодик бейбіт түрде билікке келді. VIII ғасырдағы үш герцог Ломбардтар королі болды, бұл сол кезеңде Сполетоның Беневентодан гөрі корольдікке жақын болғанын көрсетеді.

The Lombards invaded northern Italy in 568 and began their conquest of the peninsula eventually establishing the Kingdom of the Lombards. Following the conquest of the north, the Lombards moved into central and southern Italy capturing the important hub of Spoleto in 570. In 572, the Lombards captured the northern city of Pavia after a siege of three years and established the first capital city of their new Kingdom. As time progressed, the captured territories were divided by the Lombard king among numerous dependent dukes. A decade of interregnum after the death of Alboin's successor (574), however, left the Lombard dukes (especially the southern ones) well settled in their new territories and quite independent of the Lombard kings at Pavia. By 575 or 576 Faroald had seized Nursia and Spoleto, establishing his duchy and sponsoring an Arian bishop. Within Spoleto, the Roman capitolium dedicated to Jupiter, Juno and Minerva had already been occupied by the bishop's cathedral (the see was founded in the 4th century) which incorporated the pagan structure (now the church of San Ansano). The Lombard dukes restored the fortifications of the high rocca, whose walls had been dismantled by Totila during the Gothic War. The dukes of Spoleto waged intermittent war with the Byzantine Exarchate of Ravenna, and Spoleto's territories fluctuated with the fortunes of the times over much of Umbria, Lazio, the Marche and the Abruzzi. Never as important as the Duchy of Benevento, Spoleto has a fairly obscure spot in Lombard history, nevertheless. Its second Duke Ariulf made frequent expeditions against the Byzantines (in 579–592 against Ravenna and in 592 against Rome). Ariulf was succeeded by Theudelapius, son of Faroald, whom the Catholic Encyclopedia credits with the first building of Spoleto's cathedral. Then came Atto (653), Thrasimund I (663), and Faroald II (703), who ruled conjointly with his brother Wachilap. Faroald II captured Classis, the port of Ravenna, according to Paul the Deacon's History of the Lombards: "In that time too Faroald, the first dux of the Spoletans, invading Classis with an army of Lombards, left the wealthy city despoiled and bare of all its riches." He was then obliged by Liutprand, King of the Lombards to restore it, a measure of the loose central control of Lombard rule that Liutprand was occupied in tightening, at least as Paul interpreted events for his Frankish patrons. At Spoleto Faroald was deposed by his son Transemund II (724), who also rebelled against Liutprand and formed an alliance with Pope Gregory III, who sheltered him in Rome in 738. Ilderic, who had replaced him as duke, was slain by Transemund in 740, but in 742 Transemund was forcibly retired to a monastery by Liutprand, who conferred the duchy that he had rewon by force of arms upon Agiprand (742). By the time of Liutprand's death (744), Spoleto was more securely in central control from Pavia, and Theodicus succeeded peaceably. Three 8th century dukes were Kings of the Lombards, a sign that in that period Spoleto was linked more closely to the kingdom than was Benevento.

Императорлық феодалды жер

776 жылы, Павия құлауынан екі жыл өткен соң, Сполето да Ұлы Карл мен оның Каролинг империясының құзырына өтті, және ол Ломбардтардың патшасы атағын алды. Ол аумақты шіркеуге бергенімен, герцогтарды тағайындау құқығын сақтап қалды, бұл маңызды жеңілдік, әлі даусыз императорлық құқыққа, аймақтық епископтарды тағайындау құқығына салыстырылады, және кейде император мен папалық арасындағы келіспеушіліктерге себеп болуы мүмкін, себебі Папа Адриан I жақында Сполето герцогін тағайындаған еді. 842 жылы бұрынғы герцогтік франктар тарапынан қайта жандандырылды, тәуелді маркграфтар оны франк шекаралық аймағы ретінде иеленді. Франк герцогтарының ішіндегі ең көрнектілерінің бірі Гай I герцогтікті екі ұлы, Ламберт пен Гай II арасында бөлісті, сонда Гай II Камериноның иелігін алды, ол герцогтікке айналды. Ламберт сарациндердің шабуылдарына қарсы күрескен батыр жауынгер болды, бірақ сонымен қатар византиялықтарды да қырғынға ұшыратты (867 жылы), 871 жылы тақтан алынды, 876 жылы қайта орнатылды және ақырында Папа Иоанн VIII тарапынан анафемаға ұшырады. 883 жылы Гай II герцогтікті қайта біріктірді, осыдан бастап ол Сполето және Камерино герцогтігі деп аталды. 888 жылы Чарльз Сырлы қайтыс болғаннан кейін, Гай Рим императоры және Италия королі болып жарияланды (891 ж.) Папа Стефан V тарапынан. Келесі жылы Папа Формоз Гайдың ұлы Ламберт II-ні герцог, король және император етіп тағайындады. Сполето герцогтары Римнің қақтығыстарына араласып, зорлық-зомбылыққа ұшырады. Альберико I, Камерино герцогы (897 ж.), кейін Сполето герцогы, Римнің танымал ақсүйек әйелі Марозиямен, Папа Сергий III (904–911) сүйіктісімен үйленді және 924 жылы римдіктер тарапынан өлтірілді. Оның ұлы Альберрико II 932 жылы сенаторды құлатты, бірақ оның ұлы, оның жартылай бауыры, Папа Иоанн XII болды. 949 жылы франк королі Беренгар II Италия Сполетоны маркграфтан тартып алды, герцогтіктің аумағын кішірейтеді және Фермо маркізіне айналатын жерді бөліп алды. Сол кезде император Отто I Сполето герцогтігінен Сабина Лангобардика деп аталатын жерлерді бөліп алып, Киелі Таққа сыйлады. Енді Сполетоны басқару императорлардың сыйына айналды. 967 жылы Отто Сполето герцогтігін Капуа және Беневенто княздығымен қысқа мерзімге біріктірді, сол кезде Пандульф Темірбас билік еткен. 981 жылы Пандульф қайтыс болғаннан кейін, Сполето, Капуа және Беневентоның бірлескен княздығы Пандульфтің ұлдары арасында бөлініп, олар үстемдік үшін үздіксіз күресті. Ландульф IV Сполето, Капуа және Беневентоны алды, ал Пандульф II Салерноны иеленді. 989 жылы Отто III Сполетоны тартып алып, Тоскана маркграфы Хьюға берді. Кейінірек, 998 жылдың желтоқсанында Отто Капуалық Адемарды Сполето герцогы етіп тағайындады. Адемар төрт жыл билік етті, содан кейін 1003 жылы герцогтік екінші рет Тосканамен біріктірілді. Папалық билікке қарсы болған Инвеститура дауы кезінде император Генрих IV басқа Сполето герцогтарын тағайындады. 1152 жылы император герцогтікті Гвельф VI Эстеге берді. Қала үш жылдан кейін император Фридрих Барбаросса тарапынан қиратылды, бірақ көп ұзамай қайта жаңартылды. Содан кейін герцогтік Анкона маркграфтары Урслингеннің Вернер (Гварньери) отбасының қолында болды. 1183 жылы Фридрих Урслингеннің Конрадын герцог етіп тағайындады. Конрад 1190 жылға дейін билік етті, Фридрих қайтыс болғаннан кейін гвельфтер княздықты басып алып, Пандульфты герцог етіп қойды. Бес жылдан кейін Генрих VI Фридрих I-ді император етіп алмастырғаннан кейін Конрад Сполето герцогы лауазымына қайта оралды. 1197 жылы Генрих VI қайтыс болғаннан кейін және Брансвик Отосы 1198 жылы Италия королі болғаннан кейін Конрад бұл лауазымнан бас тартып, Сполетоны Папа Иннокентий III-ке берді.

In 776, two years after the fall of Pavia, Spoleto fell likewise to Charlemagne and his Carolingian Empire, and he assumed the title King of the Lombards. Though he granted the territory to the Church, he retained the right to name its dukes, an important concession that can be compared to the as yet uncontested Imperial right to invest territorial bishops, and perhaps at times a matter of contention between emperor and papacy, for Pope Adrian I had recently named a duke of Spoleto. In 842, the former duchy was resurrected by the Franks to be held as a Frankish border territory by a dependent margrave. Among the more outstanding of the Frankish dukes, Guy I divided the duchy between his two sons Lambert and Guy II, who received as his share the lordship of Camerino, which was made a duchy. Lambert was a doughty fighter against Saracen raiders, but an individual who equally massacred Byzantines (as in 867), and was deposed in 871, restored in 876, and finally excommunicated by Pope John VIII. In 883 Guy II reunited the dukedom, henceforth as the Duchy of Spoleto and Camerino. After the death of Charles the Fat in 888, Guy had himself crowned emperor of the Romans and king of Italy by Pope Stephen V (891). The following year Pope Formosus crowned Guy's son Lambert II as duke, king and emperor. The dukes of Spoleto continued to intervene in the violent politics of Rome. Alberico I, Duke of Camerino (897), and afterwards of Spoleto, married the notorious Roman noblewoman Marozia, mistress of Pope Sergius III (904–911), and was killed by the Romans in 924. His son Alberico II overthrew the senatrix in 932 though her son, his half brother, was Pope John XII. About 949, the Frankish King Berengar II of Italy takes Spoleto from the margrave, diminishes the size of the duchy, and sets aside territory that will become the March of Fermo. At that time, Emperor Otto I detached from the Duchy of Spoleto the lands called Sabina Langobardica and presented them to the Holy See. Now the control of Spoleto became increasingly a gift of the emperors. In 967, Otto briefly united the Duchy of Spoleto with that of Principality of Capua and Benevento, which was then ruled by Pandulf Ironhead. After Pandolf's death in 981, the joint principality of Spoleto, Capua and Benevento is partitioned amongst the sons of Pandulf, who fight endlessly to gain supremacy. Landulf IV gains Spoleto, Capua, and Benevento, while Pandulf II receives Salerno. Then in 989 Otto III detached Spoleto and granted it to Hugh, Margrave of Tuscany. Later in December 998, Otto appointed Adhemar of Capua as the duke of Spoleto. Adhemar ruled four years until the duchy is united a second time with Tuscany in 1003. During the Investiture Controversy with the papacy, Emperor Henry IV named other dukes of Spoleto. In 1152, the emperor gave the duchy to Guelf VI of Este. The city was destroyed by Emperor Frederick Barbarossa three years later, but was soon rebuilt. After that, the dukedom was held by the family of the Werner (Guarnieri) of Urslingen, margraves of Ancona. In 1183, Frederick appointed Conrad of Urslingen as the duke. Conrad ruled until 1190 when Frederick died and the Guelphs seized the principality and positioned Pandulf as the duke. Five years later after Henry VI succeeded Frederick I as emperor, Conrad regained the position as duke of Spoleto. After Henry VI died in 1197 and Otto of Brunswick became the king of Italy in 1198, however, Conrad left the position and ceded Spoleto to Pope Innocent III.

Папалық феодалды жер

1201 жылы Папа Иннокентийдің Папалық мемлекеттердің билігін күшейту ниетін қолдап, Оттон Папалыққа Сполетоның императорлық құқықтарын сыйға берді. Бірақ 1209 жылы Швабиялық Филип қайтыс болғаннан кейін Оттон Киелі Рим императоры атанды және бұрынғы папаға көмектесу туралы уәдесінен бас тартты. Оттон империялық билікті қайта орнатуға көз жеткізді және 1213 жылға дейін Сполетоны басып алды, содан кейін герцогтік қайтадан папаның басқаруына көшті, оның басшысы көбінесе кардинал болды. Дегенмен, Сполето 1254 жылы Гогенштауфен әулетінің құлауына дейін Папалық пен Фридрих II арасындағы тартысқа түсіп, марионетка рөлінде болды. Соңында, Сполетоның жерлері Папалық мемлекеттер мен Неаполь Корольдығына қосылды. Сполто герцогтігі атағы кейінірек Савой әулетінің мүшелері тарапынан қолданылды.